Людміла Рублеўская - Дагератып

Яны выехалі на адкрытую прастору - тут пачыналіся балаты. За апошнія дні пяты раз праязджалі гэтай дарогай, нібыта вадзіў лясун.

- За намі пагоня, - напружана прамовіў Ніхель, і Багуслава, азірнуўшыся, пераканалася, што далёка-далёка рухаецца агеньчык. Гэта мог быць выпадковы мінак, але ў падарожных былі ўсе падставы для трывогі. Трэба хаця заехаць у лес... Коней прыспешылі, як маглі.

Колы падскоквалі на карчажынах... А вось і пругкая глеба - там, дзе кладка над дрыгвою. І тут зусім блізка прагучаў стрэл... І другі... Гняды конь рэзка хіснуўся ўбок, кола адляцела, і брычка пасунулася проста ў дрыгву, перакулілася...

Багуслава адразу па грудзі правалілася ў твань. Мокрая, слізкая, халодная смерць клікала на дно... Моцная рука пацягнула ўверх.

- Трымайся!

Шымон Каганецкі ўхапіўся за адзіную на краі дрыгвы асіну, што выгнулася дугою, але трывала, а другой рукой падцягваў да сябе Багуславу. Каля асіны ўзвышаўся валун з трэшчынай, што нагадвала вялікі крыж

- нібыта гатовы надмагільны помнік. А ўсярэдзіне дрыгвы брычка паволі пагружалася ў чорную ваду, страшна хроп і іржаў гняды конь, касавурачыся цёмным вокам, у якім блішчэла зорка, толькі шыя небаракі і заставалася над зялёнай паверхняй. Бедны працаўнік-конь, наймальнікі якога нават не запаміналі ягонае імя.

На кладцы, спакойна назіраючы за відовішчам, стаяў Ніхель з пісталетам у руцэ.

- Навошта? - задыхаючыся, пракрычала Багуслава.

- Сама ведаеш, - ветліва адказаў Ніхель. - І мне, можа, упершыню шкада, што давядзецца выканаць свой доўг. Не меркаваў такога сыходу...

У голасе яго ўсё-ткі пачуўся цень тугі.

- Калі я загіну, Багуслава зноў будзе з вамі! - здушана прамовіў Шы­мон. - Дык хай - толькі я... Выцягніце яе!

- Не кажы такога, Шымон! - крыкнула Багута. - А ты, Варакса, будзь ты пракляты! Мой бацька ніколі б такое не ўчыніў!

Паспрабавала дастаць пісталет - але яго на месцы не аказалася. А ад шпурнутага з нязручнай пазіцыі стылету Ніхель лёгка ўхіліўся.

- Вось бачыце, граф, ваша прапанова няслушная, - скрозь зубы прагаварыў фатограф і выстралам перабіў тонкі ствол асіны... Стараючыся патрапіць як бліжэй да пальцаў графа.

Асінка, на якой усё яшчэ заставалася некалькі круглых дрыготкіх лістоў, выпрасталася, загайдалася, усё яшчэ скурчаная, усё яшчэ - дрэва здрады, а не выратавання.

Каганецкі распрастаў рукі па паверхні дрыгвы, што адразу паглынула яго па грудзі, спрабуючы запаволіць шлях уніз:

- Багута, не рабі рэзкіх рухаў, пастарайся супакоіцца, трымайся за мяне...

У твань упалі сядзельныя сумкі, знятыя з Баярда. Ясна: рэвалюцыянеры чужога не бяруць. І здраднікаў не шкадуюць. Непадалёк страшна заіржаў, забіўся гняды конь, і сціх... Дзе ж дно ў гэтай прорвы?

Ніхель апошні раз, седзячы на белым кані, які нібыта не заўважыў гібелі сутаварыша-плябея і бядотнае становішча нядаўняга гаспадара, зірнуў на дрыгву, у якой вось-вось павінны былі знікнуць два чалавекі. У прыцемку Багуслава не магла разгледзець выраз твару свайго апекуна - можа, і да лепшага. Яна чакала, што ён вось-вось іх даб’е.... Але стрэлаў не прагучала. ТТі гэта была слабасць старога баевіка, ці, наадварот, жорсткасць - каб здраднікі памучыліся перад смерцю? Хто ведае... І вось ужо стукат капытоў усё аддаляецца і аддаляецца...

- Я ўсё роўна ні пра што не шкадую... - задыхана прагаварыў Шымон, спрабуючы асцярожна намацаць штось больш цвярдзейшае, чым багна.

Па твары Багуславы ўперамежку з балотнай вадой цяклі слёзы, грудзі перахоплівала плачам.

- Я ўсё-ткі забойца! Каб я цябе не пакахала... Каб не паехала другі раз у Жухавічы... Ты б, можа, выжыў! Няхай у лячэбніцы - але быў бы жывы!

- Глупства! Я проста не павінен быў вяртацца ў Б*, мусіў схапіць цябе ды звезці проста з Жухавіч за мяжу!

Бедаванне, як бы яно магло скласціся, заўсёды бясплённае.

Шымон ірвануўся да спакуснай карчажыны, але гэта аказалася толькі нейкая гнілая водарасць, і апусціўся ў ваду з галавой, так, што Багуслава адчайна закрычала, сама здзівіўшыся, які хрыплы ў яе голас. Але Каганецкі вынырнуў, на смуглявы твар, такі бледны ў свеце зорак, наліпла раска.

- Вось жа, родная зямелька нагадвае, што я ўсё-ткі належу ёй, а не малайскім джунглям, - задыхана прамовіў, адплёўваючыся, заолаг. - Паспрабую зняць пас... Выкарыстаем як вяроўку...

Прасвятая Багародзіца, не папусці... Даруй... І Багуслава закрычала - адчайна, з усяе моцы, як ніколі ў жыцці не даводзілася:

- Па-ма-жы-це!

Ёй было ўсё роўна, хто гэта пачуе, няхай і пагоня. Сапраўды, нехта едзе.