Патрык Зюскiнд - Парфума

Калi ўстала сонца, ён усё яшчэ быў на тым самым месцы i лавiў носам паветра. Роспачна-напружлiва ён спрабаваў вызначыць кiрунак, адкуль яму пагражала чалавечына, i кiрунак процiлеглы, куды яму след было ўцякаць. Адусюль да яго даляталi ледзь улоўныя шматкi чалавечых пахаў, ад якiх ён шалеў. А тут, дзе ён стаяў, не было нiчога. Тут быў толькi спакой, спакайната пахаў, так бы тое мовiць. Вакол панавала толькi падобнае на цiхi шоргат аднароднае веянне мёртвага камення, шэрых паўзучых раслiн i сухой травы.

Граную спатрэбiлася вельмi шмат часу, каб паверыць, што чалавечых пахаў няма. Шчасце заспела яго знянацку. Яго недавер доўга супрацiвiўся цвярозаму розуму. Ён нават, калi ўстала сонца, паклiкаў на дапамогу зрок i ўжо вачмi даследаваў небакрай, шукаючы хоць якога б там следу чалавечай прысутнасцi -- дах будана, дым з комiна, плот, мост, статак. Ён прыставiў далонi да вушэй, каб учуць вiск касы, або сабачы брэх, або дзiцячы плач. Цэлы дзень ён праседзеў на распаленай сонцам вяршынi Плён-дзю-Канталя, марна чакаючы хоць якое азнакi. Толькi ў сутоннi яго недавер памалу адступiў перад прылiвам эйфарыi: ён уцёк ад ненавiснага смуроду! Ён сапраўды быў тут зусiм адзiн! Адзiн чалавек у свеце!

У iм грымнула бура радаснага шчасця. Як пацярпелы карабельнiк пасля марных блуканняў па моры ў экстазе вiтае першы населены востраў, так i Грануй святкаваў сваё прыбыццё на гару самотнасцi. Ён крычаў ад шчасця. Адкiнуўшы юрзак, гуньку, кiй, ён тупаў па зямлi нагамi, ускiдваў угору рукi, круцiўся ў дзiкiм танцы, рыкаў i выкрыкваў на ўсе бакi сваё iмя, сцiскаў кулакi, пераможна гразiўся iмi ўсёй краiне, што ляжала пад iм, i вечароваму сонцу, i святкаваў сваю перамогу. Ён шалеў як вар'ят да позняй ночы.

Некалькi наступных дзён ён асталёўваўся на гары -- бо яму было ясна, што ён не скора пакiне гэту дзiвосную мясцiну. Спачатку ён пашукаў нюхам вады i знайшоў яе ў расколiне пад вяршыняй, дзе яна тонкай плевачкай сцякала па скале. Яе было мала, але калi ён цярплiва хлябтаў цэлую гадзiну, дык спатольваў усю сваю дзённую патрэбу. Ён знайшоў i ежу: гэта былi маленькiя саламандры i змеi, якiм адрываў галовы i глытаў цалкам, са скурай i касцямi. Ён заядаў iх сухiм лiшайнiкам, i травою, i журавiнамi. Гэты рацыён, неверагодны ў вачах абываталя, анi яго не бянтэжыў. Апошнiя тыднi i месяцы ён ужо больш не кармiўся гатаванай чалавекам ежай, такою як хлеб, i каўбаса, i сыр, а, пачуўшы голад, пажыраў усё спажыўнае, што ў рукi давалася. Менш за ўсё ён быў гурманам. Ён наогул не ведаў нiякай асалоды, акрамя асалоды ад бесцялеснага паху. Ён i пра камфорт не здагадваўся i задаволiўся б голым каменем, каб легчы. Але ён знайшоў нешта лепшае.

Непадалёк ад крынiцы ён знайшоў натуральную вузкую штольню, якая пакручаста вяла ўсярэдзiну гары i метраў праз трыццаць канчалася завалам. Там, у канцы штольнi, было так цесна, што плечы Грануя ледзь улазiлi ў праём, i так нiзка, што стаяць ён мог толькi сагнуўшыся. Але ён мог сядзець, а клубком -- яшчэ i ляжаць. I гэтага цалкам хапала для камфорту. Бо такое месца мела неацэнныя перавагi: у канцы тунэля нават удзень панавала апраметная ноч, стаяла мёртвая цiшыня, i паветра дыхала вiльготным саланаватым халадком. Грануй адразу ўнюхаў, што тут нiколi не бывала нiводнай жывой iстоты. Калi ён завалодаў гэтым месцам, яго агарнула пачуццё, блiзкае да святога трымцення. Ён паслаў сваю конскую гуньку, нiбы накрываў алтар, i лёг. Ён адчуваў нябеснае шчасце. Ён ляжаў у самай самотнай гары Францыi, пяцьдзесят метраў пад зямлёй, як у сваёй дамавiне. Яшчэ нi разу ў жыццi яму не ляжалася так утульна -- хiба што ў чэраве ў мацi. Калi б нават звонку згарэў увесь свет, адсюль ён нiчога не заўважыў бы. Ён цiха заплакаў. Ён не ведаў, каму дзякаваць за такое непамыснае шчасце.

Потым ён выходзiў з гары, толькi каб пахлябтаць вады з крынiцы, хуценька вызвалiцца ад мачы i экскрэментаў i папаляваць на яшчарак i змеяў. Уначы яны лавiлiся лёгка, бо залазiлi пад камянi i ў неглыбокiя норы, дзе ён iх знаходзiў па паху.

Першыя тыднi ён яшчэ некалькi разоў падымаўся на вяршыню, каб абнюхаць усё навокал. Але неўзабаве гэта стала больш лiшняй звычкай, чым патрэбай, бо нi разу ён не ўчуў нiчога пагрозлiвага. I тады ён спынiў вылазкi; ён iмкнуўся толькi да таго, каб, справiўшы патрэбы, важныя для элементарнага выжывання, як мага хутчэй вярнуцца ў свой склеп. Бо тут, у склепе, ён, зрэшты, i жыў. Гэта азначала, што дваццаць гадзiн у суткi ён у поўнай цемры i поўнай цiшынi сядзеў на сваёй гуньцы у канцы каменнага калiдора, прыхiлiўшыся спiнай да кучы абсыпанай пароды, уцiснуўшы плечы памiж скаламi, i задавальняўся самiм сабой.