Патрык Зюскiнд - Парфума

Рукi ён яму не падаў -- аж так далёка сiмпатыя ягоная не сягала. Ён яму нiколi так i не падаў рукi. Ён увогуле стараўся не дакранацца да яго, адчуваючы нешта накшталт багавейнай агiды, быццам баяўся набрацца заразы, апаганiцца. Ён толькi коратка развiтаўся. А Грануй кiўнуў i адвярнуўся, i пайшоў прэч. На вулiуы не ыбло нi душы.

Бальдзiнi глядзеў яму ўслед, пакуль той шкандыбаў унiз па мосце да Вострава, маленькi, скурчаны, з юрзачком, падобным на горб; са спiны ён быў рыхтык як дзядок якi. Па той бок ракi, каля будынка Парламента, дзе завулак робiць паварот, Бальдзiнi ўпусцiў яго з вачэй i адчуў незвычайную палёгку.

Гэты хлопец нiколi яму не падабаўся, анiколi, цяпепр ён мог сабе нарэшце ў гэтым прызнацца. Увесь час, пакуль ён трываў яго ў сябе пад дахам, пакуль ён яго абiраў, яму было несамавiта на душы. Ён адчуваў сябе чалавекам бездакорнай маральнасцi, якi ўпершыню ўчыняе нешта забароненае, гуляе ў нейкую гульню недазволенымi прыёмамi. Вядома, рызыка выкрыцця была мiзэрная, а шанцы на поспех -- велiзарныя; але ж такiя вялiкiя былi i нервознасць, i дакоры сумлення. I праўда, праз усе гэтыя гады не праходзiла дня, каб яго не тачыла непрыемная думка, што нейкiм чынам яму ўсё ж давядзецца расплачвацца за тое, што ён знюхаўся з гэтым чалавекам. "Толькi б пранесла! -- зноў i зноў баязлiва малiўся ён.-- Толькi б мне ўдалося скарыстацца поспехам гэтай авантуры, не плацячы за яе, неверагоднымi працэнтамi з барышу! Толькi б удалося! Увогуле я раблю блага, але Гасподзь мне гэта перапусцiць, вядома. Ён так i зробiць! Так было ўсё маё жыццё. Ён часта выпрабоўваў мяне, без нiякага на тое права, так што будзе толькi справядлiва, калi гэтым разам ён будзе паблажлiвы. Ды i ў чым маё злачынства, калi толькi гэта злачынства? Самае большае -- у тым, што я крыху парушыў цэхавы статут, эксплуатуючы чужую адоранасць нейкага невука i выдаючы ягоныя здольнасцi за свае. Самае большае -- у тым, што я трошкi збiўся са сцежкi традыцыйнай рамеснiцкай дабрачыннасцi. Саае большае -- што сёння я раблю тое, што яшчэ ўчора выклiнаў. Хiба гэта злачынства? Iншыя ўсё жыццё з ашукi жывуць. А я крыху сшустрыў, усяго некалькi гадоў. Ды i тое таму, што так знагодзiлася. Можа, i нагоды тае не было зусiм, можа, сам Гасподзь паслаў мне ў дом гэтага чалавека, каб узнагародзiць мяне за прынiжэннi, якiя я выцерпеў ад Пелiсье i ягоных захрыбетнiкаў. Можа, кара Божая чакае якраз не мяне, а Пелiсье! Гэта вельмi нават магчыма! Бо чым бы яшчэ Гасподзь мог пакараць Пелiсье, як не маiм узвышэннем? Значыцца, маё шчасце ёсць спаруда промыслу Божага, i я не толькi маю права, я абавязаны ягоны дар прыняць, якi ён нi ёсць, без сораму i каяння...

Так часта разважаў Бальдзiнi ў мiнулыя гады, ранiцамi, спускаючыся па вузкай лесвiцы ў лаўку, вечарамi, падымаючыся ўгору з касавым зборам i пералiчваючы цяжкiя залатоўкi i срэбныя манеты ў сваiм куфры, i начамi, лежачы поруч з хрыпатым шкiлетам жонкi i не могучы заснуць проста ад страху за сваё шчасце.

Але цяпер нарэшце змрочныя думкi прападуць, каб яны прапалi. Вусцiшны госць сышоў i не вернецца нiколi. А багацце засталося, i будучыня была забяспечана. Бальдзiнi паклаў руку на грудзi i пад тканiнай каптана намацаў на сэрцы маленькую кнiжку.. У ёй былi запiсаны шэсцьсот формулаў -- больш, чым калi-небудзь змаглi б рэалiзаваць цэлыя пакаленнi парфумнiкаў. Калi сёння ён страцiць усё, дык з дапамогай гэтай цудоўнай кнiжкi ён за год зноў разбагацее. Далiбог, цi ж можна патрабаваць большага!

Ранiшняе сонца, адбiваючыся ў чарапiцах дамоў на другiм баку, адкiдала цёплае жоўтае святло на яго твар. Бальдзiнi ўсё яшчэ глядзеў на вулiцу, якая вяла на поўдзень, да палаца Парламента --як усё-такi прыемна, што Грануеў след выстыў!-- i яго пепрапаўняла пачуццё ўдзячнасц! Ён рашыў, што сёння ж адбудзе паломнiцтва на другi бераг, у Нотр-Дам, укiне залатнiк у царкоўную скарбонку, паставiць тры свечкi i на каленях падзякуе Госпаду, якi паслаў яму столькi шчасця i пазбавiў ад помсты.

Але потым яму нешта самым дурным чынам перашкодзiла, бо папалуднi, калi ўжо ён зусiм быў выбраўся ў царкву, разнеслася чутка, што англiчане пайшлi вайною на Францыю. Само па сабе гэта яго не дужа ўстурбавала. Але як што якраз гэтымi днямi ён мерыўся адправiць у Лондан партыю духоў, дык адклаў наведванне храма, замест гэтага ён выправiўся ў горад разведаць навiны, а адтуль на сваю мануфактуру ў Сэнт-Антуанскае прадмесце, каб пакуль што затрымаць лонданскую партыю тавару. Уначы ў ложку перад сном яму прыйшла ў галаву генiяльная iдэя: напярэдаднi баявых дзеянняў у вайне за калонii Новага Свету ўвесцi ў моду духi пад назваю "Гонар Квэбэка" з церпкiм гераiчным пахам, поспех якiх -- ён зусiм не сумняваўся -- пакрые яму страты ад няўдалага англiйскага гешэфту. З такiмi салодкiмi думкамi ў сваёй старой дурной галаве, якую ён з палёгкаю адкiнуў на падушку, прыемна адчуваючы пад ёю цвёрдую кнiжачку з формуламi, мэтр Бальдзiнi заснуў, каб нiколi ўжо больш не прачнуцца.