Сакрат Яновіч - Самасей

— Дваццаць сёмы год будзе, калі гэта я, зараза, на хлеб-соль працаю зарабляю, як толькі ажаніўся быў з Канцуроваю Маняй, ну, з той сястрою Голае Фэлі, якую, казалі людзі, артылерысты нямецкія ў вайну вывалаклі яе са склепа, куды схавалася яна перад салдатнёю, ды на загуменні, пад тымі Лапуцёвымі слівамі, як мае быць аддубасілі дзеўку ўпяцёх на адну, вось, узялі і разбэсцілі, гэ-гэ-гэ... Я, маладым будучы, зараза, быў дурны, бы Супруноў чаравік: усе сілы свае пакладаў на рабоце ў складах штучных гнаёў, што, во, стаяць ужо колькі часу ў Жабіным завулку, там, па-над рэчкаю, з-за якое ехалі фурманкамі мужыкі ды чакалі яны абозам на пажарышчы Чаркесавай хаты, штодзень да ночы, і за пляшку гарэлкі, такое сівухі, дапамагаў ім, булава, цягаць мяшкі тыя, пакуль не спадаўся, гы-гы-гы... Начальнік тадышні мой так і кажа мне, каб я, зараза, лягчэйшы занятак сабе падшукаў, бо тут, — чаго ён, ясная справа, проста не сказаў мне, зараза, — марны з мяне цяперака гарэлчын брат ды злодзей, значыць, не карыстаюся даверам калектыву, падтрымкаю актыву, і ўсіх гэткіх цваных гасцей, та-ак, та-ак, мы-мы-мы... Халеры нямаш на вашы голавы, падумаў я, зараза, мо і праўда: неўдалота з мяне, скапыцень буланы, даверлівец аблавухі, бот, і што там яшчэ найгоршае бывае з чалавекам, ажно гідка паўтараць, бо і да бабскага пераду дагаварыцца можна, дарэшты збулавець, а нашто тое, не?.. Легальна жа, ведаеш, пазбаўлена мяне гэтае пудовай пасады, — во прыдумалі! — за п'янства і, назаўтра, паставілі ра-біць у краме «Алкаголі» (манаполька тая ў другім канцы мураванкі Піндаля). У ёй я, зараза, без аніякага дзіва, на дзесяць тысяч насматкаў потайна, не ўмеючы красці як трэба, прытым жа, не буду грахі таіць, бабы ўсялякія пачалі губіць мяне, калі мая Маня ў бальніцу злегла з дзіцём першым, дачкою, якая зараз ужо заму-жам у Саколцы, на Сабачынцы жыве яна, з Франкам, сынам Набіноса, ну ведаеш, таго бракан'ера з Хапачоўскага хутара, так гэта яно і пакаптузілася ўсенька, ах... З тамтых «Алкаголяў» вядома ж, доўга не чакаючы пуганулі мянс за тысячы тыя не свае, усё роўна быццам я, зараза, сам гэта ў іх напрасіўся даць мне грошыкамі казённымі пашапацець у пальчыках, белых рук у сябе прычакаць, за прылаўкам карпеючы з рання ды да вечара, як дзень божы доўгі і ясны, пазяхаючы пры тым, бы бобік які на ўвязі, эх!.. Тады я, зараза, выгнаны з тае крамы падумаўся быў наняцца ў Піпдалёў млын, на работу пры каменнях стаць, каб жа неяк сплачваць прапітую па-крадзежніцку манапольку тую, але, думаеш, гэта так лёгка? Дурняў наўкола, зразумей, поўна, і ніхто іх, як кажуць, не гадуе, не сее, усё самі яны ўзыходзяць, так што і каля мяне круціўся адзін такі добры хлопец, можна б сказаць, сябар мой, і ён узяў ды пазычыў мне грашыскаў крыху на выдаткі хатнія, даў, як быццам у стромань бяздонную кінуўшы, і я адразу пабег з імі да Ваўчыцы-Шырокае Чаркі, цьфу-цьфу, падла з мяне!.. Я, зараза, не такі балван, якім прыкідваюся вось, хоць і ўстаю досвіткамі, каб маторы ў млыне Піндаля нагрэць, пакуль людзі збожжа пачнуць завозіць, мужыччо ўсякае, і не першы раз бачу сабе, як пад'язджае на замлынне, сунецца грузавік з пагашанымі фарамі, — а ведаю, чый ён, бо гээсаўскі, — ды раз-два назвальваюць з яго адны такія хлапчукі мяхоў, паўнюткіх пад завязкі, ажно ўсё роўна, што сапуць яны ад таго злятання пярэкіддзем, і неўзабаў шафёр дае газ, самаходзіна рыкане, пыльнуўшы за паваротку, і ўсё па ўсім, хэ-хэ-хэ... Аднаго, гэткага віхрастага, — з Дубравак ён, дык я яго здаўна ведаю, ля могліцаў хату сабе паставіў, яксьці хутка пасля таго, як яго старшы брат павесіўся, дочцы свае сястры байстручка змайстраваўшы, бо, памятаю, калі кветку мы ў яго запівалі, сястра тая ўпілася была, як зямля, і пад машыну на шашы падлезла, галаву ёй распляснула, а стары бацька якраз недзе нагу зламаў і, не бавячыся занадта ў хваробу, узяў ды памёр, эгэ, у Каляду або трохі пазней, словам, цяжка зразумець іх радзіну, эгэ-гэ-гэ... Ім, гэтым камбінатарам, здаецца, што мая галава, зараза, не варыць. I таму горшы я за іх злодзей, няма патрэбы са мною перашэпты заводзіць ці хаця б руку па прывітанне працягнуць мне або «дзеньдобры» сказаць такому асталопеню, у гумовыя боты абутаму, іначай кажучы, — Піндалёваму падноску, ягонаму млынарчуку падгаламу, які капітал адно ў бандыцкіх кінафільмах вачыма злічвае, як Канцурыха — прэзерватывы сыскападобныя пад ложкам доччынага курвяняці ўпорань, пасля культурных, па-цяперашняму, імянінаў, га-га-га... Куры тыя сыскі потым дзюбаюць на падворышчы, счэпяцца за адну ды цягнуць кожная ў свой бок, пакуль не парвуць, і ад таго каторай у грэбень лясне і крыламі, дурная. залапоча ды засакоча аж на плоце знайшоўшыся, вось смеху колькі нагледзішся, га-га-га.