Сакрат Яновіч - Самасей

Ацдрэй чакаў у кабінеце, але ён да яго не заявіўся. Тады выклікаў кадравіка. Загадаў яму звольніць з пасады таго з «байструком».

— Няма падстаў!.. — запярэчыў кадравік, не дадаўшы далікатна, што на такое ўпаўнаважаны адзін дырэктар.

— Звольніць! — разбушаваўся Андрэй. — Яму авёс у с... коле. Ён п'е, буяніць, кідае жалезам, чым папала, у чалавека. Ім міліцыя цікавіцца, разбойнікам!

— Але ж...

— I слухаць не жадаю! Якія ў вас сумненні? Ну, выкладвайце іх, — кадравік, збіты з панталыку, бедніўся. — Я ж сам, асабіста, знайшоў у яго гарэлку, чуеце? — змарыўся. Трохі суняўся: — Сяржант да вас не заглядваў? — і павіс зрокам на ім.

— Не, не было яго ў мяне, — кадравік усё-такі асекся.

— Зойдзе, — сказаў пра сяржанта. — Зрэшты, падшукаць падставу для звальнення — гэта ваш занятак. Я сцвярджаю, што яго трэба гнаць з работы — п'яніцу і хулігана. Забойцу!

— Кажаце — кагосьці забіў?

— Калі не, дык учыніць тое! Мы павінны распыліць гарэлачнае брацтва...

— Не піў, не буяніў, не цікавілася ім міліцыя...

— Вы зусім не ведаеце, якая сітуацыя сярод нізавых кадраў, не ведаеце нават таго галоўнага, за што і атрымоўваеце грошы жа...

— Дазвольце, пан загадчык, заўважыць, што я рэгулярна аналізую нашы кадры, аб чым вядома.

— I што з гэтых вашых аналізаў...

Яны скаўзнуліся з прыбярэжжа на сярэдзіну плыні, дзе тонкі лёд.

— Мне крыўдна чуць такое, пан загадчык. Я ж...

Абарваў яго:

— Ну, якая карысць? Самі добрасумленна падумайце! Даволі было мне выпадкова пракантраляваць, напрыклад, шафёраў, і бачыце, якое шыла з мяшка выйшла! Ліпавыя яны ў вас — аналізы! Во як: ліпавыя!!!

Кадравік папялеў.

— Калі я непрыдатны да гэтай пасады, пан загадчык, дык — калі ласка — перамясціце мяне на іншую.

— «Перамясціце, перамяеціце...» — перадражніваў неяк без зласнечы. — Лёгка вам сказаць: перамясціце. Куды? Дарэчы, трэба ж некаму вучыцца дзейнасці, а не ўцякаць ад работы, — Андрэю падумалася: «Ого, які ганарлівы! Улэўнены, круцель, у сваіх сувязях. Якіх? Разлічвае ён на дырэктара? Аж на ягоную падтрымку? Я яго мушу, аднак, прыручыць!» — Гэта, калі хочаце ведаць, неганарова так заяўляць: перамясціце! Трэба перамагаць цяжкасці...

Зрэзаліся абодва.

Андрэй быў ужо схільны махнуць рукою на звальненне шафёра, калі кадравік моўчкі пакланіўся і крутнуў вон.

«А ты гэта куды зноў?» — Андрэй хацеў спыніць яго, тузануць за каўнер, бы шчанюка, назад, намахаць указальным пальцам перад носам, давесці яму да ведама, што без згоды яго, Андрэя, ён і ніхто не можа выйсці от так сабе, не папрасіўшы дазволу, сваевольна. Калі я адразу не закілзаю ім морды, потым будзе позна, панясуць мяне, быццам коні з каляінаў ды ў роў адхону».

Наказаў склікаць нараду кіруючага персаналу. На дванаццатую.

— Напарыць чорнай кавы? — запыталі ў сакратарыяце.

— Аднаму мне, — адказаў.

«Нейкага смецця панапрыносіла!» — бурчэў ён, гартаючы карэспандэнцыю і падпісваючы загады.

Дыван засцілаў паўпадлогі. Пад канферэнцыйным сталом выглядаў як новы: там не топчуцца. Някепска было б, замкнуўшыся, пакачацца на гэтай фабрычнай зеляністасці, быццам увесну на лузе, калі выганяюць на пашу кароў. Разлягчыся — і глядзець у сінечу нябёсаў, каб ажно ў галаве закруцілася! Альбо — запаўзці пад гэты стол і ўявіць сабе, што ты знаходзішся ў гушчавіне крапівы, у якой пякучае лісце ўжо высока, і можна сядзець, пад імі, не папарыўшыся. У гэтакай старой крапіве можна схавацца і чакаць зручнага моманту, каб дабрацца да салодкай яблыні, што на ўскраіне загонаў. Гаспадыні, якая вось праполвала буракі, няма чаго боязніцца... Але нашто яе вэрхал? Лепей прыпачакаць, калі яна з поўным кашом зелля павалачэцца ў хлявы.

Закапаўшыся ў паперах, Андрэй пераставаў выразна бачыць. Патрэбны акуляры. (Ісціны, якія выказвае хто ў акулярах, гучаць пераканаўча. Успрымаюць іх як дакладнейшыя.)

Наклаўшы рэзалюцыі на карэспандэнцыю, ён роўненька ўнёс яе ў папку і, прыадчыніўшы дзверы ў сакратарыят, перадаў для ўручэння кіруючым супрацоўнікам. Яны ўжо збіраліся.

Нарада пачалася пунктуальна.

— Прапаную наступны парадак: маё выступленне — і ніякіх пытанняў і адказаў, ніякай дыскусіі!

Твары прысутных зліваліся ў густы іканастас. Андрэй удана разрэгуляваў так зрок, на акцёрскі спосаб.

— Ясней кажучы, заяўляю, што не дапушчу ў дырэкцыі найменшай разлезласці, самаздавальнення дасягнутым, патурання гультаям і пранырам. Мы занадта бедныя, каб дапускаць хібы ў рабоце. Кадравік тлумачыў мне, што ён аналізуе кадры. Магчыма, іншы на маім месцы паверыў бы яму, але не я! Які ж гэта аналіз, калі, напрыклад, шафёры п'юць гарэлку, возяць яе з сабою? Гаспадарнік пераконвае мяне, што запасныя часткі для машын будуць. Відаць, ён лічыць, што кожны, хто не ён, гэта — дурань! Як могуць быць запасныя часткі, калі гаспадарнік не падаў заяўку, без якой, як гэта добра вядома і яму, няма падставы для афармлення заказу... — Андрэй папіў, цырымонна, кавы. Адзін. — I так, па чарзе, прыгледзімся да дзялянак нашай працы...