Людміла Рублеўская - Дагератып

- Я брат нядаўна памерлай мачыхі пана Каганецкага, доктар Людвік Боўнар. І я вельмі здзіўлены, што сваяк, які да таго ж і мой пацыент, прымае гасцей. Яго здароўе апошнім часам пагоршылася.

- А мы нічога падобнага не заўважылі, - як мага больш шырока ўсміхнулася Багуслава. - Падаецца, пан Шымон цалкам здаровы.

Як фатографка і разлічвала, гэтая заява зусім збіла пана доктара з тропу. Ён нават на нейкі час страціў мову. Але нездарма доўгія гады меў справу з вар’ятамі, таму, звыклы да выкрунтасаў чужой логікі, адперхаўся ды асцярожна папытаўся:

- Ці дазволена мне будзе даведацца, літасцівая пані, калі вы апошні раз бачылі пана Каганецкага, і дзе менавіта?

Гаворыць - як масла мажа, а ў вачах трывога, быццам у касіра ў час раптоўнай рэвізіі. Ясна, пан быў упэўнены, што сваяк наглытаўся мікстуры ягонага прыгатавання і ціха загінаецца ў клетцы ў сутарэннях. Не будзем спадара расчароўваць. Ці будзем? Багута зноў узялася наладжваць фотаапарат і знарочыста няўважна адказала:

- Ды пару гадзін таму мы ўсе каву пілі ў гасцёўні.

Доктар зноў заперхаўся... Ад такіх нечаканых заяваў у яго, глядзіш, і сухоты ўваб’юцца.

- Яшчэ раз прашу прабачэння, літасцівая пані, а ці многа вас у экспедыцыі? Пану Шымону шкодзіць тлумная кампанія, да таго ж у доме жалоба.

А гэта ўжо называецца рэкагнасцыроўка. Колькі ворагаў, дзе, што за яны...

- Ды мы яму не перашкаджаем, - ветліва адказала фатографка, цяпер пільна вывучаючы каменны стод з ротам-шчылінай, быццам менавіта гэты пачварны камень быў паважаным госцем, а той, што сядзеў у таратайцы

- каменным бескарысным балванам. - Займаемся кожны сваёй справай, служым вялікай навуцы. - Багута падпусціла ў голас пафасу - калі гаворыш такім тонам, абавязкова трэба закаціць вочы ўверх. А цяпер пасентыментальней. - Пан Шымон, сам навуковец, вельмі гасцінны і мілы гаспадар, мы так удзячныя яму за дапамогу. Выбачайце, пан Людвіг, у нас яшчэ шмат спраў.

Вызначэнні “гасцінны і мілы” да пана Шымона на фоне Жухавіч гучалі дзіка.

Багуслава зноў узялася за маніпуляцыі з фотаапаратам, усім сваім выглядам намякаючы: а ехаў бы ты, дзядзька...

І той тузануў лейцы. Нават слова на развітанне не сказаў, небарака.

І зараз аб’явіцца ў доме раптоўна, як восеньскія грымоты.

А вось гэта кепска... Трэба тэрмінова папярэдзіць Ніхеля, каб госць не заспеў яго за хімічнымі доследамі. Багуслава не доўга думала, улюбёны пісталецік сам сабой слізнуў у руку.

Ад стрэлу ўсхадзіліся вароны, як гандляркі на Ніжнім рынку. Рудая кабылка, відавочна не прывучаная да баявых умоваў, ледзь не перакуліла таратайку і, замест таго, каб паперці да дома, пачала кідацца ўбакі. Доктар, з усяе моцы нацягваючы лейцы, ашалела азірнуўся. Багуслава шырока ўсміхнулася і няспешна сунула пісталет за пояс:

- Выбачайце, але надта ж вароны псавалі кадр. Мастацтва і вялікая навука вымагаюць ахвяраў!

Пан Людвіг праявіў годную для доктара па нервовых хваробах вытрымку, здушыў словы, што рваліся з ягоных вуснаў, і нарэшце змусіў спалоханую кабылу везці яго да дома з гербам з ваўчынай пысай.

Фатографка, аднак, зараз жа страціла цікавасць да несапсаванага варонамі кадра і хуценька пачала спакоўваць маёмасць фотаатэлье “Ніхель і К о”.

Вядома, джэнтльмен не павінен быў бы дазволіць кволай дзяўчыне цягнуць на плячы цяжкі апарат з трыногай.

Але джэнтльменаў каля дома не назіралася, драўляны бог Хорс мог толькі па галаве, паваліўшыся, стукнуць, а Багуслава ніколі не лічыла сябе кволай. Неяк не да таго ўсё жыццё было. Таму і данесла ўсё да будынка сама, ды яшчэ подбегам.

І якраз патрапіла на душэўную бяседу між Ніхелем і панам Боўнарам, які трымаў у руках абавязковую доктарскую прыналежнасць - скураны сакваяж. Фатограф і доктар паспелі адзін аднаму прадставіцца і займаліся слоўнай эквілібрыстыкай, прычым Боўнар увесь час касавурыўся ў той бок калідора, дзе знаходзіўся ўваход у сутарэнні. Відаць, карцела пераканацца, што там няма сваяка.

Багута акуратна паклала фотаапарат на стаўбурок, прыхінула да сцяны падстаўку.

- А вось і мая дачушка, Багуслава! - радасна заявіў Ніхель, ні на драбніцу не выклікаўшы радасці ў адказ ад субяседніка.

- Мы ўжо знаёмыя з паненкай, - пакланіўся трохі сухавата пан Людвіг, пад капелюшом якога хавалася палыселая макаўка. - Прыемна бачыць, як жанчыны асвойваюць здабыткі прагрэсу. Думаю, фатаграфія можа добра паслужыць медыцыне. Напрыклад, дазволіць зафіксаваць міміку хворых, калі...

Доктар перарваў прамову пра бліскучыя перспектывы шлюбу медыцыны і фатаграфіі, таму што з другога паверха па лесвіцы з дужа рыпучымі прыступкамі спускаўся гаспадар уласнай графскай персонай. У ясным пане Шымоне Каганецкім нічога не нагадвала ні змучанага патэнцыйнага ваўкалака, які валяўся на каменнай падлозе сутарэння, ні спрытнага воя, які лёгка ўхіляўся ад стылету шалёнай фатографкі ля каміна “шаманскай залы”, ні змрочнага тыпа, падобнага да лясніка, які сустрэў этнаграфічную экспедыцыю ў Жухаве... Чорны жалобны касцюм зашпілены на ўсе гузікі, беллю першаснегу ззяюць каўнер і манжэты кашулі, шаўковы гальштук колеру восеньскай ночы завязаны на дасканала цвёрды вузел. Русявыя валасы акуратна зачасаныя, рукі арыстакратычнай формы, але зусім не кволыя, не спешчаныя, лёгка кратаюць парэнчы... Каб не загар ды не перабіты нос - зусім быў бы рафінаваны гжэчны пан. Вось цяпер верылася і ў ягонае прафесарства.