Сакрат Яновіч - Самасей

Захроп, бы з ворыва прыехаўшы.

Тры дні Андрэй даводзіў дырэктару, што ў дырэкцыі ўсё залежыць ад кадраў, ад іх кваліфікацый ды асабовасці. Даваў свае высновы, настойваў на пераглядзе дзе-якіх фармальных установак.

Дырэктар папрасіў яго скласці пастулаты.

— Інтрыгуе мяне ваш план. Каго ж вы прапануеце на месца кіраўніка гаспадарчай секцыі?

— Нікога, — адказаў Андрэй і тут жа пахваліў сябе: «Вось так трэба трымацца: памяркоўна!» — Трэба падумаць... Дарэчы, я прадставіў вам усяго толькі канцэпцыю, згодна з якой асоба, што займае кіруючую пасаду, павінна мець, прынамсі, няпоўную вышэйшую адукацыю, — Андрэй: «А хіба дырэктар мае такую? Не выведаў я. Але, відаць, мае, бо не зачырванеўся...» — у Японіі, вось, нат у войска не бяруць без сярэдняй. У салдаты! Праўда, мы — не войска... — нязручна выходзіў ён з занадта ўжо сказанага. Не туды ступіў?

— Дапусцім, што знайшлася цалкам адпаведная кандыда-тура на месца цяперашняга кіраўніка гаспадарчай секцыі...

Дырэктар прыжмурыў вочы.

-— Тады я гэтага нашага кіраўніка бачыў бы на пасадзе рэферэнта па справах рамонту скрынак і драўлянай упакоўкі, — адказаў Андрэй: «Чаго ён прычапіўся да гаспадарніка? Адразу прыліп да яго. Гэта мае сувязь?»

Андрэй памыляўся. Дакладней кажучы, дрэнна здагадваўся: гэта была апошняя прыглядка дырэктара да яго.

Дырэктар:

— Мм-м, та-ак... — зірнуў на гадзіннік з гэтакай адкрытасцю, што ад Андрэя чакалася аднаго: «Гэта ўсё, з чым я прыйшоў да вас, пан дырэктар».

У пазмрачнелым калідоры цьмяна свяціліся пад столлю лямпачкі. Сцены п'яна падпіралі сонныя шафы з неверагоднай колькасцю ў сабе рэферэнцкіх і бухгалтарскіх дакументаў. З дзвярэй аднаго пакоя ў дзверы другога пераскочыла даўганогая памочніца намесніка галоўнага бухгалтара, дачка лесніка з-пад Ліпавага Моста, разаспаная прыгажуня, якая будуе сваю будучыню на цудоўнасці дзявочага цела. З электрычным чайнікам, быццам з дзівосным рэвальверам, яна мільганула на падабенства каралевы дзіказаходняй банды, недзе на мяжы штата Н'ю-Мехіка. У далёкім жа кутку, як заўсёды, кадравік адшэптваў інтрыганцкую абедню: гэтым разам з брыгадзірам транспартнікаў. Андрэю ўспомнілася, што таго шафёра не звольнілі...

У туалеце ён прыгладзіў валасы, напіўся сырой вады. глыбока ўдыхнуў у лёгкія скразняковае паветра. «Дрэнь мае справы! — стукнула яму. Недзе скрыпацела папсаванымі завесамі. — I не вельмі адгадваю чаму? Дзесьці даў я маху! Але на якім этапе?» — перад люстэркам пацёр лоб: на ім вырысоўваліся ўжо маршчыны.

I тут прыгадалася Андрэю размова сакратаркі, пачутая па тэлефоне. Гаварыла яна з сяброўкай пра Міжнародны жаночы дзень: у мясцовым клубе будзе ў суботу баль, у якім прыме ўдзел дырэктар з жонкай. Андрэй аднойчы бачыў яе, жонку дырэктара, іншую, чым рэшта жанчын, з вачыма, якія — разумеюць, адчуваюць, прыкмячаюць, Гэткім вачам можна сказаць самую непасільную для іх праўду, і яны ад таго не стануць вульгарнымі. Але для такіх вачэй учыняецца ўсенька магчымае і немагчымае, каб яны не засмучаліся! (Ёсць дзяўчаты, якія могуць быць жонкамі толькі дырэктараў.)

— Што ж я апрану на сябе? — клапацілася сакратарка. — У чорным адзенні я надта ж маленечкая! Як думаеш: добра мне ў спадніцы з ламы? Што? — чагосьці яна недачула. — Ці гэта падарунак? Не, не падарунак, ха-ха-ха... — засмяялася, неяк непрыстойна, нахабна. — Хахаль ты!

Падарунак! У добры час гэтае слова, шчасліва падслуханае. Андрэй зробіць ход: арганізуе дырэктару падарунак з выпадку ягонага выздараўлення! I ў гэтым не будзе нічога дзіўнага: падарункамі адзначаюць Каляду, Вялікдзень, Юр'еў дзень, Сёмуху, вяселлі, хрэсьбіны, нават, здаецца, пахаванні...

Будзе гэта напэўна прыемна яму!

Купіў шкатулку з каванага жалеза, упрыгожанага дымаваты-мі адценнямі — рэч на драбязу, на добрыя цыгаркі. З нябрыдкім штучным брыліянтам.

— Пан дырэктар, гэта ад нас — на памятку і з пажаданнямі моцнага здароўя, — выступіў Андрэй у суботу, калі настала ўрачыстая хвіліна пасля таго, як жанчынам паднесена ружы.

Дырэктар няўцямна стаяў побач з жонкай. Андрэй падышоў да яго, уручыў яму шкатулку. Пакланіўся жонцы.

У клубе запляскалі.

«Тут я стрэльнуў у дзесятку!» — паспакайнеў Андрэй. Да спіны ляпілася мокрая ад поту кашуля. Чакаў, што дырэктар пачне сімпатычна цудакаваць, здзіўляцца, заглядваць у пакунак, дапытвацца, жартаваць, што ён жа не жанчына, каб яго сёння абдорвалі, клікаць Андрэя ў кола блізкіх і калег, наліваць кан'яку або і прапанаваць брудэршафт...