Янка Купала - Сон на кургане

Што палеткі сушаць нашы,—
Хлеб людзям, а коням пашу?

А калі ж пясняр вялікі
Нашай песняй пусціць клікі

I гарой, і даліною,
Дрогне небам і зямлёю?

А калі ўсё гэта будзе?
Дзе схавана, дзе марудзіць?

Ходам ходзіць — не прыходзіць,
А, здаецца, клічам годзіць…

Клічам каняй на пагоду
Ад усходу да заходу,

Молім, сеем рэчкай слёзы
Ад марозаў да марозаў;

I нічога, а ўсё толькі
Паганяюць больку болькі,

Са старонкі левай, беднай
Маладзік страчаем бледны.

Ждуць пасеву горы, долы,
Нашы нівы, нашы сёлы,

Няма ж месца ад залома
Ані ў полі, ані дома,

Пакрывіла сцюжа хаты,
Пазмятала стрэхі з латаў —

Пазмятала, не спытала,
Ў чыстым полі пахавала.

3-пад глухога неба хмары
Кветкі губяць на папары,

Бор хістаюць векавечны,
Дуб кладуць далоў няўсечны.

Ўсё палошчуць і дрыгочуць;
Хоць бы йшлі ўжо — йсці не хочуць.

Хто прагоніць, хто ўбароне,
Крыжам ляжа на загоне?

За гарамі, за даламі
Дрэмле сонца наша з намі;

Ночка ходзіць, не адходзіць
I сляпой савой заводзіць.

Ад далёкіх, блізкіх ветраў
На жывых напала нетра,

На забранай сенажаці
Стогнуць дзеці, плача маці.

Ані знаку агняцветаў,
Праўды-маткі не шлюць свету

Жыватворнаю крыніцай
Ад граніцы да граніцы.

Лірнік Лазар ходзіць, плача,
I ніхто яго не бача.

Не прыходзіць змілаванне
3 важнай весцю ў добрым стане.

…Вырвалі шчасце, вырвалі вочы,
Думы паганяць няславай;
Сцежкі заслалі цемраю ночы,
Рыюць у процьму канавы.

Тутка мы п'яны, ах, п'яны
Вечным пракляццем сваім:
Гоячы вечныя раны,
Новыя раны тварым.

*

Вышай ці ніжай — цемра-пацёмкі:
Ўсходу паходні не знаці.
Продкі — ў магіле, ў путах — патомкі,
3 намі, прад камі — бясхацце.

Тут п'яны мы, як сляпыя,
Слёзы з атрутаю п'ём,
Помнячы петлі старыя,
Новыя путы куём.

*

Рукі ў аковах, душы ў балоце,
Зверства спраўляе каляды;
Свіст гругановы целам калоце,
Гадзіны сыкаюць здрадай…

Тутка мы п'ём, не марудзім,
Вечнай адданы кляцьбе:
Даўніх праступкаў забудзем,
К новым пад'юдзім сябе.

*

Хто лепш ярмом нас здавіць, прыцісне —
Б'ём таму ніжай паклоны,
I ненавідзім так бескарысне,
Як бескарысны усе нашы плёны.

Тутка мы п'яны, ах, п'яны…
Як сэрца ядам змяі.
Тут, там нам праўда не знана —
Хто мы: звярмі ці людзьмі?

Ціха! ўжо прыйшлі музыкі.

Як добра, што шынкар паклікаў…
Зайграйце, толькі ж не фальшыва —
Як суддзі, купленыя меддзю.

Няхай маланкай смык паедзе,
А так свістуча, так ігрыва,
Як куля, пушчаная ў птушку.

Як аплявухі, рэжце звонам;
Гудзі гармошкай, як кадушкай,
Як бізуном гудзе аконам.

Скрыпніце й скрыпкай, і гармошкай,
А так піскуча, так прымерне,
Як тыя ў фабрыках шасцерні.

Звініце, йграйце п'яна-звонка,
Як шклянкі гэтыя і пляшкі,
Каб аж забегалі мурашкі.

Звініце, як ноч гэта звоніць,—
Як на змазоленай далоні
Звініць апошняя капейка.