Сакрат Яновіч - Самасей

Паміж людзьмі.

Да свайго ішоў.

Паволі, але і помкліва.

I разлегчыся — спаць, спаць... Забыцца!

Яго разбудзіў смех у суседа. Па-вар'яцку весялісты. Так, мабыць, гагаталі першабытныя: без паўстрымання. Зараз і малыя не гэтак рагочуць. — Усё нядзеля.

Сусед у настроі. У яго нешта добрае здарылася. I ён, напэўна, дапамагае жонцы мыць пасуду, выціраць яе да сухасці ды ўстаўляць у крэдэнс. Не, яны гэта ладзяць застолле. Вось расскрыпеўся рассоўны стол і прабубніў суседаў голасіска:

— Дай настольнік, бу-бу-бу-бу-бу... Выбачай, сам вазьму... бу-бу-бу... Скажы, дзе яго шукаць, бу-бу-бу-бу-бу... Ага, ведаю... Ведаю, ве-еда-аю-ю-у-у, ха-ха-ха-ха-го-го-го-га-га-га-га-а-а-а-а

Галасуюць. хлопчыкі, б'юцца.

— Ціха! Ці-а-ааа! — да іх. — Га-га-га-га, — неяк так цешыўся дзед Андрэя, калі меў багаты ўмалот.

— Ужо нясу, — сказаў ля самюткай сцяны.

— Дзеці! — агаласіла жонка. Яе ж голас поўніўся навіной. — Дзеці, прашу вас: будзьце цішэй... Крэслаў даставіць?..

— Пяць, не, шэсць! — адказаў ёй. — Ха-ха-ха-ха... А малыя як бы мацней затупацелі.

I сусед пачаў біць іх, аплявушыць.

— Вам сказана: ціха, дык будзьце ціха, кузакі няшчасныя! — крычаў ён крыкам нявыкрычаным, з якога, здавалася, з жалем асыпалася задаволенасць. — Халеры вы, а не нашы дзеці! — пераходзіў на енк электрычнай пілы, прарэзлівы. Яго глушыў усё болей шчыры плач хлопчыкаў, які — праз малую хвілю — вышыбаваў у віск, роўны і працяглы. — Я навучу вас, як прыстойна весці сябе! — ягоны выкрык расцяў гэты віск, ссек. — Сораму ў вас і на грош няма! Марш за ўрокі!

Гусцела пацішэласцю.

Там рыхтаваліся прымаць гасцей,

— Ха-ха-ха-ха-га-га-га!..

— Просім, проша... — маўляла суседка, смакавіта, бы псычэнне каўбасы ў накрытай патэльні. Яе цалуюць у руку.

— Віншуем! Віншуем! Ві-іншу-уе-ем! — крухмалелі госці, — Віншуем, пане дырэктар!

— Ха-ха-ха... Га-га-га... Дзя-нку-ую, ха-ха-ха...

— Як гэта міла ў вас, — загаварыў якісьці госць, ужо нецвярозы,

Загула гамонка, але нядоўгая. Пасядалі.

— Просемы... проша...

— Першую чару прапаную падняць за нашага новага, дарагога дырэктара! — пачуўся крыштальны вокліч.

— I яго пекную паню гаспадыню! — гэта нецвярозы. Да яго, мабыць, пакуль не даходзіла, што пакліканы ён не толькі замачыць чужое павышэнне, але і перагледзець суадносіны, сітуацыю. На здзелку!

— Хо-хо-хо-хо... — гасцінна. — Агурочка?

— Дзянкую, дзякую... -— Надзвычайны!

— Э-э-эээ! — як узбрэх бобіка, які пазнаў гаспадара. — Мо-о-о-ооцна-а-ая!

— З зуброўкай, ах-ха-ах...

— Калі ласка, фаршыраванага мянтузіка.

— Люблю шынку, вэнджаную ў цёмным лесе. Абавя'зкова ў яловым!

— Як гэта, хвароба, пазнаць?

— Букет пахаў, васпане, іншы... Лес ёсць лес!

— Вы, хі-хі, відаць, хі-хі-хі-хі-хі, наогул шынкі, хі-хі-хі, лю-ю-юбіце, га-гага!!! I то бачу, хі-хі-хі, не абы-дзе, хі-хі, але ў ле-е-есе-е-э!!! Га-га-га!..

— Рга-а-га-га-гаг-га-аа-а-а-ааа...

— Брава! Печанае парася! Ад дзяцінства не еў...

— Сапраўды, парася! Румяненькае, ах!

— Другую чару — за паню дома! Устаць, панове!

— I яшчэ раз!

— За жанчын я гатоў піць цэлае сваё жыццё.;

— То ж але, то ж але...

Апрача накрухмаленага і нецвярозага - усе незнаёмыя галасы (яны, праўда, не вельмі каб чым вылучаліся).

Не маючы чым заняцца, Андрэй стаўбунеў у кутку свайго пакоіка і ўслухоўваўся ў водгулле гэтай п'янкі. Ён трохі пачытваў «Ніву», тыднёвік са старасвецкай він'еткай. На разгорнутай старонцы, угары: «Куток практычных ведаў. Як зварыш, так і з'ясі». Ніжэй: «Фаршыраваныя пячурыцы з яечкамі», «Пячурыцы фаршыраваныя з каўбасой», «Салат з пячурыц»...

Андрэя зацікавіў загаловак: «Вер — не вер».

Чытаў: .

«Сніўся мне сон, быццам была я на весцы. Пайшла з бацькам сушыць сена, — піша Марыся з Беластока, — Перавярнулі мы сена тое, каб лепей яно сохла. Побач пасвіліся нашы каровы на ланцугах. Я падышла да адной і перачапіла яе ў другое месца, дзе бўйнейшая трава.. Селі мы з бацькам над ровам, чакаем, пакуль сена падсохне, ды бачым, што ад захаду, з-за вёскі, высоўваецца хмара... Далей яна не пасунулася, затрымалася. Пацямнела. Але як бы ад таго, што вечарэла. Людзі замітусіліся. Сена, кладуць на фуры. Я ўстрывожылася і кажу бацьку, што наша сена змокне! А бацька адказвае мне, што нашаму сену дождж не пашкодзіць. І мы пайшлі. Ідзём дарогаю, хату мінулі і павярнулі на дарогу за вёску. Але ўжо побач мяне з правага боку ідзе не бацька, а высокая дзяўчына, гэта тая, што разам са мною працуе ў Беластоку. Як бы сімпатыя мая. I я пры ёй, якраз, што яна такая высокая, пачулася бяспечная і падумала, што ў будучыні таксама пры ёй бяспечна будзе.