Патрык Зюскiнд - Парфума

На другiм беразе гэтай вялiзнай мiсы, прыкладна праз дзве мiлi, ляжаў цi, лдепей сказаць, ляпiўся да урвiшчаў гор нейкi горад. З адлегласцi ёнiне рабiў надта раскошнага ўражання. Там не было магутнага, каб над усiмi дамамi, сабора, а толькi пупышка званiцы, не было дамiнанты -- крэпасцi-фартэцыi, не было нiякага асаблiва выбiтнага будынка. Сцены зусiм не здавалiся непрыступнымi, сюд-туд дамфы перлiся з-за агароджы, як бы каб дастацца на роўную паверхню, i дадавалi гэтай мяккай акварэлi крыху пашкуматанасцi. ЗХдавалася, гэты горад дужа часта бралi захопнiкi, потым зноў пакiдалi, ён як бы стамiўся сур'ёзна супрацiўляцца будучым уварванням --не ад слабасцi, а як бы з нЯдбальства цi, лепей, нават ад адчування сваёй сiлы.Ён як бы не хацеў выстаўляцца, што-та я. Ён валодаў вялiкай пахучай мiсай, якая раскашавала каля ягоных ног, i, здавалася, гэтага яму годзе.

Гэты адначасова заняхаены i самаўпэўнены гарадок называўся Грас i вось ужо каторае дзесяцiгоддзе лiчыўся сталiцай гандлю i вытвворчасцi духмянасцяў, парфумных тавараў, туалетнага мыла i алеяў. Джузэпэ Бальдзiнi заўсёды вымаўляў яго назву з замроеным захапленнем. Ён казаў, што гэты горад -- Рым пахошчаў, зямля абяцаная парфумнiкаў, i хто не прайшоў тутэйшай школы, той -- не парфумнiк.

Грануй глядзеў на горад Грас даволi цвярозымi вачыма. Ён не шукаў абяцанага краю парфумы, i сжрца Ягонае не застукатала, калi ён угледзеў гняздо, якое прыляпiлася да высокiх спадаў гор.Ён прыйшоў, ведаючы, што тут лепш, чым дзе б тое нi было, можна навучыцца тэхнiчным спосабам здабывання пахаў.Якраз iх ён i манiўся засвоiць, маючы ў тым патрэбу дзеля сваiх мэтаў. Ён дастаў з кiшэнгi флакон са сваёй парфумай, ашчадлiва ёю пакарыстаўся i -- у дарогу. Праз паўтары гадзiны, падполудзень, ён быў у Грасе.

Ён перакусiў на пастойным двары ў верхнiм горадзе на пляцы Оз-Эр. Пляц па ўсёй даўжынi перасякаў ручай, у якiм дубiльшчыкi мачылi скуры, каб потым разапнуць iх на прасушку. Смярдзела тут так апраметна, што многiя пастойнiкi есцi не маглi. Але не Грануй. Яму гэты пах быў знаёмы, ён яму толькi дадаваў рызыкi. Ва ўсiх гарадах ён найперш iшоў у кварталы гарбароў. Потым, выходзячы са смуроду i выведваючы iншыя мясцiны ў горадзе, ён ужо не чуўся там чужым.

Увесь дзень, ад полудня да вечара, ён нышкарыў па горадзе. Горад быў неверагодна брудны, нягледзячы на,а, можа нават, дзякуючы вадзе, якое тут было пропадзь, яна струменiлася з тузiна крынiц i фантанаў, булькатала ў недагледжаных ручаях i канавах i падмывала, i заглейвала завулкi. Дамы ў некаторых кварталах так скупiлiся, так стаўклiся, што на праходы i лесвiчкi заставалася шырынi па тры пядзi, i прахожыя, якiя прадзiралiся па гэтым балоце, шчыльна цiснулiся адзiн да аднаго, калi каму трэба было каго абагнаць. I нават на пляцах i на нямногiх шыршых вулiцах карэты ледзьве маглi раз'ехацца. I вось жа яно, прыўсёй гразi, ры ўсёй сталочанасцi i цеснаце горад распiрала прадпрымальнасць рамеснiкаў. Робячы абыход, Грануй налiчыў не менш за сем мылаварняў, тузiн парфумных i пальчатнiцкiх майстэрняў, безлiч дробных катухоў, дзе рабiлi дыстыляты, шмiнкi i спецыi i, нарэшце, нешта з сем оптавых лавак, дзе ўжо гэтымi ўсiмi пахошчамi гандлявалi.

У кожным разе тут былi гандляры з сапраўднымi буйнымi канторамi парфумных вырабаў. Па дамах не заўсёды можна было пазнаць. Бо фасады глядзелiся па-буржуазнаму някiдка. Затое, што ляжала за фасадамi -- на складах, у кладоўках i ў велiзарных сутарэннях -- барылы з алеем, штабелi духмянага лавандавага мыла, балоны з кветкавымi эсэнцыямi, вiны, настоi, рулоны пахучых скур, мяхi, i куфры, i скрыпкi, набатаваныя спецыямi...-- Грануй улоўлiваў iх пахi ва ўсiх дэталях праз самыя тоўстыя сцены -- было багацце, якога i князi не мелi. А калi ён унюхваўся мацней, праз празаiчныя гандлёвыя i складскiя памяшканнi, ён з вулiцы пазнаваў, што за гэтымi нехлямяжымi буржуазнымi дамамi стаялi будынкi самага раскошнага кшталту. Вакол маленькiх, але чароўных садкоў, дзе раслi алеандры i пальмы i дзе плескаталi фантаны сярод клумбаў, мясцiлiся збудаваныя "спакоем", расхiнутыя на паўднёвую палавiну ылыя прыбудовы сядзiбаў: залiтыя сонцам, абабiтыя шаўковым шпалерамi чспальнi ў верхнiх пакоях, раскошныя гасцёўнi з панэлямi з экзатычнай драўнiны ў нiжнiм паверсе i сталовыя, часам прыбудаваныя ў форме тэрасаў, якiя выходзяць у сад; тут i сапраўды, як казаў Бальдзiнi, елi з парцалянавых талерак залатымi вiдэльцамi, i нажамi, i лыжкамi. Панства, якое жыло за гэтымi сцiплымi кулiсамi, пахла золатам i ўладаю, цяжкiм надзейным багаццем, i яно пахла ўсiм гэтым мацней, чым усё, што толькi нюхаў Грануй за час сваёй вандроўкi па правiнцыi.