Людміла Рублеўская - Дагератып

Графу Каганецкаму пасавала б іншая нявеста. Вось такая, з чыстым, незамутненым злачынствамі і прагай помсты позіркам, з цнатлівымі вуснамі, з пяшчотнай ручкай, што падпірае яшчэ па-дзіцячы пульхную шчаку... Багуслава ўзяла ў рукі партрэт былой графскай нявесты, што стаяў на камодзе побач з гадзіннікам, на альбоме для фота. Вядома, рэўнасць была зусім недарэчы. Недарэчы было і злавацца на гэтую невядомую дзяўчыну, але Багуслава не здолела здушыць гнеў. Як магла гэтая красунька, якой дасталося каханне Шымона Каганецкага, адмовіцца ад яго? Яна што, не адчувала ягонай пакуты? Губы закапыліла і адступілася? Суцешылася з іншым... Ды каб хтосьці разумны, настойлівы, шчыра неабыякавы да лёсу кульгавага хлапца з ліцвінскай пушчы распытаў у яго пра ягонае жыццё, сабраў некаторыя факты, зрабіў пэўныя высновы, дык інтрыга Боўманаў скончылася б ужо даўно, і ў пана Шымона Каганецкага быў бы іншы шлях.

І не зірнуў бы ён на цябе, дачку катаржаніна, забойцу...

Багуслава паставіла на камоду партрэт і ўзяла альбом у скураной вокладцы з металёвымі накладкамі ў выглядзе кветак. Сямейныя здымкі... У самой Багуславы, акрамя аднаго дагератыпа, нічога з мінулага не мелася.

Яна села на ложак, дзе граф столькі разоў прачынаўся ў жаху, і адгарнула старонку... Вось маленькі Шымон Каганецкі. Апрануты, як дзяўчынка, у доўгай кашульцы з фальбонамі, на каленях у прыгожай кабеты ў светлай сукенцы з каўняром пад горла, з высокай прычоскай... Багута ўявіла, як у гэтую схаваную каўняром тонкую шыю ўгрызаюцца ваўчыныя зубы... Не, лепш не ўяўляць. А вось, пэўна, старэйшы Каганецкі - прадстаўнічы мужчына, вусы, бакенбарды, вочы, як у Шымона, толькі вусны з пагардлівай такой складкай, дыхтоўны касцюм, з кішэні звешваецца тоўсты залаты ланцуг гадзінніка.

Сямейныя здымкі былі толькі да таго часу, калі здарылася страшнае на лясной дарозе. Пасля адразу пачыналіся сведчанні студэнцкіх гадоў Шымона Каганецкага. Маладыя дзёрзкія твары, прыўнесеныя ў кадр атрыбуты навукі: кнігі, мікраскопы, нават шкілет, на чэрап якога хтосьці са студыёзусаў, што згрувасціліся побач, уздзеў капялюш, а ў выскаленыя зубы ўставіў люльку. А вось Шымон у эскпедыцыях. На фоне гор, з ружжом за плячыма, у скураной куртцы, з барадой, толькі вочы свецяцца... У стэпу, трымаючы за аброць каня, нагружанага хатулямі... І, зразумела, са сваймі ўлюбёнымі звярамі: вітаецца за руку з шымпанзэ, трымае на каленьках маленькую пуму - заўсёды ж яго цягнула да блізкага знаёмства з драпежніцамі, вось пазіруе, седзячы на слане, не раўнуючы раджа.

І ён без гэтага таксама не зможа, - ясна ўсвядоміла Багуслава. Без падарожжаў, без прысмаку волі і небяспекі. Будзе рвацца нават з залатой клеткі.

Як і яна.

І калі б іх удваіх адпусцілі на волю... Падарожнічаць па заснежаных сцежках і распаленых сонцам травах, спаць у намётах, прыціснуўшыся адно да аднаго, цалавацца ў засені платанаў, смажыць на вогнішчы ўздзетую на пруткі, толькі што злоўленую ў празрыстым халодным ручаі стронгу...

Не, гэтага не будзе ніколі. Багуслава страсянула галавой, каб адагнаць блюзнерскія марэнні, і перагарнула старонку альбома.

А вось і рамантычная частка біяграфіі. Шымон са сваёй нявестай. Урачыстыя, шчаслівыя... Вось яна адна - у альтанцы, з карункавым парасончыкам, прыціскае да твару букет. Фу, якая банальная кампазіцыя... Багуслава не ўтрымалася, каб не дастаць асцярожна фота і не зірнуць на адварот: так і ёсць, сентыментальны подпіс, маўляў, вечна буду помніць, вечна твая...

Ага, нядоўга трымалася твая вечнасць, паненка!

На апошніх старонках месцілася некалькі групавых здымкаў. Шымон на нейкіх навуковых канферэнцыях, у кампаніі з панамі, якіх можна было ўявіць толькі за кафедрамі ці ў прэзідыумах, а вось, пэўна, ён з сямействам сваёй будучай жонкі...

Погляд на гэты просты здымак, ад якога так і патыхала мяшчукоўскім ціхім шчасцем, змусіў Багуславу здранцвець.

Побач са шчаслівай нявестай, якая цнатліва паклала ручку на сагнуты локаць жаніха, стаяла паўнаватая дзяўчына з круглым тварам, трохі пукатымі светлымі вачыма і радасна ўсміхалася, паказваючы буйныя зубы.

Грукнулі дзверы, адчыненыя без усялякага піетэту босай нагой.

- Вось што знайшоў... Можа, табе закароткае, але можна неяк задрапіраваць, ці што...

Шымон Каганецкі занёс у пакой на выцягнутых руках светлую старасвецкую сукенку, ад якой патыхала нафталінам так, што нервовая моль магла страціць прытомнасць, нават знаходзячыся на іншым паверсе.

Пабачыўшы, на што ўтаропілася Багуслава, граф нахмурыўся, кінуў сукенку на ложак і паспрабаваў узяць альбом з ейных рук.