Михась Южик - Перакулены час

24

У памяшканні было душнавата, шчыльналюдна і шумна. За акном звечарэла. Даўно-даўно скончылася ўрачыстае пасяджэнне, канцэрт, ужо былі з’едзены ўсе найсмачнейшыя стравы і выпіта спіртное. Зараз на стале пад галагенавымі лямпамі зіхацеў самавар, стаялі талеркі і блюды з недаедзенымі тартамі, пірагамі, бісквітамі. Ні піць, ні есці ўжо не толькі не хацелася, а і не маглося. Бо па багацці сталоў, па шырыні і зухаватасці гэты юбілей адназначна перасягаў усе памятныя застоллі, што калі-небудзь тут ладзіліся. Пітва накупілі столькі, што супрацоўнікам СКБ праз пару гадзін ад пачатку балявання ўжо было нудна выпіваць у вузкім коле найбліжэйшых саслужыўцаў. Людзі хапалі бутэлькі і ўрываліся з імі ў іншыя сектары ці аддзелы да сваіх знаёмцаў, альбо проста заяўляліся пажывіцца на халяву, пасядзець, пабалакаць, сябе паказаць. Пецька Мяркулаў са сваёй гітарай быў проста нарасхват, і Васіль дзіву даваўся, як прыяцель умудрыўся застацца амаль цвярозым.

На ўсіх паверхах віравалі найжывейшая гамана, жарты, смяшкі і спевы, у калідорах можна было пабачыць купкі дзядзькоў і кабет, дзяўчат і хлопцаў, якія курылі, перагаворваліся, ладзілі дурнаватыя заляцанні, заліваліся калектыўным рогатам.

Менавіта на адным з паверхаў СКБ, у адным з незлічоных яго калідорчыкаў і згледзеў Васіль Сурмач карціну, якая непрыемна яго ўразіла і міжвольна аказала ўплыў на далейшыя паводзіны.

Вяртаючыся з адведак свайго прыяцеля, які працаваў у іншым аддзеле, Васіль натрапіў захмеленым паглядам на дзве постаці, што якраз вынырнулі з калідорнага рукава і крочылі ў пяці метрах наперадзе. Постаці былі разнаполыя. Прычым жаночая весела разгойдвала шырокімі сцёгнамі і на хаду хілілася да мужчынскай, а тая, жэстыкулюючы левай рукой, правай адвольна лапала спіну, талію і іншыя вартасці жаночай. Абедзве постаці, апрача цокату-грукату абцасаў пры хадзе, вылучалі гучныя п’янаватыя словы і адрывісты смех. Зрэшты, усё гэта мала б турбавала падпіты розум Васіля Сурмача, каб не адна, а правільней, дзве акалічнасці: жаночая постаць бясспрэчна належала Зосі Шальговіч, а мужчынская – цыбатая – Яшку Шызову з суседняга сектара.

Зрабіўшы такое адкрыццё, Васіль сцішыў ступу, дачакаўся, пакуль памянёная парачка збочыць на лесвічную клетку, і, нягледзячы на алкагольнае ачмурэнне, усур’ёз задумаўся… Пасля памятнай сваркі з Зоськай Сурмач начыста выкінуў палюбоўніцу з галавы, на вочы яна яму неяк не траплялася, і ў свядомасці сама сабой запанавала аксіёма, што ўсякія адносіны з Шальговіч закончыліся самі сабой і бязбольна. Баба з калёс – каню свята. Тым больш што перажыванняў апошнім часам Васілю не бракавала. Але ж зараз хлопец з прыкрасцю адзначыў, што бачыць Зоську ў такім радасным і бестурботным стане ды яшчэ побач з такой нікчэмнасцю і пустамелем, зацятым курыльшчыкам і лайдаком Яшкам Шызовым яму не вельмі прыемна. “Во ж знайшла сабе кабяліну! Ні фігуры, ні твару, ні розуму – адны толькі ногі даўжэзныя!” – сердаваў Сурмач. Ён стаяў у апусцелым калідоры і тупа шукаў нечага ў кішэнях штаноў. Васіля даўно і ўстойліва раздражняў гэты Шызоў: як ні сунься ў курыльню – ён ужо тамака; і заўсёды ў атачэнні такіх жа пераросткаў-аболтусаў – казкі бае, пляткарыць, рагоча пасля кожнай сальнасці. Сурмач нават апошнія пару тыдняў спускаўся паліць у далёкую курыльню вопытнага цэха – так узненавідзеў Яшкава пустаслоўе. І тут – на табе! “Удружыла, старая сябровачка!” – Васіль азірнуўся і джвагнуў нагой па сцяне, на пабелцы ўтварылася крывая чорная паласа ад гумавай падэшвы. А асабліва злавала тое, што Шальговіч, мабыць, не вельмі і бедавала ад іхняга разрыву і, ужо тым болей, не задумвалася аб яго сапраўднай прычыне.

І вось зараз, седзячы ў хаўрусе саслужыўцаў, Васіль адчуваў, як узрастае ягонае, справакаванае Зосяй, раздражненне, павялічваецца незадаволенасць сабою. Справа даносілася балбатанне кабет пра шмаццё і побытавыя варункі, злева маладыя хлопцы спрачаліся наконт курсу даляру. Але Сурмач намагаўся прыслухацца да гаворкі паміж сваім шэфам – Пятром Яфімавічам Маскаленкам – і бывалым інжынерам, пажылым Грышам Шпаком. Яна здавалася спахмурнеламу Васілю найболей змястоўнай.

– Адно балячка, а другое – гарачка! – бушаваў Шпак, адбіваючы сваёй узмакрэлай лысінай галагенавыя промні. – Як пры Саюзе пагана жылося, гэтак і пры незалежнасці, каб ёй запуставала! Раней хоць усе аднолькава зараблялі – зайздросціць не было каму. А цяперака народзік на дзве часткі падзелены – адны свалота, а другія галота.