Людміла Рублеўская - Дагератып

- Не разумею, пра што пан гаворыць.

- Я зрабіў аналіз мікстуры, якой вы лечыце графа. Вядома, рэактываў у мяне пад рукой няшмат, і нават каб былі - калі б дагэтуль я не сустракаўся з гэтым надта рэдкім у нашых краях рэчывам, я б яго не пазнаў. Але вось. Вылічыў... - Ніхель не ў знак сабой ганарыўся. - І так у вашы лекі накалбачана сродкаў, якія паслабляюць кантроль свядомасці, выклікаюць панічны стан, а плюс конская доза мескаліну... Ад яе нават апошні флегматык пачне лавіць бесаў альбо ўявіць сябе варонай у палёце.

- Вы кажаце няпраўду! - ускінуўся Каганецкі. - Каб не гэтыя лекі...

- Вы былі б здаровым чалавекам, - запэўніў Ніхель.

- Не веру!

Каганецкі перавёў позірк на доктара, які ўвесь пакрыўся потам і ўтаропіўся ў адну кропку, быццам бачыў, як набліжаецца штосьці жахлівае, але там была толькі старасвецкая камода з бронзавымі ручкамі.

- Што вы зрабілі з панам Людвігам!

Граф гатовы быў ухапіць Ніхеля за грудкі, але той толькі прымірэнча развёў рукамі:

- Усяго толькі правёў эксперымент! Доктар запэўніваў, што прыгатаваныя ім лекі бяспечныя, а вы ж ведаеце, што добрыя, самаахвярныя дактары нярэдка выпрабоўваюць свае рэцэпты на сабе. Таму ён і прыняў, праўда, не ведаючы таго, уласную цудадзейную супраць-ваўкалацкую мікстуру.

Доктар неяк дзіўна затросся і споўз на падлогу, падтрыманы Каганецкім.

- Вы ні разу не бачылі, граф, як пераўтвараецеся ў ваўка. Ну вось і паглядзіце збоку.

Варакса стаяў, злёгку пагойдваючыся ўзад-уперад, як настаўнік, які вырашае, якую задачку зараз даць прыціхламу класу для кантрольнай, і з навуковай цікаўнасцю назіраў, як вочы доктара пад напалову апушчанымі павекамі круціліся, цягліцы патузваліся...

- Зараз ён упэўнены, што рухаецца... Знешнія праявы часовыя - пасля будзе проста глыбокі сон. Але свядомасць працягне бачыць прыдуманую рэальнасць. Мескалін ужываюць індзейцы Чылі, каб перажыць досвед выхаду са свайго цела... Звычайна ўяўляюць сябе ў выглядзе жывёлы альбо птушкі. Прычым галюцыянацыі падлягаюць кіраванню. Яны паўтараюцца, чалавек можа ў прымроеным свеце бачыць сябе ў тым абліччы, у якім хоча, вярнуцца ў тое ці іншае месца. Гэтым карыстаюцца жрацы, скіроўваючы паддоследных, скажам, у краіну мёртвых, на сустрэчу з патрэбным духам.

Голас Ніхеля гучаў спакойна і ўпэўнена.

- Адкуль такія веды? - глуха прагаварыў Каганецкі, які стаяў на каленях ля доктара, падтрымліваючы яго галаву.

- І мне давялося таксама шмат дзе падарожнічаць, пан заолаг. Тым больш наш зямляк Ігнацы Дамейка, філамат і ўдзельнік паўстання 1830­га, зрабіўся рэктарам Чылійскага ўніверсітэта, і я меў да яго рэкамендацыйныя лісты. Трэба было мне нейкі час пабыць удалечыні ад Расійскай імперыі...

Багуслава прысела побач з Каганецкім.

- Давайце аднясем доктара ў ложак. Думаю, ён не хутка прачнецца.

Граф асцярожна вызваліўся, паклаўшы галаву Боўнара на падлогу,

узняўся. Удзячнасці на ягоным твары не было і следу.

- Вы разбуральнікі! Я не веру ніводнаму вашаму слову! Я ведаю вас тры дні, а пана Людвіга - амаль трыццаць гадоў! Апаілі чалавека, якому я абавязаны жыццём, абвінавачваеце яго ў змове супраць мяне... Каб ён хацеў мяне забіць - даўно забіў бы. Мог проста не садзіць у вар’ятню таго небараку з ружжом, і я даўно спачываў бы ў радавым склепе са срэбнай куляй у вантробах.

- Ну, кулю празэктары дасталі б, - холадна адпрэчыў Ніхель. - А хто тады напісаў бы тэстамент? Вы былі патрэбныя доктару жывым, але залежным толькі ад яго. А вось цяпер за вашае жыццё я не даў бы і дзіравага шэлега.

- Глупства! - закрычаў граф, валасы ўпалі на ягоны твар, і ён адкінуў іх рукой, вярнуўшы сабе неахайнае дзікаватае аблічча вандроўніка. - Пані Антаніна столькі перажыла з-за мяне... З такім, як я - страшна! Сёння - тая самая ноч! За апошнія гады я толькі адзін раз правёў яе прытомны. Я не ведаю, што магу вытварыць, і ведаць не хачу. Лепей - так, у блёкаце... Дайце мне мае лекі, або забяру сам!

Ніхель моўчкі паставіў на стол сакваяж доктара, адчыніў. Бутэлечкі колеру цёмнага бурштыну, напоўненыя таямнічай вадкасцю, стэтаскоп, малаточак ды іншыя звыклыя медыцынскія прылады... А таксама рэвальвер на шэсць набояў, зараджаны, як пераканалася Багута. А Ніхель дастаў нешта, загорнутае ў анучу. Разгарнуў... Збліснула нешта вельмі падобнае да маленькіх садовых грабляў, з вельмі вострымі зубчыкамі.

Фатограф пакруціў прыладу ў руках.

- Нічога не нагадвае?

І, не дачакаўшыся адказу ад графа, пераступіў праз цела доктара і пайшоў хуткім крокам на другі паверх. Багуслава кранула змрочнага заолага за рукаў: