Людміла Рублеўская - Дагератып

На вакне паблісквала кволае павуцінне, і малы шэры павучок з усяе моцы намагаўся зрабіць сваё сіло больш смертаносным. Што ж, для якой- небудзь мошкі ён і сапраўды быў неадольнай бязлітаснай пачварай. Вось толькі хутка дом, пакінуты гаспадарамі, выстыне так, што і павучок, і ягоныя патэнцыйныя ахвяры стануць нічым, як сурокі і праклёны даўніх гадоў.

- Вы казалі пра забойствы... Вы дакладна ведаеце, што кагось забілі?

- Ніхель быў настойлівы, як імператарскі следчы. Пан Шымон падняў на яго памутнелыя ад пакуты вочы.

- Я нікому пра гэта не расказваў... Мой бацька памёр, сказалі, ад хваробы сэрца. Пані Антаніна прывяла мяне ў пакой, дзе стаяла труна, і пакінула сам-насам з нябожчыкам, каб я мог развітацца без сведкаў. І я заўважыў пад кепска зашпіленым каўнерам бацькі глыбокія крывавыя драпіны ад кіпцюроў. Мачыха на мае пытанні адказвала так ухіліста, паглядала на мяне з такім жахам...

- ...што вы зрабілі “правільныя” высновы, - сярдзіта працягнула Багута.

- Зрабіў, - памаўчаўшы, прамовіў Каганецкі. - А што б вы на маім месцы падумалі? А аднойчы, праз гады, хлопчык з суседняй вёскі, рудзенькі такі кірпаносы смаркач, пачаў кідацца ў мяне шышкамі і крычаць: “Пераварацень!” І я даўмеўся, дарослы дурань: жартам пагразіўся, маўляў, калі я пераварацень, дык хай цяпер баіцца, што я яго загрызу. А хлопчык спалохаўся, расплакаўся і ўцёк. Думаю, паскардзіўся бацькам. Пані Антаніна тады вельмі на мяне сварылася - навошта самому падкідваць ежу пляткарам? Потым настаў страшны для мяне час. Я прачнуўся ўвесь у крыві. Чужой, зразумела, крыві. Памятаю вочы прыслугі, якая гэта ўбачыла. А потым мне расказалі, што хлопчык, які пакрыўдзіў мяне, знік. Нібыта пайшоў у лес па арэхі, адстаў ад сябрукоў... Гэта бацька таго хлопчыка пільнуе мяне з ружжом са срэбнымі кулямі, пакляўся забіць. Дарэчы, усе пра гэта ведаюць.

Голас графа гучаў стамлёна, як бы ён расказваў пра нудныя будзённыя справы. Багуслава злавіла скептычны позірк Ніхеля.

- Чаму вы думаеце, што датычныя да знікнення дзіцяці?

- Зразумела, дакладна не ведаю, бо нічога не памятаю, - раздражнёна адказаў Каганецкі. - Бог літасцівы да мяне хаця б тым, што дае забыццё.

- А ваша нявеста здагадваецца пра гэты... данс макабрэ? - Багуслава пастаралася, каб у пытанні не прагучала ценю асабістай зацікаўленасці. Граф кінуў хуткі позірк на партрэт на камодзе.

- Вы можаце ўявіць сабе маладога чалавека, які расказвае паэтычнай дзяўчыне, у якую закаханы, што раз на год можа з’есці жыўцом зайца альбо прыпозненага мінака? Калі мы пазнаёміліся, гэта быў самы шчаслівы для мяне час. Я вучыўся ва ўніверсітэце, не адчуваў ніякіх сімптомаў хваробы, нават прапусціў візіт сюды - быў у вельмі цікавай экспедыцыі, і - нічога, абышлося. Сустрэў Кацярыну, якая прыехала з бацькамі ў Вену з Расіі... Яна адказала на мае пачуцці, нягледзячы на маё калецтва. Я напісаў радасную навіну мачысе. Пані Антаніна параіла ўсё-ткі прыехаць у небяспечны дзень у Жухавічы. Прыехаў, але, шчаслівы тым, што пазбавіўся праклёну, нават лекі не піў - і тут здарылася гісторыя з хлопчыкам. Вядома, я не стаў рызыкаваць жыццём каханай і паўтараць сюжэт Праспэра Мэрымэ. Яна выйшла замуж за іншага дзесяць год таму.

Сорамна, але Багуслава адчула пры гэтай звестцы палёгку.

- І цяпер вы добраахвотна з’яўляецеся сюды штогод і, напіўшыся атруты, па некалькі дзён праседжваеце ў клетцы? - ветліва папытаўся Ніхель.

- Так. Пан Людвіг прыглядае за мной.

Ніхель пабоўтаў перад вачыма вадкасць у бутэлечцы.

- А добрая штука... Яшчэ і языкі развязвае.

І пільна паглядзеў на графа, як зыгаршчык на сапсаваны гадзіннік, перш чым назваць кліенту цану за рамонт.

- Я правільна разумею, што вы згодныя на ўсё, каб вырашыць сваю... ікластую праблему?

- Вы сумняецеся? - халодна прагаварыў Каганецкі і абцёр рукой лоб.

- А цяпер дайце лекі...

- Не раней, чым перагавару з вашым доктарам, - упэўнена заявіў Ніхель і ўзняўся. - Вы ўжо абавязаныя нам жыццём, пан Шымон. Калі я дапамагу вам ацаліцца... раз і назаўсёды, вы можаце паабяцаць, што выканаеце маю просьбу?

Заолаг кінуў на Ніхеля іранічны позірк:

- Вы не толькі фатограф, але і экзарцыст-аматар?

Але, памаўчаўшы, глуха адказаў:

- Гэта падобна да казкі, у якой невылечна хворы дае падобнае абяцанне самазванаму лекару. Але мы не ў казцы. Тэарэтычна - так, магу паабяцаць. Просьбу выканаю. Калі гэта не будзе заказ на забойства ці кашчунства. Я, як вы правільна зразумелі, даведзены да той ступені адчаю, што каб перада мной стаяла непісьменная жабрачка альбо юрад з цвінтара і дэкляравалі мяне вылечыць, паабяцаў бы тое самае. Але маё ацаленне застаецца тэорыяй, спадарства.