Людміла Рублеўская - Дагератып

Да задавальнення Багуславы, пан Людвіг не кінуўся да сваяка з абдоймамі, пацалункамі і шчаслівым мармытаннем наконт незямнога шчасця бачыць. Гаспадар і госць паціснулі адзін аднаму рукі цалкам па-сяброўску, але дастаткова стрымана.

- Рады, што ты добра сябе адчуваеш, Шымон, але лячэннем пагарджаць з твайго боку - недаравальна.

- Я памятаю, - адрывіста сказаў Каганецкі, апускаючы шэрыя вочы.

- І я ў чарговы раз прапаную: кладзіся ў маю бальніцу... Дарэчы, твой персанальны дон Радрыга, той няшчасны вар’ят з ружжом, які ў цябе страляе, зноў сядзіць у палаце для шаленцаў, напоены бромам, і я вельмі шкадую, што паслухаўся цябе мінулы раз і выпусціў яго. Але давай пагаворым сам-насам, пайшлі наверх, я цябе агледжу...

Боўнар гаварыў так, як павінен гаварыць доктар: уладна-даверліва. Ну як такому адмовіць... Багуслава разгублена паглядзела на Вараксу: няўжо нельга не дапусціць, каб добры доктар, якому яна давярала не больш, чым гаспадыня ювелірнай крамы - сарокам, застаўся сам-насам з гаспадаром?

Але Ніхель толькі тузануў куточкам рота, маўляў, хай сабе.

- А пасля мы ўсе вып’ем гарбаты! - радасна прагаварыў Варакса. - Не так часта ўдаецца пасядзець у інтэлігентнай, навуковай кампаніі, каб абмеркаваць апошнія навіны прагрэсу!

Каганецкі кінуў на фатографа змрочны позірк і моўчкі пайшоў наверх са сваяком.

А калі праз нейкі час лесвіца сумленна зарыпела, папярэджваючы, што па ёй спускаюцца, Ніхель спрытна перакуліў над адным з расстаўленых на стале парцалянавых кубкаў, упрыгожаных намаляванымі пазалочанымі кветкавымі гірляндамі, бутэлечку з цёмна-бурштынавага шкла.

Сталоўня цяпер больш нагадвала сваё першапачатковае прызначэнне, пазбавіўшыся практычна ад усіх змрочных экспанатаў. Нават драўляныя стоды пасля фатаграфавання былі вынесеныя з дома дзеля не вельмі ўрачыстага аўтадафэ. Толькі бронзавы гонг маўчаў сабе, так і спакушаючы хоць лёгенька стукнуць у ягоныя шырокія грудзі і абудзіць нетутэйшыя гукі нябёсных гор. Граф змрочна пацягваў гарбату, у якую Варакса шчодра дадаў вохкіх зёлак, і нават не спрабаваў удаваць з сябе гасціннага гаспадара і падтрымліваць салонную гаворку. Затое доктар стараўся, як мог - расцягваў вусны ва ўсмешцы, абмяркоўваў з Ніхелем ідэі маладога Зыгмунда Фройда наконт лячэння жаночай істэрыі, няслушнасць жывёльнага магнетызму і фізіягномікі.

- Ну чаму ж, фізіягноміка мае пэўныя практычныя досведы! - запярэчыў Ніхель. - Вось па вашым твары, пан Боўнар, я вызначыў бы, што вы - арыстакрат, дваранін з радаслоўнай у некалькі стагоддзяў. Ці не так?

Вочы доктара зрабіліся чамусьці жорсткімі, трохі адвіслая ніжняя губа на імгненне пагардліва прыўзнялася.

- Я не вельмі веру, што прыналежнасць да старажытнага роду і высакароднасць натуры - тоесныя паняцці, а значыць, фізіягноміка тут бяссільная. Наш род дастаткова старажытны, але быў пазбаўлены дваранства.

Ніхель трохі памаўчаў, нібыта просячы прабачэння за тое, што закрануў балючую тэму, але асцярожна працягнуў:

- Многія патрыятычна настроеныя, смелыя людзі патрапілі ў такое ж становішча трыццаць з лішнім гадоў таму...

- Гэта здарылася раней, - цвёрда заявіў Боўнар. - Мой дзед быў удзельнікам падзеяў у Віленскім універсітэце.

- Надзвычай цікава! - Ніхель падкруціў вусы і захоплена ўсміхнуўся. - Значыць, прадзед пана Каганецкага і ваш дзед разам бралі ўдзел у высакароднай барацьбе за свабоду роднага краю і шчасце народа!

Багуславу трохі перасмыкнула ад пафасу, які ліўся гарачай цукровай глазурай. Але разлік Ніхеля быў дакладны: Боўнара таксама перасмыкнула.

- А як звалі вашага паважанага дзеда, пан Людвіг?

- Альдон, - неахвотна адказаў доктар. Даведаўшыся ад Каганецкага, што прадзед таго іменаваўся Радаслаў, Ніхель пачаў спектакль пад назовам “колькі сентыментальнага пафасу можна змясціць у адзінку часу”.

- Альдон і Радаслаў! Магчыма, яны былі не проста баявымі таварышамі, а братамі па духу, як Гектар і Ахіл. І ратавалі адзін аднаму жыцці, і кляліся ў вечнай дружбе! Нездарма ж сем’і парадніліся...

- Мне нічога не вядома пра такую сувязь, - сур’ёзна адказаў Каганецкі. - Ні бацька, ні мачыха на гэтую тэму пры мне ніколі не гаварылі, не думаю, што нашы продкі добра ведалі адзін аднаго.

- Я веру ў руку лёсу! - заліваўся салаўём Ніхель. - Напэўна, вы, пан доктар, былі рады, калі ваша сястра, няхай зямля ёй будзе пухам, выйшла замуж за такога ж героя, як ваш дзед?

- Героя? - доктар нарэшце трохі страціў раўнавагу, на ягоных абвіслых шчоках з’явіліся ружовыя плямы. - Так, героем быў наш дзед, які змагаўся да апошняга з царскімі войскамі, які ледзь не згніў у Бабруйскай крэпасці, дзе яго трымалі ў каменнай яме, але каты не змаглі дабіцца ад яго ні слова раскайвання. Ён памёр на катарзе, а ў нас адабралі ўсё - маёнтак, шляхецтва, магчымасць атрымаць добрую адукацыю. Нават прозвішча давялося змяніць - на прыдомак да яго. Мы калісьці былі Трапацкія-Боўнар. Бацька змушаны быў вывучыцца на ляснічага, а чаго каштавала мне паступіць у медыцынскі інстытут і дабіцца права выехаць пасля за мяжу для ўдасканальвання практыкі - гэта толькі які-небудзь Стэндаль можа апісаць. А Радаслаў Каганецкі быў самым шараговым здраднікам.