Сакрат Яновіч - Самасей

— Эт, жыццё, як сон, колькі ні спі, усё мала... — а ў думках: «Хто гэта?»

Запаволілі хаду. Той — ад асфальту вуліцы. Яго, ад гуку, дрэнна чуваць: зграі машын, машына за машынаю.

— А ты — як? — з начэкваннем: «Пагавары, і я ўспомню цябе...» — Ну, а ты? Выконьваеш? — намёк на стому нібы каня.

— Галоўнае, начальнік у нас — недурны! Гэта небасяжны плюс!..

Андрэй не даў дакончыць незнаёмцу, раптам:

— Ого, іншае трыванне пры людскім шэфе! Некаторыя перад тым як паступіць па працу, дацытваюцца, які там дырэктар.

— I я так! — ускочыў Андрэю ў тон. Ён меў да яго нейкую справу.

Андрэй: «Нашто мне гэта? Каб ты скіс са сваёй гаворкай! Адчапіся! Вон!, Вон, падла ты! Дай спакойна пайсці... Ідзі, во, пі сабе піва пад будкаю...» (Ля кіёска з піваім чырванелі півашнікі, індычыліся, зазіралі ў вядзерцавыя кухлі. Тырчэлі, вырачыўшыся адзін на аднаго, як пасля бойкі, з тымі кухлямі).

Ён клеіўся да Андрэя.

— Андрэй, ты шмат што можаш, — фактычна ён з просьбай. — Круцішся ў вярхах, я ведаю...

— Ну! — Андрэй прыкінуўся, збянтэжаным. — Хто табе гэта казаў?

Урэшце пазнаваў яго.

Адказаў Андрэю:

— То ж мая жонка ў вас! Бачыць цябе. Праўда, я не знаёміў... Яна такая тоўстая, чарнявая. Калісь была шчуплай, гэ-гэ-гэ...

— Жонка?

— Але, — тэпаў ён за Андрэем. — Прыбіральшчыцай яна. З'яўляецца прыбіральшчыцай, — паправіў сказанае, каб пасур'ёзнець. — Абяцалі ёй нешта лепшае... Паабяцалі, і як камень у воду!

— Ага...

— У лабараторыю ёй паабяцалі.

— Яна хіба тэхнік?

— Ды не: там патрэбна пастаянная баба з анучаю. Значыць, тут пыл змахнуць, там шкло працерці, во. У лабараторыі — лепш, чысцей.

— А ці даўно робіць у нас жонка?

— Гадоў тры будзе... Аднаго разу нараіліся мы, каб я да цябе схадзіў, пагаварыў наконт таго, ды акурат цесць мой завітаў!

— У чым жа мая змога падтрымаць тваю жонку? Мне нязручна... — Увогуле Андрэй не ўяўляў, як аказаць успамогу гэтай кабеціне. — Яна закончыла, можа, якую-небудзь сярэднюю школу? Прафесіянальную? Тады я б...

Адчуванне прыкрасці.

— Не, адкуль жа, — змікіціўся той. — Дзетка, ведаеш, з'явілася, яшчэ кавалерскае, гэ-гэ-гэ... Не, ніякую сярэднюю.

— Нядобра, — Андрэй уставіўся ў яго: «Няўжо ён браў яе ў шаснаццаць гадоў?»

— Можа цяпер вучыцца, — хапаўся той. — Мая жонка, каб ты толькі бачыў тое, прыгожа піша, літарку да літаркі, ну, люба глядзець!

Андрэй маўклівеў.

— Та-ак, ясна... Яна, праўда, пабрыдчэла...

Разышліся.

«Вось табе, бабулька, і хвартушок! Ясна, ясна, ды аказваецца, ты, брат, ні храна не разумееш! Па-твойму, у дырэкцыі займаюцца адно гожным пісаннем, сабе ды музам, і ў дадатак куртызанствам?» — злосць на вышукоўваючых падмогі вынікае з таго, што з іх нічога не возьмеш, ані зараз, ані ў перспектыве. Хтосьці кажа: я дапамог свайму начальніку! Не верце такому, ён быў вымушаны дапамагчы. Скажа: я ўсё сынам. Не верце і яму, бо ён неспакойны аб старасць. Кажа хто-небудзь: я дапамагаю таму і гэтаму, і тамтому. Ён не гаворыць, што дзеля разліку паслужыцца імі, калі яны памацнеюць. Дапамаганне з'яўляецца вышэйшай формай карысці, зазіркам у далёкае. (Кажўць каля Крынак: «Я дапамагу табе, а ты, калі спатрэбіцца, дапаможаш і мне».)

Андрэй даходзіў да Алеі Першамая, да скрыжавання з зялёна-чырвонымі слепнякамі вулічнай сігналізацыі. Легкавыя машыны старога тыпу, вялізныя жукі, спраўна ўвіхаліся паміж шыракаморднымі разлезамі — аўтобусамі гарадской камунікацыі. Аднак жа адступаліся яны перад дэбільнымі грузавікамі, задыханымі, тупа плюскаючымі бельмамі галавастых шафёрак. У балагане руху час ад часу мігацеў веласіпедыст, на гэтай павучынай прыладзе з нікеляваным розбляскам. Відаць, хто лепшы, а хто толькі прыдатнейшы.

Ён пераходзіў з аднаго свайго свету ў другі.

З таго свету, што складаўся з пісьмовага стала, крэсла — за, крэсла —- перад; з акна і шафы на дакументацыю; з дзвярэй, ад якіх сцелецца дыванок. Паміж сценамі — бзыкаюць думкі. Часам спалохае іх справа, якая празвініць у тэлефоне і якую неўзабаве выпра ў куты ішная, што высыплецца словамі з вуснаў наведвальніка, раздзьмутага рацыяй, бы вярблюд ля вадапою, у халадку аазіса, з храпамі ў асвяжаючай празрыстасці. Свет — са сценаў?

А свет у кватэры: кухня, мэбля, тэлевізар, халадзільнік, званок у дзвярах... Малекула ў структуры звычнасці, з прыцягальнымі палямі. Андрэй спрабаваў поўніцца жыццём, пачуццём месца ў ім. Запасы канчаліся, і час было выбрацца па закупкі.

Пераабуўся ў горшае, узяў сетку на прадукты. Голад падказваў яму, што трэба набраць усяго ды без выбару: хлеба, вэнджанай рыбы, сыру, каўбасы, цукеркаў, гародніны, садавіны, не забыцца па цыбулю і квашаныя агуркі... Паліто дашпіліў ужо ў пад'ездзе.