Людміла Рублеўская - Дагератып

Апошняе слова яна вымавіла цераз сілу - і Каганецкі нахмурыўся, пачуўшы. Але ілгаць не хацелася.

- Ён столькі разоў ратаваў мне жыццё... Вылечваў, калі прастывала. Дапамагаў выбіраць сукенкі... Калі я захацела атрымаць адукацыю - уладзіў на Бястужаўскія курсы, хаця для гэтага трэба была куча падробных дакументаў і грошай, і мне ўдалося амаль два гады пахадзіць на лекцыі, пакуль нешта не западозрыла камісія Валконскага па выяўленні нядобранадзейных курсістак. Ніхель займаўся са мной хіміяй, навучыў фатаграфіі... Зразумей - я не магу проста так узяць і ўсё кінуць, асабліва калі належыць прадухіліць страшны выпадак. - Багуслава пагладзіла шчаку Шымона, абвяла пальцам цвёрды абрыс ягоных вуснаў. - Уяві: ты падчас вельмі важнай, дарагой табе справы ўспамінаеш, што пакінуў у зачыненым пакоі непатушаную свечку, і ад яе вось-вось загарыцца дом, поўны бездапаможных людзей... Няўжо ты зараз жа не адкладзеш усё і не вернешся?

Каганецкі цяжка ўздыхнуў:

- Цябе не пераканаць, разумею. Добра, з’ездзім у Б*. Чакай...

Ён пакорпаўся ў кішэні і дастаў залаты пярсцёнак, цьмяны, падрапаны, з дробнымі чырвонымі каменьчыкамі, якія складаліся ў кветку, падобную да вяргіні.

- Фамільнае... Дзед не паспеў прайграць у карты, а бацька - памяняць на чарговую мумію.

Пярсцёнак якраз уздзеўся на безыменны палец Багуславы. Шымон пацалаваў яе тонкую руку і прамовіў, гледзячы неяк тужліва:

- Я чуў песню пра чалавека, якому наваражылі, што ягоны лёс вырашыць нехта па імені Такен, які жыве высока ў гарах. І хаця ўсе ўгаворвалі не будзіць ліха, смяльчак узброіўся і адправіўся шукаць невядомага Такена, каб выклікаць на бой. Прыйшоў у горы і ва ўвесь дых выкрыкнуў страшнае імя. Ад рэха здарыўся абвал, пад якім небарака і загінуў. Я цяпер адчуваю сябе, быццам адпраўляюся да Такена.

Багуслава, не ў змозе справіцца з трывогай і жалем, абняла Шымона, прыціснулася да яго, як да апошняга паратунку, прапусціла праз пальцы пасмы русявых валасоў, як скнара - залаты пясок:

- Я не хачу жыць, калі з табой што здарыцца. Давай так... Ты будзеш чакаць мяне на вакзале ў Вільні...

Падняла вочы... І пабачыла з-за пляча Каганецкага акуратнага ветлівага Ніхеля, які праз прачыненыя дзверы скіроўваў пісталет у спіну графа.

Пан Варакса ўсміхнуўся, і Багуслава цвёрда прагаварыла, каб чуў нязваны сведка:

- Едзем у горад Б*. Там царква, дзе нас павянчаюць. Ад лёсу не схаваешся.

Дажджу не было, затое ўсчаўся вецер. Ён выў, нібыта празрысты злы воўк, страсаў халодныя кроплі з ігліцы, кідаўся на мінакоў, быццам юрад, выпрошваючы капейчыну або спрабуючы паведаміць страшнае прымроенае прароцтва. Шлях размок, як хлеб у місе з квасам. Там, дзе па абодва бакі дарогі была дрыгва, глеба стала пругкай, адчувалася, што пад коламі - грэбля, насцеленая над безданню і прысыпаная пяском, і вось-вось бездань паглыне гэтыя жаласныя спробы абмежаваць яе прагу ахвяраў і волі.

Вецер біўся ў шчыльную тканіну навеса над брычкай, як у ветразь, так, што здавалася, быццам экіпаж вось-вось ператворыцца ў віціну і паплыве наўзбоч дарогі. Багуслава завязала шаль паўзверх капелюша, канцы адчайна трапяталіся ў паветры. Дарогай амаль не размаўлялі. Багута баялася, што Ніхель адчуе яе расчараванне і агіду, і здагадаецца, што яна больш не хоча ягонай улады над сабой. Не хацелася, і каб слухаў іх з Шымонам размовы. Урэшце, вочы таксама могуць шмат сказаць. Багуслава проста прыхінулася да краю брычкі і глядзела на вершніка, які ехаў то побач, то трохі апярэджваючы экіпаж, у залежнасці ад дарогі. Вецер матляў ягоныя русявыя валасы, змушаў час ад часу прыгінаць галаву, калі сцябаў проста па вачах... І больш за ўсё хацелася, каб зноў пад’ехаў блізка, і працягнуць насустрач руку, каб на імгненне адчуць дотык ягонай...

Усяго толькі дотык - а быццам электрычнасцю працінае ўсё цела, і быццам у гэтай адной кропцы цялеснага кантакту на імгненне засяродзіўся вялікі сэнс вялікага сусвету.

У такія моманты Ніхель упарта насвістваў арыю Папагена з оперы Моцарта.

“Я ўсім вядомы птушкалоў...”

Але Багуслава больш не баялася быць злоўленай птушкай.

Яны абодва вырваліся са сваіх клетак - кульгавы нашчадак здраднікаў, якому з дзяцінства даводзілі, што ён звер, і дачка пакаранага інсургента, звыклая да думкі, што яна - забойца.

А яны абое проста з тых заблукалых дзяцей гэтай зямлі, якія не ведаюць, хто яны, і вераць тым, каму не варта.

Бо так спаконвеку тут рабілася гісторыя.