Анатоль Вярцінскі - Святло зямное

Плачу я...
Толькі не чую адказу.
Маўчанне тут горай за абразу.
Сказалі б ужо, адказалі б адразу,
можа б, лягчэй было,
можа б, не так гняло.

Можа, на ўсё глядзела б іначай я,
каб я не ведала i не бачыла,
як нам патрэбна пяшчота гарачая,
як тужаць вакол па ёй —
жончынай, сястрыной...
О, мая бедная пяшчота!
Не радасць мая — мая бядота,
не слодыч мая — мая гаркота.
Што мне з табою рабіць,
як мне з табою быць?

* * *

Я жыў высока на гары.
Было высокім неба поўдня.
Была высокай ноччу поўня.
Высокім быў — як свет, стары —
спеў петушыны на зары.
І быў высокім горны вецер...
І снілася мне на дасвецці,
што я ўзлятаю, нібы пух.
Вучыўся зноў лятаць мой дух.
Зноў чуў я покліч вышыні,
прасторы кліч...
І, як над дахамі,
лятаў над крыўдамі i страхамі,
над дробязямі мітусні.
Было высокім сонца поўдня.
Было ў пакоі ззянне промня.
І бачыў у яго святле
я Вашы пісьмы на стале...
Лятаў мой дух, як птах вясенні,
быў вольны,
радасны,
жывы.
І ў гэтым светлым узнясенні
былі са мною побач Вы.

* * *

Была ўзрушанасць парыва,
была даверлівасць цяпла...
Любві магчымасць апаліла,
магчымасць шчасця апякла.
Гарэў, як пацалунак лесу,
на нашых вуснах той апёк,
калі мы засыналі позна
і гас лясны наш аганёк.
Сны наплывалі, нібы хвалі,
за хваляй хваля —
сон за сном.
Мы ў сне, шчаслівыя, ляталі...
Ды дзень стаіўся за акном.
І потым стукаў асцярожна,
сінеў цвяроза ў акне.
Мы абуджаліся трывожна:
«Наяве ўсё было ці ў сне?»
Глядзелі сумнымі вачыма
у неасветлены куток,
і ўспамінаўся нам радок:
«А шчасце так было магчыма».

* * *

Тут адна спагада
толькі б дарэчы была...
Любая, гэта — не здрада,
любая, гэта — бяда.

Здрада інакшай бывае —
тады бывае разлік,
тады душа забывае,
тады хітруе язык.

У здрадзе ёсць злая воля,
злая наўмыснасць ёсць.
А гэта — як лес, як доля,
як няпрошаны госць.

Прыходзіць і бурыць парадак.
І ў сэрцы тваім пустата...
Любая, гэта — не здрада,
любая, гэта — бяда.

* * *

Пакуль не было цябе,
мая думка —
дзікая птушка —
кідалася непрыкаяна,
не ведала, куды ляцець,
у які бок свету падацца.
А цяпер яна ведае свой шлях,
ведае сваё месца.
Яна ўсё ляціць і ляціць да цябе,
як ляцяць птушкі ў вырай,
і мірна дзяўбе свае салодкія зярняты
з тваёй мяккай, цёплай далонькі.
Пакуль не было цябе,
маё пачуццё —
дурненькае цялё —
хадзіла непрыкаяна па выгане,
не ведаючы свайго месца,
не ведаючы сваёй травы.
А цяпер яно ўсё ходзіць вакол цябе,
як ходзіць на прывязі цяля,
і спакойна шчыпле сваю салодкую травіцу
з твайго шчодрага, сакавітага лугу.
Дзякуй табе!

* * *

Мужчына. Жанчына. Чаканне.
Шуканне. Блуканне. Час.
Жанчына. Мужчына. Спатканне
Вітанне. Пытанне. Адказ.
Мужчына. Жанчына. Дыханне.
Сэрцабіццё. Забыццё.
Жанчына. Мужчына. Каханне.
Мужчына. Жанчына. Жыццё.

* * *

Ты кажаш, хлопчык, што ў цябе
такое адчуванне, бы навокал
адна пустыня, мёртвая пустыня?
Цярпення набярыся, сцісні зубы
і пастарайся позірку вярнуць
ранейшыя зямныя фарбы.
І ты ўбачыш, як праз нейкі час
аазіс вырасце ў тваёй пустыні,
зазелянее сцежка, i на ёй
жанчына раптам з'явіцца другая..
І ты ўбачыш потым, што яна
не горшая зусім за тую,
здавалася якая самай лепшай,
якая, хочучы таго ці не,
ператварыла сад твой у пустыню..

* * *

А ты ідзі, брат, чынна, —
так. раіў мудры грэк, —
а ты ідзі як мужчына,
ідзі як чалавек.
Справа будзе вораг,
злева будуць сябры, —
а ты ідзі, бо дораг
табе твой шлях зямны.
Будуць пагрозы, парады, —
не вельмі напружвай слых.
Будуць знаходкі і страты, —
спыняйся толькі на міг.
Бо ўсё гэта не прычына,
каб дальніх не бачыць вех...
І ты ідзі як мужчына,
ідзі як чалавек.

* * *

Сёння было мне горка.
Сёння бачыў я,
як згарала зорка.
Я падумаў: чыя?

Ззяла на зорным небе
яна шмат лет і зім,
і ўсім было з ёй лепей,
святлей было ўсім.

І сёння было мне горка,
калі ўбачыў я,
што згарэла зорка.
І я не думаў: чыя?