Людміла Рублеўская - Дагератып

За спінай апошні раз бразнулі вароты. Багута азірнулася: слуга, старанна зачыніўшы ўсе засовы, ішоў пругкай размашыстай хадой, трохі пакульгваючы, услед за гасцямі, а за спінай яго - далібог - тырчэла стрэльба... Дзяўчына абмянялася позіркам з Ніхелем: спрактыкаваны стары ваяр таксама прыкмеціў патэнцыйную небяспеку. Такое правіла: у любым месцы, самым сяброўскім, прыкмячай, хто можа табе стаць супернікам у бойцы.

Вецер кінуў у твары па прыгаршчы халодных кропляў, Ніхель прыспешыў Калоцкага, той прыспешыў каня, і дом з век непатрэбнымі рэвалюцыйнай справе скарбамі пачаў набліжацца. Багуце карцела выхапіць у мядзведзяватага Калоцкага лейцы, развярнуць брычку ды галопам - назад, да брукаваных вулак, пякарняў ды свежых газетаў.

Зноў сыпануў дробны дожджык, ад якога хацелася адмахнуцца, як ад машкаты. Дом быў выкладзены так званай “разынкавай” кладкай: паміж шэрых камянёў у расчынні цямнелі дробныя каменьчыкі, як разынкі. Вузкія вокны з аблезлымі драўлянымі рамамі, калісьці фарбаванымі ў белы колер, зялёна-шэрая, як спіна старой чарапахі, чарапіца на даху і навесе над ганкам, які абапіраўся на дзве нязграбныя калоны. Над увахо­дам мацаваўся высечаны з мармуру герб: падзеленае на дзве часткі поле шчыта, у левай частцы - рука ў рыцарскай пальчатцы трымае меч, у правай - прадказальна - ашчэраная ваўчыная пыса са смешна высалапленым языком, быццам геральдычны звер падрыхтаваўся лізаць цукровага пеўніка на палачцы.

Змяшанае з апошнімі промнямі дня святло ліхтара, павешанага на жалезны крук злева ад дзвярэй, нагадвала, што вось-вось сцямнее. Другі такі ж ліхтар свяціўся на доўгай прыбудове злева ад дома - стайні былі разлічаныя на некалькі дзясяткаў коней. Але ў рудой траве і гразі малавата слядоў колаў і капытоў. Ніхто не спяшаўся і сустракаць прыезджых, якія разгублена тапталіся перад ганкам, дом здаваўся мёртвым, бы леташняя павута.

Між тым, наблізіўся кульгавы слуга, які ўпускаў прыхадняў у маёнтак. Пры больш пільным паглядзе ён нагадваў не лёкая, а ляснічага: абветраны смуглявы твар, якому ўмяціна на пераноссі дадае ваяўнічасці, хада і пастава чалавека, што часта вандруе пешкі і звыкся да небяспекі.

- Коней можаце паставіць у стайню, там, дзе гарыць ліхтар, - уладна заявіў смуглявы, няўважна махнуўшы рукой. - Спадзяюся, паны справяцца з гэтым. Рэчы таксама давядзецца занесці ў дом самім, - цяпер у голасе гучала амаль непрыхаваная насмешка. - Прыслугі, перапрашаю, няма.

Міхал Калоцкі як правадыр фатаграфічна-этнаграфічай экспедыцыі ступіў наперад:

- А ці ёсць пан Шымон Каганецкі? Ён сам запрасіў нас!

Незвычайна светлыя на смуглявым твары шэрыя вочы раздражнёна

бліснулі:

- Запрашаў? Правільней сказаць, дазволіў прыехаць. І не магу прызнацца, што надта гэтаму рады.

Вось табе маеш чорта ў буслянцы. Пан Варакса Ніхель ветліва пакланіўся, перахапіўшы ролю правадыра кампаніі ў Калоцкага:

- Трэба разумець, маем гонар бачыць перад сабой графа Шымона Антонавіча Каганецкага?

Гаспадар не зварухнуўся.

- Не ведаю, у чым вы бачыце гонар, але так, я граф Шымон Каганецкі. Спадзяюся, наша знаёмства будзе максімальна неабцяжарвальным для абодвух бакоў і нядоўгім. Калі б вы, пан Калоцкі, - гаспадар беспамылкова кінуў востры позірк на археолага, - не спаслаліся на аўтарытэт вельмі паважанага мною прафесара Заменцкага, я б адмовіў адразу. Скажу шчыра

- мне не да вас. І, спадзяюся, умову маю памятаеце: ніякіх кранальных размоваў пра мае намеры, святую навуку і цемрашальства. І нікуды не заходзіць без майго дазволу. Інакш выганю.

Каганецкі сказаў гэта так, што не падлягала сумневу: як што ўпоперак

- павыкідвае за браму з ваўчынымі пысамі адзін усіх, нават плячыстага Калоцкага. Праўда, пасміхнулася пра сябе Багута, гэты хамаваты графчык не падазрае, што гадзюкаў, такіх, як яна з Ніхелем, нельга чапаць нават за хвост. Пан Варакса зноў ветліва пакланіўся:

- Разумею вас, літасцівы пан. Дазвольце прадставіцца: Варакса Ніхель, а гэта мая дачка Багуслава Ніхель. Мы - фатографы, нас нанялі гэтыя маладыя людзі за плату, ад якой мы не можам дазволіць сабе адмовіцца...

Багута ледзь чутна хмыкнула. Маніць, як шоўкам шые.

- Запэўніваю, мы зацікаўленыя зрабіць сваю справу як найхутчэй, і без усялякіх непрыемнасцяў... для абодвух бакоў, - Ніхель ліў словы алеем на аладкі.

Граф на гэты раз пакланіўся ў адказ, нібыта прызнаючы, што перад ім найменш вінаваты, гэткая нейтральная дзяржава:

- Што ж, заўтра ў вас будзе адзін дзень. Пасля вы павінны з’ехаць.