Алесь Рыбак - На раздарожжы

— Гэтага не можа быць, — стаяла на сваім Мятлік. — Хлопцы, абодва паэты, зусім не пітушчыя і да выпадковых заляцанняў не такія ўжо ахвочыя. Карацей кажучы, не ведаем, што думаць і што рабіць далей.

— А з кім і як вы дабраліся сюды з палявога стана?

Мятлік назвала імя шафёра.

— То ідзіце, затрымайце яго, пакуль не пайшоў дадому і не заваліўся спаць. Пасля ўжо, яшчэ калі ў рот возьме, з пушкай не дабудзішся. А я тым часам пазваню ў райцэнтр і далажу пра тое, што вы сказалі. Прыйду да кан­торы праз колькі хвілін.

Машыны ля канторы ўжо не было. Засмучаныя, не ведалі, што рабіць.

— Во землячок! — абурылася Мятлік. — Яму на ўсё напляваць. Ведаць бы, дзе ён жыве.

Міліцыянер прыйшоў неўзабаве і таксама нічога добрага не параіў.

— Адно скажу, што яны ці заблудзіліся, ці, стаміўшыся, спяць бліз дарогі. Цяпер жа не зіма, не замерзнеш.

— А нам што рабіць? Дзе перакантавацца ноч? Во ўліплі!

— Да раніцы нічога не будзе, ніхто вас не падвязе. А перакантавацца, як кажуць, можна ў дзяжурцы на крэслах.

10

Вадзіму і Рыгору давялося цяжэй. Ужо, пэўна, трэцюю гадзіну яны брылі абы-куды, толькі б ісці, а дарогі, з якой так неасцярожна збочылі, уцякаючы ад магчымай пагоні, не было і не было. Ды хоць бы якая! Пад зоркамі, а яшчэ і поўня ў прыдачу, бачылася далёка. Мокрыя ногі — добра яшчэ, што расы не было — прасілі спачыну, але яны вырашылі не паддавацца спакусе, бо варта толькі сесці, як наваліцца сон, злепіць вочы. Тады яны ўжо могуць і да абеду праспаць. Вядома, гэтак натаміўшыся і набраўшыся страху. А іх жа недзе шукаюць, здагадаўшыся, што збіліся з тропу. Вярэдзіла душу і думка, што, покуль яны тут блындаюцца ў стэпе, бандыты перадумалі, змянілі сваё рашэнне абрабаваць банк не заўтра ўначы, а ўжо сёння. Сёння можа праліцца і чыясьці кроў. Гэтыя галаварэзы ні перад чым не спыняцца, тым больш калі ў іх ёсць зброя. Трэба неяк хутчэй іх апярэдзіць. А вось як? Бегчы яны ўжо не маглі. Нягледзячы на досыць прахалодную ноч, тэніскі іхнія было хоць выкручвай. І ўсё ж, сабраўшы рэшту сіл, яны паддалі ходу. Да нейкага жытла прыб’юцца, быць такога не можа, каб на дзесяткі кіламетраў была пустэча.

— Ціха! — раптам спыніўся і натапырыў вушы Рыгор. — Ці не сабакі брэшуць?

Вадзім таксама прыслухаўся, аднак нічога не пачуў.

— У цябе ў вушах заклала. Яшчэ раз паслухай. Вунь у тым, злева, баку перагаўкваюцца. Давай зварочвай леваруч.

Вадзім не стаў спрачацца, бо сапраўды ў вушах яго — прадзьмула дзе скразняком ці так ад чаго — стаяў гул, акурат там пасяліліся восы ці чмялі.

Праз пятнаццаць хвілін шпаркай хады і ён пачуў лянівае пабрэхванне сабак. Цяпер яны ўжо не сумняваліся, што наперадзе жытло, мо нават і цэнтральная сядзіба. Але ж да каго поначы завітаць? Каму сказаць аб небяспецы? Яны не былі ўпэўнены, што тут ёсць апорны міліцэйскі пункт, і ён можа быць адчынены.

Плошчу перад канторай саўгаса і саму кантору яны пазналі і бясконца абрадаваліся. Нарэшце-ткі яны дабрылі і трапілі туды, куды хацелі. Цяпер можна было трохі і перадыхнуць. Яны селі на прыступку ганка, баючыся, аднак, каб не зваліў сон. Рыгор дык зняў туфлі, пасля шкарпэткі, якія на нагах амаль што высахлі, памасажыраваў галёнкі, ступні і адчуў палёгку.

— Давай і ты, — сказаў Вадзіму, — у цябе ж таксама былі мокрыя ногі.

Аднак, ужо амаль засынаючы, хлопец адмовіўся, і тады Рыгор таўхнуў яго ў бок:

— Пайшлі.

— Куды?

— На кудыкіну гару. Міліцыю будзем шукаць.

Праз пяць хвілін яны ўжо стаялі на ганку невялікага, са шчытоў, доміка, пры ўваходзе ў акне якога гарэла святло. Хлопцы пастукалі, і за газецінай, якой было прыкрыта шкло, мільганула чыясьць фігура.

— Хто? — строга спытаў мужчынскі голас.

— Мы заблудзіліся ў стэпе, — гукнуў Рыгор. — Можна зайсці? Хочам нешта важнае паведаміць.

Дзяжурны памкнуўся ісці адчыняць дзверы, але яго апярэдзіла Мятлік, апантана кінулася ў калідорчык.

— То ж нашы хлопчыкі, — радасцю свяціліся яе вочы. Яна першая адчыніла дзверы, быццам была тут галоўная, прапусціла хлопцаў наперад. — Мы тут ужо ўсіх на ногі паднялі. Думалі, вам каюк, ваўкі зжэрлі ці абрабаваў хто і забіў.

— Не такія мы ўжо і зломкі, каб не пастаяць за сябе, — сказаў Рыгор і звярнуўся да дзяжурнага: — Заблудзіўшыся, мы, калі ўжо змяркалася, натрапілі на калок, куды звозяць усякае жалеззе. Шукалі вады, запалак у якойнебудзь кабіне. І раптам чуем — галасы. Мы стаіліся, не дыхаем. Размаўлялі двое. Як мы зразумелі, гэта былыя крымінальнікі. У аднаго з іх — зброя. Яны плануюць заўтра ноччу напасці на нейкі банк, узяць касу. Дзе і які банк, не ведаем. У вас жа ёсць банк?