Тарас Рыгоравіч - Вершы. Паэмы

Кос-Арал
1848

Утаптала сцежачку
Цераз яр,
Цераз горы, сэрцайка,
На базар,
Прадавала бублікі
Казакам,
Ўтаргавала, сэрцайка,
Пятака.
Я чатыры капейкі
Прапіла.
За пятую дударыка
Наняла.
Дый зайграй жа, мой дударык,
На дуду,
Няхай сваё горачка
Забуду!
Вось што за дзяўчына я,
Што за я!
Сватай мяне, сэрцайка,
Выйду я!

Кос-Арал
1848

I шырокую даліну,
I высокую магілу,
I вячэрнюю гадзіну,
I што снілі, гаварылі —
Не забуду я.

Ды што з таго? Не вянчаліся,
Разышліся, як не зналіся,
А тым часам дарагія
Гады тыя маладыя
Марна адплылі.

Памарнелі мы абое:
Я ў няволі, ты ўдавою,
Не жывем, адно блукаем,
Гады тыя ўспамінаем,
Як раней жылі.

Кос-Арал
1848

На гародзе, каля броду,
Барвінак не ўсходзіць.
Чагось дзеўчына да броду
Па ваду не ходзіць.
На гародзе каля тыну
Сохне на тычыне
Хмель зялёны; не выходзіць
Дзяўчына з хаціны.
На гародзе, каля броду,
Стан вярба схіліла.
Зажурылася дзяўчына,
Цяжка затужыла.
Плача, плача ды рыдае,
Як рыбінка б’ецца...
А з дзяўчыны з маладое
Паганец смяецца.

Кос-Арал
1848

А як бы мне, мама, ды ўборы,
То пайшла б я заўтра у горад;
А ў горадзе, мамачка, свята —
Там музыка грае заўзята;
А дзяўчаты з дзецюкамі
Там гуляюць... Мама! Мама!
Гаротная я!

Ой, пайду я богу памалюся,
Ды пайду я ў наймы наймуся,
Ды куплю я, маці, чаравікі,
Ды найму я, найму я музыкі —
Няхай людзі бачаць, чуюць,
Як я, мама, патанцую...
Долечка мая!

Не дай жа мне век змарнаваці,
Косы мае плясці-заплятаці,
Бравяняты дома знасіці
I дзяўчынай век свой дажыці!
А пакуль я зарабляю,
Бровы чорныя зліняюць...
Гаротная я!

Кос-Арал
1848

Зноў з Украіны не чуваць
Мне з новай поштаю нічога!
За справы грэшныя, відаць,
Караюся сярдзітым богам
Тут у пустыні. Не, не мне
Разгадваць божыя парадкі,
I знаць не хочацца іх мне!..
А сэрцам плачу я ад згадкі
Пра невясёлыя выпадкі
З дзён невясёлых па вясне,
Што пранясліся нада мною
Там на Украіне маёй.
Бажыліся вы быць са мной,
Браталіся не раз са мною,
I зніклі хмар тых чарадой
Без слёз, што я заву расою
Святой. I давялося мне
Людзей на старасці... Не, не!
Яны з халеры паўміралі,
А то б шматок хоць пераслалі
Тае паперы. . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ой, з журбы тае ды з жалю,
Каб не бачыць, як чытаюць
Лісты тыя, пагуляю,
Пагуляю каля мора,
Паразвею сваё гора,
Украіну прыгадаю
Ды песеньку заспяваю.
Людзі скажуць, людзі здрадзяць,
А яна, яна парадзіць,—
I парадзіць, і разважа,
I ўсю праўданьку мне скажа.

Кос-Арал
1848

Не ўначы, адгасцяваўшы
У кумчынай хаце,
Не спаць позна кладучыся,
Згадай мяне, браце!
А як прыйдзе нуда ў госці
Ды на ноч засядзе,
Вось тады і на параду
Пакліч мяне, браце.
Вось тады згадай ў пустыні
Далёка над морам
Свайго друга вясёлага,
Што ваюе з горам,
Як ён думы свае тыя
I сэрца трывогу
Захаваўшы, ходзіць ціха
Ды моліцца богу,
Украіну ўспамінае
I цябе, мой дружа,
А часамі пасумуе...
Вядома, не дужа,
А так толькі... Вось і свята —
На дварэ і ў хаце,—
Цяжка яго, дружа, браце,
Аднаму спаткаці
У пустыні... Заўтра рана
Загудуць званіцы
На Ўкраіне, заўтра рана
Да царквы маліцца
Пойдуць людзі, заўтра ж рана
Завые галодны
Звер у полі, і павее
Сівер той халодны,
I пяском засыпле, снегам
Курэнь — маю хату.
Вось мне гэтак даводзіцца
Сустракаці свята!
Што ж рабіць? На тое й ліха,
Каб з тым ліхам біцца;
А ты, дружа мой адзіны,
Як маеш нудзіцца,—
Прачытай пасланне гэта
I знай, што на свеце
Толькі й цяжка, што ў пустыні,
Ў няволі марнеці...
Дый там жывуць, хоць пагана...
Што ж рабіць я маю?
Час памерці б,— дык надзея,
Браце, не ўмірае!

Кос-Арал
1848

Нібы стэпам чумакі
Увосень доўгі шлях мінаюць,
Так і мае гады знікаюць;
А мне ўсё роўна: я такі
Мярэжу кніжкі, начыняю
Іх вершамі ды разважаю
Дурную галаву сваю.
Ды кайданы сабе кую
(Як людзі добрыя дазнаюць).
Ды ўжо няхай хоць разапнуць,
А я без вершаў тых не ўлежу:
Я два гады ўжо так мярэжу
I трэці ў добры час пачну.