Сакрат Яновіч - Самасей

Пасля нарады ўсе пакідалі кабінет тлумна, як тыя авечкі, што, напалоханыя сабакам, выбягаюць з загарадкі.

Кабінет нібы завяршаўся гэтым пісьмовым сталом дарагога вырабу. Сцены былі, праўда, старамодныя. На вокнах — заслоны тонкай работы. Столік для кавы, крэслы, пальма, бібліятэчка; воддаль — той канферэнцыйны стол, зноў крэслы. Усюды дываніста, утульна.

Ад дзвярэй да стала — шмат прасторы.

Андрэй разумеў значэнне гэтай прасторы: яна бянтэжыць таго, каго выклікаюць сюды.

«Доўгая сцежка да трона, усланая, не толькі аздабляла. Вопыт вякоў!» — Апдрэй надумаў пазбыцца кіраўніка гаспадарчай секцыі. Пакуль яшчэ дзейнічаў закон пачатку, які апраўдвае амаль кожную нечаканасць, трэба паспрабаваць зварухнуць з месца гэтага тыпа. Потым ужо не знойдзецца такой моцы! Несумненна, што ён зробіць усё, каб яму, Андрэю, нашкодзіць! Таму супраць яго, мабыць, нядрэнна было б выкарыстаць схему ўзрастаючай незадаволенасці, якая зводзіцца да таго, каб часцей і часцей надакучаць аб'екту заўвагамі і вымовамі. Гэта выкліча ў гаспадарніка рухлівасць у сваю абарону, і ён завозьмецца слаць скаргі на Андрэя. Узнікне несумяшчальнасць іх абодвух у адной установе: Андрэя і гаспадарчага кіраўніка. Паўстане фінальнае пытанне: хто тут важнейшы, больш патрэбны фірме? I кіраўніка гаспадарчай секцыі прымусяць пашукаць сабе новае месцайка... Андрэй нават дапаможа яму вынайсці, але так, каб... няхутка.

«Я мо і занадта паскандаліў я з тым шафёрам?» — заключыў Андрэй.

Званок унутранага тэлефона.

— Гаспадарнік — да пана загадчыка, — гэта з сакратарыята.

— Прасіць. «Чаго гэта ён?»

— Пан загадчык, — амаль лісліва гаспадарнік. — Купляем у ваш габінэт тэлевізар. Венгерскі.

— Вы жартуеце, пан кіраўнік! — I мякчэй: — Замест таго каб работу рабіць, я пачну біць лынды перад тэлевізарам.

— Эт, варта мець пад рукою гэты тэлебач... Дзеля гігіены разумовай працы, ці што...

— Не, пане!

— Як гэта, пан загадчык? Грошы на яго былі запланаваны. Адно падчэквалі з'яўлення ў продажы венгерскіх. Пан дырэктар казаў, што яны найлепшыя...

— Ах, вось яно як!.. — вылецела ў Андрэя. — Дык што: я не супраць.

—Дзякую, пан загадчык.

Тэлевізар унеслі з немалой калатнечаю.

А назаўтра дыван быў затаптаны да непазнакі: начныя старажы глядзелі праграму. Патыхала махоркаю. Андрэю сталася нясцерпна, і ён учыніў дзікую авантуру; з кватэры прывезлі прыбіральшчыцу, якая забегала па кабінеце з анучаю ў руцэ ды з вядром вады; пачціва наводзіла чысціню.

У дзверы ўставілі аўтаматычны замок.

У тую ж раніцу здарылася яшчэ калібернейшая непрыем-насць. Намуціў тут кадравік. Гэта ён настойлівеў на тым, каб прыняць на работу адну жанчыну лёгкіх паводзін. Улады просяць, казаў Андрэю. Калі так, дык трэба, пагаджаўся з ім. У нас ёсць месца на «Ныску», удакладніў кадравік. Няхай ездзіць баба, Андрэй успомніў, што чытаў у газеце, нібы для такіх жанчын арганізуюць шафёрскія курсы, каб прыстасаваць іх да новага жыцця. Няцяжка ёй павінна быць на «Нысцы», запэўніваў кадравік. Глядзіце, каб яна нам маладэчу не бунтавала, пажартаваў Андрэй у заканчэнне. Нялёгка будзе ўпільнаваць мужчын: яна надта прыгожая, паіржаў беспрычынна кадравік. Ну, — гікнуў Андрэй, і яны ўзяліся абмяркоўваць нешта. (Было гэта на дзень да нарады.)

Але напрацавала яна ўсяго адзін ці два дні — і знікла. Казалі, што пэўна загуляла ў патаемцы. Нехта паведаміў, што з «Ныскі» зняты прыборы, няма запасных колаў... Кадравік паехаў да гэтай жанчыны, але ў яе кватэры застаў толькі старую маці, якая не прадчувала нават таго, чым дагэтуль займалася дачка.

Вярнуўся ён увесь перапужаны.

— Уцякла, пакінуўшы нам дулю! Прапаную даць знаць у міліцыю, — гаварыў ён. У яго ўжо не было той звычнай упэўненасці, і гэта Андрэю спадабалася. — Абакрала, сука!.. Зрабі каму дабро, то табе стане кепска.

— Хвілінку, без панікі, — супыпяў яго Андрэй. — Давайце сядзем ды падумаем, — Андрэй: «Зноў высмеюць там. Капітан скажа: у вас, пане Андрэй... як не тое, дык сёе, хі-хі-хі...»

— Няма над чым тут думаць? — кадравік закурыў зверабойны «Партагас». Кашляў і гаварыў, не дагаворваў, лапатаў языком, бы сячкарня, сечку рэжучы. — Пазваніць, хай схопяць, завалакуць у арышт, дадуць па с... Заскавыча, прызнаецца, у зубах прывалачэ. Ногі цалавацьме... Прыняў, а яна, хвастом махнула ды ў поле, каб яе сабакі там заганялі ў дошку, загрызлі, заелі ненаеднікі.

Ён бярогся, а мабыць, і баяўся Андрэя, і гэта быў добры знак.

— Абціхніце, ну, абціхіхайце, — сказаў, пераскокваючы ў жартаўлівасць, Андрэй. Не яго гэта была бяда, і ён мог тут нават штосьці скарыстаць. Зараз вось ён зразумеў гэта, — калі абмовіўся: абціхіхайце. Праз секунду пазней.