Сакрат Яновіч - Самасей

Пытанне, якое можа прагучэць як звычаёвае, Андрэй успрыняў яго канкрэтна. Ён хацеў, аднак, каб звярнуліся да яго з ім не цяпер, але праз які-небудзь тыдзень, месяц або і паўгода. Хоць яно было і непазбежнае.

— Нічога істотнага, пан загадчык, — Андрэю — якая няўдача! — трэба было раптоўна абдумаць становішча. Маланкава! — Дырэктар мо і злуецца на мяне за тую цытату. — Загадчык змоўчаў, нібы адгадаўшы жаданне Андрэя адхіліць размову пра весці, ім абодвум вядомыя. — Што ж, факт нікуды не ўхаваеш: можаш прыкрыць яго, але не знішчыць, Факт ёсць з'ява, так сказаць, векавечная. Незнішчальная! — загадчык і тут маўчаў. — Між намі кажучы, я не шкадую таго.... Шкада мне першага намесніка старшыні Дарадчага гурту, — загадчык чакаў, і Андрэй не вельмі каб мог далей манеўраваць: — Кадравік разносіць, што вы, пан загадчык, нібы якіясьці, ну, чорныя спіскі... завялі ў сябе... чорны сшытак, во! — Андрэй ажно ўпрэў.

— От, зараза! — гыркнуў ён. — Гэты збалвень усё яшчэ бушуе! Паганец! Так, — загадчык сеў за стол і зноў устаў. — А што яшчэ — ён?

— Каб што больш такога... Ну, значыць, вы супраць. дырэктара... Так, агульна, што — супраць!..

— Ага. Так.

— I гэта, фактычна, усё... Ну, рэферэнт кадравіка за ім цягне... Дробязь.

— А гэты абадранец — чаго?

— Эт, дурань, ды годзе! — Андрэй: «На пачатак. бадай, хопіць». — А кадравік...

— А рэфсрэнт — ён што: нюхае? Так?

— Так. Пакуль па нюхаўцы не дастане, гэ-гэ-гэ...

— Хэ-хэ-хэ-хэ...

Не адпускаў Андрэя, пакуль ён не пераказаў яму ўсё.. (Пра почут, што ён, сам загадчык, п'е, расказаў пад канец.)

Пасядзелі сабе, не шкадуючы часу.

— Што вы так думаеце пра... — загадчык сказаў, пра каго.

Андрэю прысох язык.

— Нічога такога...

— Я няясна выказаўся: мяне не цікавяць падрабязнасці, так. — Але як жа Андрэю абысціся без іх?! — Між намі так кажучы, пан Андрэй, ён мне не падабаецца...

Сцены, як заўсёды ў такіх выпадках, слухалі музыку з радыёпрыёмніка. Усё роўна, як бы радыёстанцыі пабудавалі толькі дзеля таго, каб кіруючыя работнікі ва ўстановах змаглі праводзіць у сваіх кабінетах гэтакія размоўкі.

— Ён, магчыма, ужо запівае... — напраўду нічагуткі не ведаў пра яго.

— Каб толькі тое! — загадчык учыніў жэст рукою, якая з грацыяй выгнулася. — Каб адно гэта, дык было б, так, яшчэ паўбяды...

I Андрэй усё ж усномніў, што, аднак жа, нешта даходзіла да яго пра гэтага чалавека, пра кадравіка, бо менавіта пра яго зайшла зараз гаворка.

— Кажуць, так я чуў, што ён пасля работы зачыняецца ў кабінеце з прыбіральшчыцаю, той жонкаю майго знаёмага, гэткай шырознай у клубах і па-кашэчаму ціхенькай...

— А-а-ааа, бач ты яго! Хэ-хэ-хэ-гы-гы-гы... — у разяўленым роце паблісквалі зубы з залатымі карункамі. Рагацеў, як Яўхім у Каляду, ля абледзянелага калодзежа, з якога маладзіцы насілі ваду, каб нагрэць яе ў высокіх гаршках ад свіной бульбы ды перад куццёю выкупацца ў балеі — быць у царкве свежанькімі, напахнё-нымі...

— Я ўжо пайду, — сказаў Андрэй нясмела.

— Сядайце, чаго вы стаіцё? Калі ласка. — I адказаў: — Паспеецца, трэба ж крыху пакінуць работы дзецям нашым...

Яго перапыніла, увайшоўшы, сакратарка.

— Выбачайце, пан загадчык. Ёсць неадкладнае: сакратарыят дырэктара пытае, ці змаглі б вы прыняць удзел...

У чымсьці лішнім.

— Безумоўна! — адказаў той не задумаўшыся, адразу! Прызвычаены жыць напагатове ў час, калі хвіліна вагання магла каштаваць дадатковых гадоў намагнечы дзеля таго, што добра знайшлося блізка. I гэта не страх, гэта вышкаленасць!

— Дзякую, пан загадчык, за размову, — Андрэй: «Як адвязацца ад яго?!» — Я заняў шмат вашай увагі...

Загадчык тут жа:

— Гэта я дзякую вам. Так будзе справядлівей. Так, я заўсёды рады пагутарыць з вамі, — ён нагадваў сабою кавалера, якога ўжо позна знеахвочваць да дзяўчыны, якой ён напэўна не варты. — Заходзьце, так, калі з'явіцца ў вас вальнейшая часіна...

Андрэй вышмыгнуў да сябе.

Аднойчы, пасля, ідучы дамоў, увесь пахаладзеў ён, убачыўшы, як загадчык ідзе з работы разам з кадравіком. I зубаскаляць яны адзін да другога, і апавядаюць сабе аб чымсьці — на скрыжаванні цёпла развіталіся. Андрэй адбегся да свайго колішняга васьмігадовага ўзросту: вось валачэцца возам у Барсуковіну і кліча сабаку ў полі, ды нехта чужы, што якраз араў палоску, заенчыў да Андрушкі: «Варочай каня, хлопчык! Уцякай! Гэта воўк! Воўк!»

Лоб украплеў потам.

«Ён з гэтым Мёдам Мёдавічам Мядуновічам?!» — Андрэя муціла.

Стала вядома, што дырэктар спрашае нараду. Прыблізна праз тыдзень.