Франц Сіўко - Выспы

Ён утаропіўся вачыма ў кніжку, паспрабаваў сканцэнтравацца на чытанні. Але тут з’явіліся на даляглядзе Альпы, і зноў ён адклаў дапаможнік убок. Глядзеў на скупа прыкрытыя снегам, падобныя да грудак халвы вяршыні гор, а ў думках усё вяртаўся ды вяртаўся да прыкрай размовы ў амбасадзе. Што ён мае зрабіць, каб гэткая прыкрасць не паўтарылася надалей?

Пытанне, аднак, было рытарычнае, і адказ на яго чакаць не замарудзіў. Яшчэ апошняя града Альпаў пад крылом самалёта не паспела знікнуць з поля зроку прэзідэнта, а ён ужо дакладна ведаў, чым зоймецца заўтра на працоўным месцы ў першую чаргу.

Палова наступнага тыдня прайшла ў пошуках новага перакладчыка. Памочнікі прэзідэнта і дарадцы кіраўніцтва справаў літаральна збіліся з ног, падбіраючы належную кандыдатуру. І ўрэшце знайшлі, здаецца, такую ў нетрах ведамства міжнародных зносінаў. Новы перакладчык аказаўся сімпатычным маладым чалавекам гадоў трыццаці трох з прыемнымі, крыху, праўда, акцэнтаванымі на жаночы капыл манернымі. Апошняе прэзідэнту, прыхільніку традыцыйных каштоўнасцей, выхаванаму ў цвёрдым перакананні, што чым менш збыткоўнасці ў паводзінах, тым лепш, не спадабалася. Але ён вырашыў, што спяшацца дачасна ацэньваць Арсеня (так звалі перакладчыка) паводле адных нейкіх знешніх прыкметаў, нават калі яны і недаспадобы, не варта. Бо галоўнае усё-такі – каб той належным чынам петрыў у справе. Тым больш, што, у адрозненне ад свайго папярэдніка, новы перакладчык ведаў не толькі пяць замежных моваў, але і мову. Нават, як высветлілася, паспеў папрацаваць пару гадоў у нейкім выдавецтве па выпуску літаратуры моўнай скіраванасці. Такі расклад прэзідэнта цалкам задавальняў, і ўжо к канцу тыдня Арсень прыступіў да працы ў якасці перакладчыка. Праўда, пакуль што не штатна, хоць і з гарантыяй пэўнага заробку, а толькі ў ролі практыканта.

Тым часам сам прэзідэнт працягваў штурмаваць «Фразеалогію». Цяпер, калі гэтак удала вырашылася справа з перакладчыкам, гэты раздзел моўнае навукі зусім не здаваўся яму такім цяжкім, як напачатку. Асабліва прыйшоўся даспадобы прэзідэнту раздзел пра крылатыя выразы ды выслоўі. Дык вось што мела на ўвазе разумніца жонка, калі раіла яму гэтую чытанку. Вось дзе, аказваецца, чэрпаюць яго замежныя калегі ўсе тыя айчынныя ды лацінскія афарызмы, якімі так шчодра і нязмушана сыплюць падчас спічаў. Нарыхтаваў сабе загадзя ў ноўтбук які тузін адных ды другіх – вось табе і грунт для надання выступу адметнага нацыянальнага ці, наадварот (тут ужо з увагі на сітуацыю), глабальнага, агульначалавечага, так бы мовіць, каларыту. Што да лацінізмаў, то іх, напэўна, дасць рады памагчы адолець новы перакладчык.

— Вы добра ведаеце латынь, Арсень? – спытаў прэзідэнт, ледзь той пераступіў праз парог кабінета. – Я маю на ўвазе правілы вымаўлення, ну, і ўсё такое, вы разумееце, канечне...

— Не дасканала, але збольшага ведаю, — адказаў перакладчык і прамовіў даволі доўгі маналог пра цяжкасць вывучэння латыні ды традыцыю карыстання лацінскім шрыфтам у мове, пачынаючы ад часоў сярэднявечча і канчаючы эсэмэскамі ў мабільніку і сучаснай блогасферай у сеціве.

— Канечне, «Песня пра зубра», кніжкі ды малітоўнікі лацінкай часоў пераследаў мовы ў Рэчы Папалітай і Расійскай імперыі ды міжваеннай пары мінулага стагоддзя, як жа, ведаем, — перарваў яго прэзідэнт і, задаволены, што дэманстрацыя ўласнае абазнанасці ў справе (вось ён, вынік шчыравання над брашураю настаўніцы!) удалася, рашуча прадоўжыў: — Тады прыступім да працы. Заўтра ж, адразу па абедзе. Дарэчы, яшчэ адно пытанне, прыватнае, так бы мовіць… Вось вы пішаце ў анкеце, што пяццю замежнымі мовамі валодаце… А яшчэ якія-небудзь, апроч тых, што ведаеце ўжо, вывучаеце?

— Наогул, маю намер авалодаць яшчэ хаця б чатырма, – адказаў перакладчык. — Кітайскай, да прыкладу, або японскай… Якую-небудзь са скандынаўскіх няблага таксама было б засвоіць… Або з іранскіх… А ўжо на дзевяці можна будзе і спыніцца.

— Чаму ж менавіта на дзевяці, а не, скажам, на дзесяці? Дзесяць – сур’ёзная, салідная лічба. То хай бы ўжо дзесяць і было для цотнасці ліку, — заўважыў прэзідэнт.

— Дык дзясятай мова будзе. Вось вам акурат і цотны лік.

Арсень пайшоў, пакінуўшы пасля сябе лёгкі водар дарагога дэзадаранту, і прэзідэнт зноў разгарнуў «Фразеалогію». Ды гэтым разам чамусьці не з такім імпэтам, як раней. Здрадлівы сумнеў вужакай упоўз ні з таго ні з сяго ў душу, пасеяў няпэўнасць. Ці варта яму займацца ўсімі гэтымі крылатымі выразамі ды фразеалагізмамі? Што там ягоным калегам, прэзідэнтам чужых краін, да старасвецкага друзу ягонае мовы?