Михась Южик - Перакулены час

Скажам больш, каб Сурмач і паставіў за мэту дамагчыся Машы, ён бы, хутчэй за ўсё, напартачыў і пайшоў шылам кашы паеўшы. Відаць, каб аказацца вось так папросту на гэтым ложку ноччу ў пустой трохпакаёвай кватэры, патрэбны нейкі чарадзейскі збег абставінаў. І што тут першапачатковае: раўнівая нянавісць да кінутай ім жа Зоські, злосць на пустабрэха Шызова, беспрасветная туга Лухвіч па мужчыне, альбо тое, што яе сын Косцік начуе сёння ў бабы з дзедам?

У перапынках выплескаў страсцей маладых целаў, пакурваючы і выпускаючы цыгарэтны дымок у высокую столь, займаўся Васіль своеасаблівай філасофіяй. У гэтую ноч ён зрабіў для сябе шэраг важных высноў. Бо каханне, звычайная патрэба здаровай плоці, таксама з’яўляецца для нас адным са спосабаў пазнання быцця.

Чаму, задаваўся пытаннем Сурмач, так лёгка сыходзяцца людзі? Чаму паверыла яна мне? Паклала вока даўно? За гады службы ўпэўнілася ў маёй чалавечай добрапрыстойнасці? Лухта! Я маўчун, скрытны чалавек. За памяркоўным інжынерам можа скрывацца распуснік, маньяк, сіфілітык. Можа, цела маё ў язвах і выродлівых плямах? А што, калі я падонак, жулік, які хоча адцяпаць кватэру, альфонс? Што, калі я садыст, будучы сямейны дэспат? Хіба відаць гэта за маёй прыстойнай службовай вопраткай, акуратна паголеным тварам? Хто б мог падумаць, што гэтыя поўныя плечы і аксамітныя валасы будуць маімі, што гэтыя гладкія сцёгны будуць ахопліваць маё цела, ды так умела, нібы мы разам не адзін год. А гэтыя губы, што так апантана цалуюць мае валасатыя грудзі – грудзі чужога чалавека! – ці не брыдка ім, такім мяккім ружовым губам? А калі – не, то чаму?

– Ты не засынай, чуеш? – Маша села наўсколенцы, нахіліла да яго твар. – Я схаджу ў ванную.

Яна кашэчым рухам саслізнула з ложка і нячутна патэпала да дзвярэй. Абсалютна голая. Яе гожае шчадралюбнае цела блішчэла кропелькамі поту ў хітрым зеленаватым святле. Неўзабаве недзе меладычна зацурчала вада. А Васіль зноў аддаўся роздумам.

Можна б, канешне, паразважаць пра высокія матэрыі, успомніць чалавечую адзіноту, байку пра нябесныя шлюбы, наканаванасць лёсу і гэтак далей. Аднак пра тое ўжо шмат напісана кніжак, пастаўлена спектакляў і знята фільмаў. Увесь жа жыццёвы Сурмачаў досвед аніяк не хацеў прымаць гэтыя пастулаты. Зазнаныя ім за дваццаць пяць гадоў быційныя законы якраз пераконвалі ў адваротным.

Так, Сурмач адзінокі і, мабыць, нават няшчасны ў сваёй адзіноце чалавек. Але, каб развеяць тугу, хіба абавязкова лезці ў першую ж прыдатную пасцель ды валтузіцца там у звярыным шале? І калі сапраўды толькі ад адзіноты пакутуе Васіль, чаму ён не ляжыць у ложку з жылістым каравым мужыком, а з пяшчотнай мяккацелай жанчынай? Чаму ж і жанчыну ён выбраў не абы-якую – не гарбатую, не прышчавую, не насатую, – а якраз звышпародзістую самку? І хто сказаў, што адзінота развейваецца выключна цялеснай блізкасцю? А каб дапамагаў ён роднай маці – напраўду самаму блізкаму і адданаму чалавеку – з гаспадаркай упраўляцца па вечарах? А каб не фыркаў на бацьку, а пагаварыў бы сардэчна – адзін-адзінюткі раз за апошнія гады? Можа, і адзіноты б – як не бывала? Ды не! Забавак шукае ён, усялякіх слодычаў – чаго крывадушнічаць. Цела жаночага прагне ўся згаладалая істота яго. Бо яно, гэтае вабнае цела, і ёсць самым значным у нашым жыцці. За яго мы, мужыкі, адмалку і змагаемся. Можна, вядома ж, сказаць, што гэта пошла, што гэта не па-чалавечы, не па-хрысціянску гэта. Але ж любы найтупейшы матэрыяліст рассмяецца табе ў твар і абзаве ёлупам. І заўсёды будзе мець рацыю. Бо цела жаночае – само жыццё, і каб не вабіла яно да сябе неадольна, то і жыцця б не існавала. Не было б і філасофіі гэтай. Не запачаткаваліся б тыя разумнікі-ўсяведы. А на паверхні зямлі – вада, пясок ды голыя камяні…

Мы апранаем на сябе сучасныя адзенні, заканчваем інстытуты, рушым наперад навуку, удаём прамудрыя міны ды разважаем пра агульначалавечыя каштоўнасці, пра сэнс існавання спрачаемся. Ханжы мы! А сэнс гэты прасцейшы ад простага: з дапамогай разнамасных станкоў ды рыштункаў здабыць сабе харч, увечары нажэрціся ад пуза, разысціся парамі па спальнях, скінуць з сябе адзенні і нарэшце зноў ператварыцца ў пячорных людзей – набыць, так бы мовіць, сапраўдныя свае абліччы.

Усё, што робіцца ўдзень, робіцца з натугай, з хітрыкамі ды нянавісцю. Бо гэта – праца, гэта здабыванне свайго куска. А хто ж працаваць любіць! І не працавалі б, каб можна было так пад’есці. А насалода ўся – вечарам за багатым сталом, ды ў пасцелях. Спакон веку за гэта білася 0,99 чалавецтва. І толькі асобныя кволыя недарэкі нешта там прапаведавалі, вучылі, пісалі кніжкі, перасцерагалі ад блуду, гвалту. А іх дубцамі пляжылі за гэта, каб не ўносілі смуту. Забівалі гэтых дзівакоў насмерць ды зноўку кідаліся выдзіраць сабе спажыву: ежу саладзейшую, дзяўчыну бялейшую. Добра яшчэ што Усявышні абавязаў чалавека хоць харч сабе ўласнаруч здабываць. А іначай бы адзін блуд і застаўся, дваццаць чатыры сутачныя гадзіны ім бы запоўніліся.