Людміла Рублеўская - Дагератып

Мястэчка сустрэла цішынёй. Толькі вецер ганяў па апусцелых вуліцах рудое лісце ды ашмёткі садраных афішак пра візіты ў горад Б* заезджых магнетызёраў, спевакоў і дрэсіроўшчыкаў, вядома, праездам у Парыж альбо ў Вену.

Вена з універсітэтам і вальсам далёка, а тут было павятовае мястэчка, якое прыціхла ў трывозе. Багуслава ўспомніла верш без подпісу з адной левай газеткі:

Багуслава, хоць усялякага набачылася за не вельмі доўгае жыццё, не магла ўявіць: няўжо знаёмыя ёй местачкоўцы будуць біць вокны сваім не багацейшым ад іх суседзям, з якімі сустракаліся кожны дзень на вуліцах і кірмашах, у якіх замаўлялі боты, сукенкі і тарты з крэмам безэ, толькі за тое, што тыя не так думаюць альбо ходзяць у іншы храм? Не, гэта ўявіць было немагчыма. Калі яны апынуліся на Беларусі, Багуславу вельмі дзівіла тое, пра што гаварылі Масевіч і Каганецкі, дзіўнае спалучэнне культур, якога не мелася ў глыбінцы Расіі. Каталікі, праваслаўныя, габрэі, мусульмане, лютэране... У мястэчку Б* усе па святах выходзілі на адзін пляц, каб паглядзець батлейку ці выбраць лепшы кавун. Усе віншавалі маладых, калі ішло вяселле, і спачувалі жалобнай працэсіі, незалежна ад таго, на якія могілкі нясуць нябожчыка.

Багуслава ведала, што рэвалюцыя непазбежная, і падчас яе будуць вялікія ахвяры. Але справакаваныя агентамі сутычкі - гэта было брыдка. Гадзюка раз на год са скуры лезе, а здраднік - кожны дзень.

У фотаатэлье Ніхель найперш кінуўся ў лабараторыю, дзверы грукнулі ўнізе, быццам вечка скляпення.

Каганецкі стаяў са змрочным выглядам пасярод пакоя, дзе столькі месцічаў увекавечыла сваё аблічча на фоне намаляваных мармуровых калонаў, кошыка штучных кветак на каванай падстаўцы і ўласнай значнасці для сусвету. Кацяняты на фотаздымках лупілі наіўныя вочы на вучонага госця, нібыта баяліся, што ён іх зараз класіфікуе. У куце красаваўся стандартны партрэт імператара, наклеены на кардонку.

- Ніхель хоча, каб мы пакуль лічыліся добранадзейнымі грамадзянамі, - з няёмкасцю прамовіла Багуслава, перахапіўшы скептычны позірк графа на царскі партрэт. - Нам цяпер гэта неабходна. Мы ні ў якім разе не мусім выклікаць падазрэнняў.

Каганецкі абняў яе і змусіў сустрэцца позіркам з ягонымі шэрымі вачыма.

- Я ж разумею, што ты ўблыталася ў нейкую небяспечную справу. Скажы, што вы рыхтуеце? Якім чынам цябе з гэтай авантуры выцягнуць?

Багуслава адчайна пакруціла галавой.

- Не магу сказаць...

Шымон расчаравана адпусціў яе, прайшоўся, пакульгваючы, па пакоі.

- Што ж, я ўсё роўна звязу цябе за мяжу адразу пасля вянчання, і хай твой настаўнік хоць...

Багута падскочыла да Шымона і ў спалоху закрыла яму рот даланёй.

- Ні слова... Ніхель не павінен ведаць, што я збіраюся з’ехаць з табой. І пра тое, што я пабачыла ў тваім фотаальбоме. Мы можам паспрабаваць толькі патаемна ўцячы. Іначай... Павер, табе лепей было б са мной не звязвацца.

Шымон, сын поўні, пацалаваў яе руку з пярсцёнкам, потым - вусны... Пацалунак зацягнуўся. Час прадказальна застыў, нібы жонка Лота, што азірнулася на палаючы горад.

- Я ж сказаў, не пакіну цябе... - прашаптаў Каганецкі, нарэшце адсланіўшыся. - Аднойчы я выкраў рэдкага белага тыгра з заапарку азіяцкага вяльможы, які збіраўся прынесці незвычайнага звера ў ахвяру мясцоваму бажаству. Мне ўсе казалі, што гэта глупства, каб яшчэ дзеля выратавання людзей так рызыкаваць - але я быў малады, адчайны, і мне хацелася справядлівасці нават для звера. Я выкраду цябе ў твайго Цэрбера і ўсіх вашых цэрберанятаў...