Віктар Марціновіч - Сцюдзёны вырай

Здесь есть возможность читать онлайн «Віктар Марціновіч - Сцюдзёны вырай» весь текст электронной книги совершенно бесплатно (целиком полную версию без сокращений). В некоторых случаях можно слушать аудио, скачать через торрент в формате fb2 и присутствует краткое содержание. Жанр: Современная проза, на белорусском языке. Описание произведения, (предисловие) а так же отзывы посетителей доступны на портале библиотеки ЛибКат.

Сцюдзёны вырай: краткое содержание, описание и аннотация

Предлагаем к чтению аннотацию, описание, краткое содержание или предисловие (зависит от того, что написал сам автор книги «Сцюдзёны вырай»). Если вы не нашли необходимую информацию о книге — напишите в комментариях, мы постараемся отыскать её.

Гэты тэкст цалкам з’яўляецца маёй выналезкай і не звязаны ні з воднай з вядомых аўтару формаў рэальнасці. Усе прозвішчы ды імёны ўзятыя з галавы. Любыя супадзенні з рэальнымі асобамі, краінамі, абрэвіятурамі ды займеннікамі — выпадковыя. Пад Беларуссю, апісанай у рамане, разумеецца ўяўная краіна, якая чымсьці нагадвае, а чымсьці не — тую Беларусь, у якой мы прачынаемся штораніцы.
Аўтар выказвае шчырую падзяку Сяргею Шупу і Валянціну Акудовічу — першым чытачам рамана, заўвагі якіх дапамаглі ўдасканаліць яго.
Дызайн, вокладка, вёрстка, хостынг — часопіс 34mag.net.
Тэкст выдаецца ў электроннай форме. Ніякай іншай формы выдання не прадугледжана існай культурнай ды палітычнай сітуацыяй.

Сцюдзёны вырай — читать онлайн бесплатно полную книгу (весь текст) целиком

Ниже представлен текст книги, разбитый по страницам. Система сохранения места последней прочитанной страницы, позволяет с удобством читать онлайн бесплатно книгу «Сцюдзёны вырай», без необходимости каждый раз заново искать на чём Вы остановились. Поставьте закладку, и сможете в любой момент перейти на страницу, на которой закончили чтение.

Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Мы засталіся адны. Я прысеў на лаву, узрушана сказаў пра Шагала, пра яго crazy color conjuctions, пра тое, што ў любым музеі свету пазнаю яго палотны за сто метраў, калі яшчэ ніякіх сюжэтаў не бачна, выключна каларыт. І раптам спыніўся:

— А, я забыўся! Ты ж не любіш мастацтва.

— Так, я не люблю мастацтва, — цвёрда сказала яна. Гучала гэта як нейкі маніфест, які сам па сабе цягне на мастацкую акцыю, таму выправілася: «Не тое, што не люблю. Не разумею. І не маю часу, каб зразумець гэтыя карцінкі».

— А чаго ж ты так сюды імкнулася? Да Шагала?

Адказ быў агучаны вельмі ўсхвалявана:

— Таму што ён — мой зямляк. У нас з ім адна краіна на дваіх, — тут у маім сэрцы нешта варухнулася, варухнулася, здаецца, тое, што завецца генетычнай памяццю, астаткавым нацыянальным светаўспрыманнем.

— О, я і не ведаў, што ты з Расеі!

Цяпер, калі я ўжо добра ведаю гісторыю і культуру Настынай зямлі, калі арыентуюся ў беларускай літаратуры і нават сам спрабую пісаць прозу (занятак дурны: жывапіс нашмат высакародней гэтага словапляцення!), я здзіўляюся толькі аднаму — як яна мяне не забіла за гэтую праяву ідыятызму? Я тымчасам працягваў думку, самазабыўна напрошваючыся на чвэртаванне.

— Знаёмцеся, Джон Вілаў, эксперт па рускім жывапісе XIX стагоддзя! Attorney двух буйнейшых аўкцыённых дамоў, рэпутацыя якога была сёння апоўдні з грукатам знішчаная назаўсёды! Джон Вілаў, беспрацоўны, — я зноў дурашліва працягнуў ёй далонь і толькі тут заўважыў, як набрыняў натуральнай нянавісцю ейны позірк.

— Дурань ты! Дурань, Джон!

— Што такое? — спужаўся я. Ніколі не бачыў такіх фурыёзных істотаў.

— Дзе цябе вучылі, Джон Вілаў? У Маскве?

— У Бостане! У мяне прыстойная адукацыя!

— Табе падабаецца мастацтва акупантаў? — яна пляснула мяне па плячы, пляснула балюча з той жа непасрэднасцю, з якой у таксоўцы песціла валасы.

Я зразумеў па-свойму:

— Пры чым тут Трэці Рэйх? І Нямеччына? Якія акупанты?

— З-за такіх, як ты, дурач-ч-чына, з-за такіх… Маёй краіне… У маёй краіне… — Яна павярнулася спінай і, здавалася, захліпала. Я праз вялікую паўзу няўпэўнена дакрануўся да яе пляча. Вельмі асцярожна.

— Прабач. Я праўда не разумею. Патлумач, калі ласка!

Яна тузанула галавой і павярнулася — так, што стаў бачны толькі профіль:

— Марк Шагал, дурань ты, быў беларусам! Не таму, што нарадзіўся ў Беларусі, а таму, што да самага скону — да самага — ты чуеш? — любіў адзіны горад на зямлі — Віцебск! Любіў, як дзяўчыну, як мару, як… Як вырай… Ведаеш, ёсць такое слова ў мове, на якой я размаўляю…

Тут трэба асабліва спыніцца (па-беларуску!) на тым, як яна тлумачыла мне, што такое беларуская мова з яе старажытнай пявучасцю, з яе градацыйнымі пяшчотнымі памякчэннямі (такімі, як адбываецца ў інверсіі з «ch» у слове «пяшчота»), з яе занядбаным, як Атлантыда, сучасным статусам. Мова, за якую ў тым фантастычным «выраі», які яны так любілі з Шагалам, можна лёгка атрымаць пятнаццаць сутак па адміністрацыйным артыкуле «лаяўся матам, махаў рукамі». За мову, уявіце! Не за словы, якія на ёй гаворацца, а менавіта за мову, якая ўтварае мелодыку гэтых словаў. Нават калі ты гаворыш «слава паліцыі»!

— Вырай, — працягвала яна, — гэта тыя цёплыя краі, куды лятуць птушкі ўзімку, каб уратавацца ад маразоў ды снегу (снежню) і, адначасова з гэтым, ва ўяўленнях старажытных беларусаў, нейкі чароўны край, дзе ніколі не бывае зімы. Вырай нельга перакласці простым «paradise» ці «hot region», бо ніякі гэта не «region» — у кожнай птушкі ці класа птушак вырай свой, непаўторны. Хтосьці з іх ляціць у Афрыку, хтосьці — у Індыю. Зусім, як для людзей, заўваж! Хтосьці эмігруе ў Вільню, хтось — у Прагу. Але, — яна ўзняла палец дагары. — У прамым значэнні «вырай» — мясціны, дзе ніколі не бывае снегу.

«Як у Стамбуле?» — паспрабаваў я пажартаваць. «Як у Стамбуле», — з лёгкасцю пагадзілася яна. Яшчэ я дадаў, што калі б у маім Масачусетсе нельга было б размаўляць не нейкай мове, я б прынцыпова яе засвоіў і камунікаваў бы толькі на ёй.

Наста працягнула мне лапу. Мы замірыліся. Распавёў, як у Бостане нам выкладалі, што Шагал быў мастаком, які нарадзіўся ў Расеі, працаваў камісарам у Сібіры, аднак большую частку жыцця пражыў у Францыі ды ЗША. Яна ўвесь час хапала мяне за руку, перапыняла ды ўдакладняла: «Не ў Сібіры, а ў Віцебску! Не камісарам, а ўпаўнаважаным па культуры! Не Сібіры, а Віцебскага павету». Я з усім пагаджаўся, а паспрабуй ты не пагадзіцца, калі побач такі знаўца эстэтыкі, які можа без доўгіх ваганняў пляснуць цябе па плячы ці нават па галаве, калі ты памыляешся!

Читать дальше
Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Похожие книги на «Сцюдзёны вырай»

Представляем Вашему вниманию похожие книги на «Сцюдзёны вырай» списком для выбора. Мы отобрали схожую по названию и смыслу литературу в надежде предоставить читателям больше вариантов отыскать новые, интересные, ещё непрочитанные произведения.


Віктар Швед - Мае Айчыны
Віктар Швед
libcat.ru: книга без обложки
Алесь Марціновіч
Виктор Мартинович - Сцюдзёны вырай
Виктор Мартинович
Екатерина Боровикова - Вырай [СИ]
Екатерина Боровикова
Екатерина Боровикова - Вырай 1.5. Встреча
Екатерина Боровикова
Екатерина Боровикова - Вырай. Цена спокойствия
Екатерина Боровикова
Екатерина Боровикова - Вырай. Новая эпоха
Екатерина Боровикова
Екатерина Боровикова - Вырай. Книга 1
Екатерина Боровикова
Отзывы о книге «Сцюдзёны вырай»

Обсуждение, отзывы о книге «Сцюдзёны вырай» и просто собственные мнения читателей. Оставьте ваши комментарии, напишите, что Вы думаете о произведении, его смысле или главных героях. Укажите что конкретно понравилось, а что нет, и почему Вы так считаете.

x