Анатоль Вярцінскі - Святло зямное

* * *

Куды вядзе месячны след,
што свеціцца на вадзе?
Вядзе ён у дзіцячы свет,
у казачны свет вядзе.
Ну, а куды яшчэ вядзе
сцяжынка, што свеціцца на вадзе
усё ярчэй i ярчэй?
Да першай тваёй любві вядзе,
да светлых яе начэй.

АЗ, БУКІ І ВЕДЗІ

Сумна не ведаць нічога на свеце.
Жыць жыццём цёмных лясоў.
Жыць добры, аз, букі і ведзі!
Усе пачынаецца з вас, з азоў.
Бывайце, мішкі, каты ды мышкі.
Бывай, першабытны дзіцячы свет.
Дзень добры, першыя мае кніжкі!
Дзень добры, першы веласіпед!
Дзень добры, кніжкі мае другія
Дзень добры, трэція кніжкі мае!
Дзень добры, настаўнікі дарагія!
Вучыце! Мне ведаў не стае.
Вітаю цябе, настаўнік галоўны —
мае і ўсіхняе жыццё!
Я мала знаю, мой розум галодны,
галоднае мае пачуццё.
Галоднай прагай блішчаць мае вочы,
як вочы воўчыя ўначы.
Жыццё, наталі бляск ix воўчы!
Жыццё, наталі, напаі, навучы!..
Многа чаго я зведаў на свеце.
Стамілася цікаўнасць мая.
Дзе вы, аз, букі i ведзі?
Дзень добры, дзеці, —
гэта я!

* * *

Я любіў у дзяцінстве
слухаць размовы дарослых.
Бывала, мае равеснікі
бегаюць па вуліцы,
а я заб'юся ў куток
і слухаю, прагна слухаю,
баючыся прапусціць
хоць адно слова,
сказанае дарослымі —
суседам, цёткай, госцем.
А зараз убачу дзяцей,
якія гавораць пра нешта сваё,
і мне так хочацца паслухаць:
пра што яны гавораць?
Пра што?

* * *

Ідуць, за рукі ўзяўшыся, дзеці.
Здорава, дзеці, жыць вам на свеце!
Ідуць закаханыя — рука ў руцэ.
Не йдуць, а плывуць па чароўнай рацэ.
Хораша рукі дзіцячыя дружаць!
Хораша плыць па чароўнай рацэ!..
Я іду, а рука мая тужыць,
душа мая тужыць па нечай руцэ.

* * *

Ты ў такім шчаслівым узросце,
калі яшчэ сэрца не знае злосці.
Калі ўсё яшчэ наперадзе —
і дарогі, і масты.
Калі ўсё — на тым беразе,
а на гэтым — толькі ты.
Ты ў такім шчаслівым узросце,
калі яшчэ сэрца не знае злосці,
калі яму лёгка-лёгка біцца,
калі салодка-салодка спіцца.

СУСТРЭЧЫ

1
Я так не магу, каб стрэцца
і холадна абмінуць,
каб сэрцам другое сэрца
горача не крануць.
Я знаю: тоё, другое,
сэрца нясе зарад,
жывога чакала з тугою
сэрца маё не раз.
Сустрэчы — не здарэнне:
імкнуць да зарада зарад.
Іх узаемагарэнне —
як навальнічны разрад.
Сустрэчы — не толькі збліжэнне.
Ідзе, скрозь шум і тлум,
ўзаемапамнажэнне
нашых душ і дум.

2
Я так не магу, каб стрэцца
і холадна абмінуць,
каб сэрцам другое сэрца
горача не крануць.
Сустрэчы дык сустрэчы!
Між мной і табой былі
няведання пустэчы,
адчужанасці палі.
Я зваў цябе на помач —
маўчаў прастор нямы.
I вось нарэшце мы побач,
нарэшце стрэліся мы.
Кладзі мне рукі на плечы...
...Няўжо між намі былі
няведання пустэчы,
адчужанасці палі?

3
Я так не магу, каб стрэцца
і холадна абмінуць,
каб сэрцам другое сэрца
горача не крануць.
Сустрэчы дык сустрэчы!
Тут боязь недарэчы.
Будзь шчодрым сам i скупасці
другому не даруй,
збаўляй яго ад скутасці
і самаахвяруй!
Сустрэчы дык сустрэчы! —
каб след на цэлы век...
Глядзіць з тугой чалавечай
услед мне чалавек.

РАЗВІТАННЕ

Бывайце, бывайце!
Да новай сустрэчы!
Дзеля сустрэч i жывём на зямлі.
Мы ад'язджаем, сабралі рэчы.
А можа, што-небудзь не ўзялі?
Можа, што-небудзь застаецца?
Мы аглядаемся навакол.
Не, сабрана ўсё, здаецца.
Не, дарэмны наш непакой.
Усё сабрана, усё ўзята.
Бывайце, бывайце!
Бывай, наша свята
светлае свята стрэчы з людзьмі,
свята даверу і любві!
Бывайце, бывайце! —
Душы занылі.
Што мы забылі ў апошні міг?
Кавалачак сэрца мы забылі,
пакінулі ў сяброў сваіх.
Бывайце, бывайце!..

* * *

Калісьці, днямі асеннімі,
хаваючыся ад сцюж,
прыйшлі сюды і аселі мы:
ты і я — твой муж.
Думалі: скончацца сцюжы,
змоўкнуць вятры ў палях,
і зноў мы — у шлях засмужаны,
і зноў мы — у далёкі шлях.
Стала навокала светла,
ні восені, ні зімы...
А мы ўсё жывём аседла,
і ў шлях не збіраемся мы.

ПІСЬМО, КАХАННЕ
І ДАЖДЖАВАЯ КРОПЛЯ

З паўдня яно ляжала ў скрынцы,
звычайнай металічнай скрынцы,
старэнькай, заржавелай дзе-нідзе.
І калі дождж пайшоў, касы i спорны,
то кропель яго некалькі тады
дасяглі i пісьма. Адна
разбавіла чарнільны завіток,
якім заканчавалася на канверце
прыгожае імя дзяўчыны,
Пад вечар за пісьмом прыйшлі,
дасталі яго рухам звычным.
На пошце тым жа рухам сувязіст,
гаворачы з суседкай аб надвор'і,
паставіў спрытна штэмпель на пісьме.
Калі пісьмо прыйшло ў гарадок,
яшчэ раз штэмпелем яго сустрэлі,
глядзелі, як на сотню іншых пісем.
А паштальён (яна была жанчына,
любіла папляткарыць іншы раз)
наконт пісьма сяброўцы штось шапнула,
загадкай падзялілася сваёй.
Калі ж дайшла да дома адрасата,
не трэба ёй было ісці ў дом —
сама дзяўчына выбегла насустрач.
Убачыўшы пісьмо, заззяла.
Чыё пісьмо — па почырку пазнала,
прыціснула да сэрца, да грудзей.
А пачала чытаць — сляза ўпала.
На тое месца, дзе застаўся след,
ледзь бачны след ад кропелькі-дажджынкі,
што абляцела цэлы свет
і даляцела да паштовай скрынкі,
старэнькай, заржавелай дзе-нідзе.