Джэймс Олдрыдж - Паляўнічы

— Хэло, Рой, — сказаў індзеец.

— Хэло, Боб, — сказаў Рой.

Індзеец Боб: яго назвалі так таму, што сапраўднае імя было занадта складанае. Рой ведаў яго і ахвотна называў бы Боба па імені, радуючыся таму, як яно гучыць — Хома-Хомані: першая хмурынка на небе, — але гэтае імя Боба было не для белага, няхай сабе і для Роя.

Бо нават маленькая бронзаватварая індыянка — яго жонка — зараз называла яго Боб. Адзенне Боба таксама было адзеннем белага: шапка з зайца, скураная куртка, сінія палатняныя штаны, але індзейскія макасіны з аленя. Усё гэта сядзела на высокім худым, спакутаваным целе сухотнага чарнавокага, бледнага чалавека, які нагадваў Рою засохлы клён, з якога выцадзілі занадта шмат соку.

— Добра, што ты тут, — сказаў Рой.

— Я толькі што збіраўся ў Сент-Элен па муку і правіянт, — сказаў Боб.

— Хіба не позна? — спытаў Рой.

— Сёлета ўсё спазнілася, Рой.

— Спазнілася? — паўтарыў Рой, думаючы пра звера. — Ці проста сышло?

— Мала-мала спазнілася і мала-мала сышло, — сказаў Боб.

Гэта была пародыя на нібыта індзейскую гаворку, якой Боб карыстаўся як своеасаблівым пакепліваннем над белымі. Па-ангельску ён гаварыў як і ўсе ў Сент-Элене, як усе паляўнічыя, але час ад часу перадражніваў той жаргон, які белыя прыпісвалі індзейцам. Зараз ён не пакепліваў над Роем, якога любіў. Проста гэта быў міжвольны пратэст.

— Боб, — сказаў Рой, — я хачу пайсці на Зялёныя Азёры, туды, дзе мая гаспадарка ўкліньваецца ў тваю. Ты не супраць, калі я прайду па тваіх землях, каб трапіць на азёры?

— А чаго ты туды пойдзеш, Рой?

— Я хачу вылавіць там усё, што мне ўдасца. Я засяду ў сваёй хаціне на Чатырох Азёрах і расстаўлю пасткі па ўсёй акрузе, столькі пастак, каб здолеў толькі запомніць іхнія месцы. Звера там мо і небагата, але калі ён ёсць, то я вазьму яго да рэшты. Масавы аблоў! Я хачу аблавіць нават Зялёныя Азёры. Я там ніколі не ставіў пастак, сабраць там можна небагата, але яны, зрэшты, усе ў адной жмені, і чым яны горшыя за тутэйшыя вялікія азёры?

Зялёныя Азёры, маленькія, акружаныя амаль непраходнымі зараснікамі, праўду кажучы, былі Рою непатрэбныя. Ён назваў іх зараз афіцыйнай назвай, але часцей называў Нікчэмнымі Азёрамі, Непрыдатнай зямлёй, Спустошанай акругай.

— Магчыма, там ёсць пушны звер іменна таму, што я яго там не лавіў, — сказаў ён. — Ва ўсякім выпадку, паспрабую, але для гэтага мне трэба прайсці па тваёй зямлі, каб не блукаць па гэтых лясах.

— Вядома, — адказаў Боб. — Прашу цябе.

— А ці ёсць сцежкі проста да Зялёных Азёр?

— Ёсць адна старая паляўнічая сцежка, але лепшы шлях туды па хрыбце.

— А табе не будзе непрыемна, калі ўбачыш мяне на хрыбце?

— Зараз я рэдка хаджу туды, — сказаў Боб. — Надта далёка.

— Хочаш, я падстрэлю табе якую-небудзь дзічыну на мяса, калі сустрэну, вядома? — спытаў Рой.

— Там шмат аленяў, — сказаў Боб. — Убачыш, страляй.

Прапануючы забяспечыць Боба мясам, Рой хацеў адплаціць за дазвол на праход па яго ўчастку. Мяса было амаль адзінай ежай індзейскай сям'і. Боб паляваў як і ўсе, але ён не мог дазволіць сабе незаконнага палявання. За гэта яго — індзейца — чакала такая ж адплата, што і белага, але для індзейца страта ўчастка была стратай самога жыцця. І вось Індзеец Боб неяк перабіваўся на законнай норме. Гэта давала магчымасць штогод купляць крыху правіянту ў краме, але большую частку харчу ён выдзіраў з зямлі, тут, ля свайго ручая, вырошчваючы крыху кукурузы і азёрнага рысу, трымаючы курэй, свіней, коз і ловячы летняй парой столькі рыбы, колькі мог правяліць альбо захаваць на зіму ў сваім пограбе.

— Чаму ты не папросіш участак у бабровым заказніку Джэймс-Бэй? — спытаў Рой у Боба.

Як і некаторыя іншыя заказнікі Канады, Джэймс-Бэй быў буйным лясным заказнікам, закрытым для ўсіх трапераў, акрамя абмежаванай колькасці індзейцаў; гэта была гаспадарка, дзе кішэлі маладыя бабры; абароненыя законам бабры хутка размнажаліся і давалі гарантаваны ўлоў.

— Не ведаю такой зямлі, Рой, — адказаў Боб.

Рой ведаў: Боб хацеў гэтым сказаць, што Муск-о-гі яго дом, дом яго продкаў. Ён не хацеў пакідаць яго, як Рой не хацеў пакідаць Сент-Элен.

— Ты маеш рацыю, — разважліва прамовіў Рой. — Джэймс-Бэй — гэта вельмі далёка адсюль.

— Скончыцца тым, што я стану фермерам, расчышчу вось тут лес і буду фермерстваваць, — сказаў Боб. Як і Рой, ён ведаў, што звяры сыходзяць на поўнач і хутка зусім знікнуць. Як і Рой, ён ведаў, што ніколі не здолее пакінуць лес, і чым пакідаць яго, ён быў гатовы паспрабаваць фермерства ў лесе.