Jane Austen - Emma

Natomiast zachowanie pana Eltona było jak gdyby… nie, Emma nie pozwoli sobie nawet w myśli na żadne dowcipne słówko o jego zachowaniu. Przyjmowanie wizyt poślubnych to zawsze bardzo kłopotliwa ceremonia; mężczyzna musi być uosobieniem wdzięku, by wyjść z tej sytuacji obronną ręką. Kobiecie jest zawsze łatwiej: ma sprzymierzeńców w postaci pięknych toalet i prawo do nieśmiałości, ale mężczyzna może liczyć tylko na swój zdrowy rozsądek, kiedy zaś pomyślała, jak wyjątkowo nieszczęśliwie złożyło się dla pana Eltona, że znalazł się równocześnie w jednym pokoju z kobietą, którą niedawno zaślubił, z kobietą, z którą chciał się ożenić, i z kobietą, z którą chciano go ożenić, musiała przyznać, że ma prawo wyglądać niemądrze, jak można sobie tylko wyobrazić w podobnych okolicznościach, udając, że się zachowuje swobodnie, a w gruncie rzeczy czując się wielce skrępowanym.

– A więc, panno Emmo – odezwała się Harriet, gdy opuściła probostwo i daremnie wyczekiwała, aż przyjaciółka pierwsza zacznie rozmowę – a więc, panno Emmo – tu westchnęła lekko – co pani o niej myśli? Prawda, że jest czarująca?

Emma odpowiedziała z pewnym wahaniem:

– O tak, to nadzwyczaj miła osoba.

– Wydała mi się piękna, bardzo piękna.

– Rzeczywiście bardzo gustownie ubrana, miała wyjątkowo elegancką suknię.

– Wcale się nie dziwię, że się w niej zakochał.

– Bo też nie ma się czemu dziwić: ładny posag, no i znalazła się na jego drodze.

– Przypuszczam – odrzekła Harriet i znów westchnęła – przypuszczam, że się bardzo w nim zakochała.

– Możliwe, ale nie zawsze los chce, aby mężczyzna poślubił tę kobietę, która go najbardziej kocha. Panna Hawkins chciała może mieć własny dom i uznała jego propozycję za najlepszą ze wszystkich, jakie według wszelkiego prawdopodobieństwa ją spotkają.

– Tak – rzekła Harriet z powagą – i nie myliła się, trudno doprawdy o lepszą. No cóż, życzę im szczęścia z całego serca. I wie pani, panno Emmo, zdaje mi się, że nie będzie mi przykro widywać ich na przyszłość. Pan Elton jest nadal człowiekiem nieprzeciętnym, ale odkąd się ożenił, to zupełnie inna sprawa. Naprawdę, panno Emmo, niech się pani nie obawia, mogę teraz siedzieć i podziwiać go, i wcale nie czuć się nieszczęśliwa. Wielką pociechą jest mi świadomość, że się nie zmarnował! Ona wydaje mi się naprawdę czarującą kobietą, taką, na jaką sobie zasłużył. Szczęśliwa istota! Mówi do niej „Augusto”. Jak to ślicznie!

Kiedy państwo Elton złożyli pannie Woodhouse rewizytę, Emma wiedziała już, co o nich sądzić. Przyjrzała się ku lepiej i trafniej mogła ocenić. Dzięki temu, że Harriet przypadkiem nie było wówczas w Hartfield, zaś ojciec zajął się panem Eltonem, rozmawiała z pastorową przez cały kwadrans i mogła poświęcić jej wyłączną uwagę; kwadrans ów wystarczył, aby ją przekonać, że pani Elton jest kobietą próżną, zarozumiałą i przejętą ważnością swojej osoby; że zamierza błyszczeć i wynosić się nad otoczenie, ale przeszła złą szkołę, że maniery jej – aroganckie i zbyt poufałe – wiele pozostawiają do życzenia, że pojęcia jej kształtowała tylko jedna koteria i jeden styl życia, że jest może niegłupia, ale niewykształcona, i że przebywanie w jej towarzystwie nie wpłynie z pewnością dodatnio na pana Eltona.

Harriet byłaby dla niego właściwszą żoną. Choć sama nie błyszczała subtelnym rozumem, byłaby go zbliżyła do grona ludzi światłych, lecz panna Hawkins, jak łatwo dawało się wywnioskować z jej zarozumiałości, była gwiazdą swego kółka. Ukoronowaniem bogatej koligacji był szwagier zamieszkały w pobliżu Bristolu, on zaś z kolei czerpał chlubę ze swej siedziby i wspaniałych ekwipaży.

Pierwszym tematem, jaki poruszyła pani Elton, gdy tylko zasiadła w salonie, było Maple Grove, „rezydencja mego szwagra, pana Sucklinga” i natychmiast zaczęła porównywać Hartfield z Maple Grove. Otoczenie Hartfield nie jest imponujące, ale posiadłość ładnie położona i doskonale utrzymana, dom nowoczesny i dobrze zbudowany. Zarówno rozmiary pokoi, przedsionka, jak wszystko, co zdołała zobaczyć, zrobiły na pani Elton nadzwyczaj dodatnie wrażenie. – Bardzo podobne do Maple Grove, doprawdy! Uderzające podobieństwo! Ten pokój ma zupełnie taki sam kształt i wielkość jak bawialnia w Maple Grove, ulubiony pokój mojej siostry. – Uciekła się do autorytetu pana Eltona: – Czy nie jest zdumiewająco podobny? Zdaje mi się niemal, że jestem w Maple Grove.

– I klatka schodowa. Czy wiedzą państwo, że kiedy tylko weszłam, zauważyłam, że klatka schodowa umieszczona jest zupełnie tak samo. Nie mogłam się opanować i wykrzyknęłam głośno. Zapewniam panią, że podobieństwo do miejsca, które jest mi tak bliskie, sprawiło mi wielką przyjemność… Maple Grove… Spędziłam tam tyle szczęśliwych miesięcy – tu westchnęła z uczuciem. – To niewątpliwie urocza siedziba. Każdego, kto ją zobaczy, uderza jej piękno, dla mnie zaś stała się prawdziwym domem rodzinnym. Kiedy pani zostanie przesadzona na nowe miejsce tak jak ja, zrozumie pani, jaka to radość ujrzeć znowu coś, co jest podobne do porzuconych stron. Powtarzam stale, że w tym leży właśnie największy minus małżeństwa.

Emma wtrąciła najbardziej lakoniczną odpowiedź, na jaką się zdobyć umiała, pani Elton wystarczyła ona całkowicie, gdyż pragnęła jedynie mówić sama.

– Tak niezwykle podobne do Maple Grove! I to nie tylko dom, ale nawet otoczenie, o ile mogłam się zorientować, jest uderzająco podobne. W Maple Grove jest taż sama obfitość krzewów laurowych i są skupione niemal w tym samym miejscu, po przeciwległej stronie trawnika; dostrzegłam też w przelocie duże, piękne drzewo otoczone okrągłą ławką i to mi tak przypomniało Maple Grove. Moja siostra i szwagier będą zachwyceni Hartfield. Ludzie, którzy mają rozległe dobra, zawsze radzi widzą, co im przypomina własną rezydencję.

Emma wątpiła w prawdę tych słów. Zdawało jej się raczej, że ludzi, którzy posiadają rozległe dobra, nie interesują ani trochę rozległe dobra innych; nie warto było wszakże atakować tak rażącej pomyłki, toteż rzekła tylko w odpowiedzi:

– Gdy pani lepiej pozna tę okolicę, obawiam się, że dojdzie pani do przekonania, iż przeceniła Hartfield. W Surrey jest wiele miejscowości pięknie położonych.

– Ależ tak, zdaję sobie z tego sprawę. To ogród Anglii, wie pani. Surrey to ogród Anglii.

– Tak, ale nie możemy być przesadnie z tego dumni. Sądzę, że niejedna okolica mieni się być ogrodem Anglii, podobnie jak Surrey.

– Nie zdaje mi się, żeby tak było – odrzekła pani Elton z uśmiechem zadowolenia. – Nigdy nie słyszałam, aby tak nazywano jakiekolwiek strony poza Surrey.

Emma umilkła.

– Moja siostra i szwagier obiecali, że nas odwiedzą na wiosnę, a najpóźniej latem – ciągnęła dalej pani Elton. – Wówczas zaczniemy zwiedzać okolicę. W czasie ich pobytu będziemy prawdopodobnie robili dalekie wycieczki. Przyjadą swoim landem, oczywiście, w którym swobodnie mieszczą się cztery osoby, dlatego też, nie mówiąc już o naszym powozie, będziemy mogli poznać dokładnie piękno tutejszych okolic. Wątpię, żeby brali karetę o tej porze roku. Rzecz prosta, jeżeli termin ich wizyty się opóźni, będę ich namawiała stanowczo, żeby przyjechali landem, to byłoby znacznie bardziej pożądane. Kiedy goście przyjeżdżają w tak malownicze strony jak te, chciałoby się im pokazać jak najwięcej pięknych widoków, a mój szwagier bardzo lubi wycieczki. Zrobiliśmy wycieczkę do King's Weston dwa razy w ciągu ubiegłego lata, zaraz po nabyciu przez nich landa; było naprawdę uroczo. Sądzę, że i państwo latem odbywają tutaj podobne wycieczki, prawda, proszę pani?