Людміла Рублеўская - Дагератып

Пульхныя вусны магістранта-археолага ўздрыгнулі.

- Не думаю, што для вас ёсць сэнс з’язджаць да Калядаў, да таго, як адкрыюць дрэваапрацоўчы завод!

Багуслава прыціснула лязо шчыльней да шыі нахабы.

- Гэта ты пра што, мярзотнік?

Адказаў этнограф, якому нішто не ціснула на шыю, але голас гучаў здушана:

- Ну як жа, усе ведаюць, што на адкрыццё завода прыедзе хтось з царскай сям’і, збярэцца ўсё начальства, арыстакратыя... Мы вырашылі, што вы не выпадкова атабарыліся ў гэтым мястэчку. Так што - дапамажыце нам, папрацуйце на навуку, і не прыйдзецца ламаць уласныя планы.

Масевіч па-дзіцячы хлюпнуў носам і тут жа ганарыста задраў падба­роддзе, пакрытае светлым пушком, каб не выглядала, што ён баіцца.

- Вы не адказалі на галоўнае пытанне - адкуль вы пра нас даведаліся?

Голасам Ніхеля можна было расколваць лёд. Археолаг зглытнуў, мімамолі касавурачыся вачыма за спіну, на магчымую сваю светлавокую смерць, і прахрыпеў:

- Выпадак. Я быў сведкам замаху на генерал-губернатара на Сянной. Паліцыянты хапалі ўсіх, хто быў у той час на вуліцы. Разам са мной вычапілі старога па мянушцы Ваўчура...

Пан Варакса апусціў пісталет.

- Балбатлівы недаробак той Ваўчура... Можаш схаваць нож, Багута.

- Між іншым, паліцыі ён не сказаў ні слова, - змрочна прамовіў археолаг, паціраючы шыю, на якой засталася заўважная драпіна. - Але я ніколі не забудуся, як стаім мы, заклаўшы рукі за галаву, у калідоры пастарунка, насамі да аблезлай, шэрай сцяны, быццам створанай для таго, каб на яе пляваць, і я, раззлаваны ўшчэнт, шапчу, што правільна ўчынілі тэракт, абавязкова знайду тых герояў і да іх далучуся. Ваўчуру перасмыкнула, а пасля, калі мы апынуліся ў адной камеры, ён распавёў тое-сёе пра маіх герояў. І я зразумеў, які я дурань... Быў.

Калоцкі з выклікам паглядзеў на Вараксу. Багута пакрывіла бледныя вусны.

- Значыць, вы паразумнелі, а мы з Янам засталіся дурнямі?

- Ваўчура не казаў - дурныя... Ён казаў - пачвары.

Давыд у жаху стукнуў сябрука локцем у бок. Але пан Ніхель толькі расцягнуў вусны ва ўсмешцы, быццам яму падалі філіжанку кавы з вяршкамі.

- Як толькі нас не называюць, маладыя людзі. Мне больш падабаецца

- інквізітары рэвалюцыі.

Багута скрывілася: яна не любіла пафас ілжэ-бацькі. Калоцкі таксама ледзь стрымаў скептычную ўсмешку.

Паўзу, даволі такі напружаную, парушыў вясёлы званочак, у атэлье сунулася жонка пана пісара, трымаючы на руках шчакастае немаўля ў каптуры, шчодра прыкрашаным карункамі і блакітнымі стужкамі. Пан Варакса схіліўся ў паклоне.

- Ах, як шкада, мая дарагая пані, што вы не прыйшлі трохі раней. Мы з дачкой мусім неадкладна ехаць на пахаванне. Самі разумееце - святая справа, пакінуць памяць аб нябожчыку несуцешным сваякам...

Што ж, зноў Варакса ўсё вырашыў сам. Падобна, студэнты перамаглі. Назаўсёды з’язджаць з горада, дзе столькі сілаў укладзена ў падрыхтоўку тэракту, падводзіць усю арганізацыю сапраўды было глупствам - пакуль ёсць хоць найменшая магчымасць усё здзейсніць.

Брычка, загадзя нанятая гасцямі, мусіла пад’ехаць праз гадзіну. Пан Варакса спусціўся ў лабараторыю пакаваць інструменты... Ну, і найлепей прыхаваць тое, чаму не варта трапляцца на староннія вочы. А Багуслава стамлёна прысела на плеценае крэсла, у якім перафатаграфаваўся не адзін тузін павятовых прыгажунь. Як абыдзецца Ніхель з непажаданымі сведкамі? Наколькі ведала Багута свайго настаўніка, той нічога не прабачаў і не забываў. Дзяўчына ўявіла два целы ў глухой лагчавіне, заваленыя галлём, і тужліва зацягнулася цыгарэтай, устаўленай у касцяны муштук. Але хіба яна можа асуджаць? Дваццаць хвілін таму фатографка была на валасіну ад таго, каб чыркануць стылетам па горле нахабнага юнака трохі мацней... Так, каб перарэзаць артэрыю. Чалавека ўвогуле можна забіць вельмі лёгка... Багуслава гэта ведала лепей, чым іншыя.

Так, пачвара. Вядома, пачвара...

Пра гэта ёй крычалі яшчэ дзяўчынкі ў пансіёне, у садзе, напоўненым водарам язміну і бэзу, на перапынку паміж арыфметыкай і Законам Божым. Яны штурхалі яе, шчыпалі - дачка катаржніка, здрадніка, паляка-фармазона, худая і бясколерная, як паганка. Такая і магла нарадзіцца толькі на атрутнай глебе сібірскай катаргі, выцягнутая адтуль нечай міласэрнасцю - усё-ткі дваранская кроў. Але не мела гэтая істота права знаходзіцца побач з будучымі палкоўніцамі і маёршамі... Дзяўчынкі ж заўсёды мараць пра вайскоўцаў, дужых, вусатых і ганарыстых, праўда?

Багуслава марыла толькі пра тое, каб яе пакінулі ў спакоі. І каб не чапалі адзінае, што засталося на памяць ад бацькоў, якія ляжаць у сібірскай зямлі - срэбную пласцінку, дагератып з выявай адважнага прыгажуна ў канфедэратцы...