Сакрат Яновіч - Самасей

— Шмат прыдбаў я сабе хваробаў. Што ж — стараюся, як для роднага, — пасмяяўся лекару. — Хваробы, бы тыя камары: аднаго заб'еш, чуеш, другі звоніць, грае каля вуха...

— Распраніцеся, калі ласка. Пабачым, які гэта камар не дае вам спакою, — сказаў у тон лекар, рыхтуючыся да абследавання. — Як у вас з апетытам?

Андрэй не скардзіўся на апетыт.

— Ці вы рэгулярна прымалі антыбіётыкі?

— Не заўсёды, пан доктар. У першы дзень, прыняў тры ампулкі, заснуў малавеле не на суткі. Меў жахлівыя сны!

— Гэта добра. Сон — усім лякарствам лякарства.

— Мяне і зараз бяруць дрымоты, пан доктар. Ад пазяхання рот не зачыняецца. Баюся, каб кар'еру не прадрамаць...

— Баіцеся — значыць, не прадрэмлеце, — у лекара ўсё-такі позірк сытага, задаволенага сабою чалавека. — Перадумовай удачы з'яўляецца боязь і перамаганне яе. Вы не заўважылі таго?

— Прыкмячаю што іншае, пан доктар: баязліўцы, нават досыць лёгка, узвышаюцца на дырэктарскія пасады, але яны гэтым не дабіваюцца сапраўднай кар'еры, бо таленавітым супрацоўнікам больш перашкаджаюць чымсьці дапамагаюць. I пакідаюць па сабе след, гэтаксама непатрэбны, як, скажам, Мікалай II...

— Вы не зразумелі мяне. Справа тут у валоданні сваім страхам і выкарыстанні яго дзеля ўласнага самаўдасканалення. Я не меў на ўвазе тых, хто прайграе паядынак з ім і робіцца слабечаю, — лекар закурыў. Частаваў папяросамі і Андрэя. — Няма, бадай, залішняга перабольшання ў дапушчэнні, што арганізм, перамагаючы захворванне, гартуецца, прыдае сабе мацаты. Зламаная костка, ведаеце, трывалейшай будзе менавіта ў тым: месцы, у якім яна зрасцецца...

— Каб мець несакрушальны шкілет, нядрэнна было б перш паламаць яго на кавалачкі...

Лекар не ўсміхнуўся.

— Ну, ведаеце... — пакуль бачыў ён у Андрэі прастадушную наіўноту. — Калі б арганізм чалавека быў з аднаго шкілету, тады, магчыма, вы мелі б некаторую рацыю. Але рацыі медыцыны не заўсёды зыходзяцца з рацыямі чалавечнасці, — зацягнуўся папяросным дымам. — Гэту галаслоўнасць я павінен абгрунтаваць. Зробім гэта калі-небудзь іншым разам, — ён узяў бланк рэцэпта і ўвесь сабраўся ў сабе.

Андрэй памарудзіў і ляпнуў:

— Як часта, доктар, вы — далікатна кажучы — не даводзіце да ведама пацыента праўду аб яго стане здароўя? — Андрэя нішто не ўпаўнаважвала на такое запытанне.

— Вось вам рэцэпт, — канчаў той выпісваць. - Махлюе, дарагі мой, той, хто ўпэўнены ў так званай праўдзе, — ён не зазлаваў. — У нашай прафесіі — праўда, асабліва тая жахлівая, не такі часты выпадак, як гэта магло б камусьці здавацца... — лекар хацеў дагаварыць пачатае, але перашкодзіла гэтаму медсястра, якая, увайшоўшы, сказала, што яго клічуць да кароткахвалевага апарата.

— Анатолік, чуеш мяне? — нехта голасна крычаў у эфіры. I да Андрэя далятала гэта праз незачыненыя дзверы.

— Так, я чую цябе, — адказаў доктар.

— Ёець у цябе пад рукою легкавая машына?

— А чаму пытаешся?

— Трэба!

— Што здарылася?

— Мая, чорт, папсавалася... Разумееш?

— Твая?

— Але.

— Чаму?

— А халера яе ведае!

— У цябе ж «фіят»! -Ну.

— Добрая машына ў цябе. З моцным маторам.

— Так, але Хамутовічу даў праехацца, ну і...

— Пастарайся гаварыць без прозвішчаў, — перабіў тамтому лекар.

— Добра. Штосьці ў ёй папсаваў гэты лапух... Званіў, што стаіць з ёю на рагу Падлеснай і Гаспадарскай. Прыедзеш па яе сваёю?

— Прыеду.

— Калі? Хутка?

— Не ведаю. У мяне пацыенты...

— Ці хто з іх памірае?

— Не.

— Дык чаго марудзіць?

— Яшчэ не прыняў усіх.

— Прымеш потым, пачакаюць... Мне трэба адвезці яе ў рамонтную, разумееш?

— Мо крыху потым... — лекар азірнуўся на Андрэя. Андрэй выходзіў. Для яго цяпер самым галоўным было рушыцца ў аптэку. Думаў ён і аб тым, ці будзе там чарга.

Яму прапісана масць, пра якую мілая фармацэўтка паведаміла, што яе трэба рабіць і Андрэй павінен зайсці зноў! — увечары, каля паловы дзевятай. Не пазней.

— Мне абрыдла стаяць у чэргах, — знерваваўся ён. — Гэта масць мо і не завельмі патрэбная?

— Атрымаеце па-за чаргою, - ветліва вытлумачыла фармацэўтка. — Масць, відаць, патрэбна, калі лекар прапісаў яе вам. Зайдзіце вы, калі ласка, да паловы дзевятай.

— Усё хадзі і хадзі... — ён пасаромеўся паглядзець у яе тварык.

Дома Андрэй захутаўся ў тоўсты плед, разлёгся на канапе, набраў кіпу ўсякіх часопісаў, вышукваў у іх больш цікавыя артыкулы. ён чытаў: «Кожны разумее кар'еру, вядома, па-свойму. Гаспадару з Выганаў кар'ерай у старыя гады будзе старажаванне складаў з каменным вугалем, бо, на яго думку, дастануцца яму грошы за гультаяванне вакол драцяной агароджы, за адпачыван-не. Настаўнік пачатковай школы ўсцешыцца магчымасцю атрымаць пасаду ў тэхнікуме. Загадчык жа аптэкі не супраць таго, каб яго прызначылі дырэктарам управы аптэк. Што гэта такое, кар'ера? Праўдападобна з'яўляецца ёю адзінства ўласных памкненняў з ростам грамадскай значнасці асобы. Неабходна тут менавіта гармонія паміж удумлівымі памкненнямі і здольнасцю ўзяць на сябе тую грамадскую адказнасць... Але гэта настолькі яшчэ агульнае, што патрэбны ўдакладненні...»