AAVV - Friedrich Schiller

Здесь есть возможность читать онлайн «AAVV - Friedrich Schiller» — ознакомительный отрывок электронной книги совершенно бесплатно, а после прочтения отрывка купить полную версию. В некоторых случаях можно слушать аудио, скачать через торрент в формате fb2 и присутствует краткое содержание. Жанр: unrecognised, на испанском языке. Описание произведения, (предисловие) а так же отзывы посетителей доступны на портале библиотеки ЛибКат.

Friedrich Schiller: краткое содержание, описание и аннотация

Предлагаем к чтению аннотацию, описание, краткое содержание или предисловие (зависит от того, что написал сам автор книги «Friedrich Schiller»). Если вы не нашли необходимую информацию о книге — напишите в комментариях, мы постараемся отыскать её.

Con motivo del segundo centenario de la muerte del escritor Friedrich von Schiller, se reúnen en este volumen estudios en torno a su obra y su recepción en otros países, así como sobre su influencia en la producción literaria de autores posteriores. Asimismo, se incluyen algunos estudios sobre transversalidad de temas y motivos schillerianos transformados, entre otros, en música o filosofía. Los trabajos compilados en este libro, fruto de la iniciativa de la Sociedad Goethe en España, invitan a una relectura renovada de la producción del escritor de Marbach, adentrándose en su universo temático. Las diferentes perspectivas, el contraste entre versiones, el rastreo de las huellas que ha dejado Schiller en sus contemporáneos y aún hoy en día son cuestiones de relevancia más que suficiente como para dedicarles los estudios de esta miscelánea.

Friedrich Schiller — читать онлайн ознакомительный отрывок

Ниже представлен текст книги, разбитый по страницам. Система сохранения места последней прочитанной страницы, позволяет с удобством читать онлайн бесплатно книгу «Friedrich Schiller», без необходимости каждый раз заново искать на чём Вы остановились. Поставьте закладку, и сможете в любой момент перейти на страницу, на которой закончили чтение.

Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Antonio Maria Labaien (1898-1991) hizo otra traducción de la Ode an die Freude en 1959, y es más conocido como traductor de algunas obras de teatro desde el alemán. La búsqueda de información sobre su obra no fue nada fácil, ya que no hay apenas bibliografía secundaria. En cuanto a su conexión con el alemán, además de las traducciones de teatro, al principio no encontré sino un par de textos referidos a la cultura y la lengua alemanas. En el primer número de la revista Yakintza, en el año 1933 (pp. 29-37), hallamos una traducción: Zumalacárregui o la Muerte del héroe: drama alemán en cinco actos por Friedrich Senbold; en la revista Euzko-Gogoa, número 9/10 de 1952 (p. 6), tenemos el poema «Linkeus dorrezaia» (que es un fragmento del Fausto de Goethe), y en 1956 en la revista Egan (pp. 53-54) encontramos un breve texto sobre Mozart con ocasión del segundo centenario de su nacimiento.

Ante la imposibilidad de encontrar más información contextual sobre estos trabajos, nos pusimos en contacto con Ramón Labaien, ex-alcalde de San Sebastián, ya que intuíamos que era hijo de nuestro traductor. La conversación se alargó: su padre aprendió alemán primero en Tolosa (donde era alcalde) y después en el País Vasco francés durante ocho años de exilio tras la Guerra Civil, mediante un intercambio de lenguas con un soldado alemán llamado Hans. También tuvo una estrecha relación con el vascólogo checo Norbert Tauer e incluso fue a visitarlo a Viena (pero Tauer no pudo salir de Checoslovaquia, con lo que no pudieron conocerse personalmente). Además de cartas, se intercambiaban libros: Labaien le mandaba libros vascos y recibía a cambio libros alemanes, sobre todo referidos a la música. Por eso, también en este caso, fue precisamente la música el camino hacia la Oda. Poza’ri oda se publicó en la revista Olerti, II de 1959, pp. 86-88. Como autor firma Ibalan, seudónimo de Labaien. Recogemos el texto de la traducción en el anexo.

Ramón Labaien nos comunicó que lo que quedaba del archivo de su padre estaba en Tolosa (algunas cosas se habían perdido en algún traslado). Y allí nos acercamos. Nos encontramos con una gran biblioteca sobre el tema preferido de Labaien, el teatro. Y además muchos libros sobre religión y filosofía, muchos de ellos en vasco. Y también había muchos libros escritos en francés y alemán, menos en inglés. 9En cuanto al alemán, había libros didácticos, sobre música y muchos clásicos de la literatura: Goethe, Schiller, Stifter, Rilke, Brecht, etc.

Es bien conocido que había traducido a Dürrenmatt (Gizona ta kidea; Der Doppelgänger), Frisch (Su-emailleak; Biedermann und die Brandstifter) y Brecht (Bai esalea, ez esalea; Der Jasager und der Neinsager), así que buscamos los originales de esos libros, pero no los encontramos. Encontramos una de las traducciones, Su-emailleak, como separata, y en la nota al pie de la tercera página dice: «Biedermann und die Brandstifter 1962 Suhrkamp Verlag-Frankfurt am Main. Traducción española de M. González Haba. Los incendiarios. Revista Primer Acto, número 62. Madrid, 1965». Por tanto, no está claro si se trata de traducciones directas o indirectas y no se sabrá hasta completar una comparación entre los textos. En todo caso, es un intento de renovar el teatro escrito en vasco con la introducción de nuevos modelos, hecho por alguien muy interesado en el teatro como autor y estudioso.

Hemos encontrado una última versión de la Oda en un texto sobre didáctica de la música, sin mención del traductor (revista Urrats, 1979, primer número, p. 37). Aquí también se trata de la versión de la novena sinfonía de Beethoven y de una edición bilingüe intercalada (seguramente para la gente que quisiera cantar la versión original). Recogemos también este texto en el anexo.

UN ÚLTIMO POEMA

Finalmente, hemos encontrado la que puede ser la traducción más reciente de Schiller al vasco, «Musa alemana» por Joxe Azurmendi, publicada en el libro Euskera, euskaldunon hizkuntza (Joseba Intxausti, 1990). En este caso, el contexto parece bastante claro. En ese poema, Schiller critica la situación precaria de la lengua alemana y refleja el trabajo de su generación para convertir el alemán, a pesar de todo, en una lengua de cultura. Y aquí, en un libro sobre la lengua vasca, se busca el paralelismo. Hay que mencionar que se trata, una vez más, de una traducción realizada por un autor muy señalado, un catedrático de Filosofía que es al mismo tiempo uno de los ensayistas más prolíficos en lengua vasca.

DIE DEUTSCHE MUSE (1800) MUSA ALEMANA
Kein Augustisch Alter blühte, Keines Mediceers Güte Lächelte der deutschen Kunst, Sie ward nicht gepfl egt vom Ruhme, Sie entfaltete die Blume Nicht am Strahl der Fürstengunst. Ezein antzinaro Augustiar zegoen lore, Ezein eskuzabaltasun Medicitarrek zion Arte alemanari egin irribarre; Loria ez zen haren arduratu, Ez zuen garatu bere lorea Printzeen fabore diztiratan.
Von dem größten deutschen Sohne, Von des großen Friedrichs Throne Ging sie schutzlos, ungeehrt. Rühmend darfs der Deutsche sagen, Höher darf das Herz ihm schlagen, Selbst erschuf er sich den Wert. Amaren seme aleman handienaren Tronuak, Federiko Handiaren, babes Gabe laga zuen, ohorapen gabe; Loriatuz, bada, esan dezake alemanak, Gorakiago diezaioke taupada jo bihotzak Berak sortu zuen bere prezamena.
Darum steigt in höherm Bogen, Darum strömt in vollem Wogen Horregatixe arku hainbat garaiagotan, Horregatik uhin hainbat biribilagotan isuri doa
Deutscher Barden Hochgesang, Und in eigner Fülle schwellend, Und aus Herzens Tiefen quellend Spottet er der Regeln Zwang. Bardo alemanen goikanta; Eta bihotzaren sakon-barnetik iturrika dariola Arauen hertsaduraz burlatzen da.

Seguramente habrá alguna otra referencia que hemos pasado por alto, pero por ahora éstas son las traducciones que hemos encontrado tras una búsqueda exhaustiva. El interés por Schiller se manifiesta muy temprano, en una época (1910-1936) de gran actividad cultural en lengua vasca, con la Oda y una pieza de teatro (que sin embargo queda como única traducción de un drama de Schiller hasta el momento). Schiller tiene cierta presencia en los años de recuperación cultural (1955-1980), sobre todo en poesía. Y en estos últimos años de consolidación de la lengua, parece haber dejado de despertar interés, sólo persisten algunas adaptaciones infantiles y juveniles del Wilhelm Tell, y un poema suelto.

Más adelante aún habrá que hacer un análisis más pausado y exhaustivo de todos estos materiales, en el contexto de un estudio global de la historia de la traducción del alemán al vasco.

ANEXO

Ode an die Freude, Friedrich Schiller Beethoven, IX Sinfonia
(1) Freude, schöner Götterfunken, Tochter aus Elysium, Wir betreten feuertrunken, Himmlische, dein Heiligtum ! O Freunde, nicht diese Töne ! Sondern laßt uns angenehmere anstimmen, und freudenvollere ! Freude !
(2) Deine Zauber binden wieder, Was die Mode streng geteilt ; Alle Menschen werden Brüder, Wo dein sanfter Flügel weilt. CHOR Freude, schöner Götterfunken, Tochter aus Elysium, Wir betreten feuertrunken, Himmlische, dein Heiligtum ! Deine Zauber binden wieder,
(3) Seid umschlungen, Millionen ! Diesen Kuß der ganzen Welt ! Brüder - überm Sternenzelt Muß ein lieber Vater wohnen. Was die Mode streng geteilt ; Alle Menschen werden Brüder, Wo dein sanfter Flügel weilt. Wem der große Wurf gelungen,
(4) Wem der große Wurf gelungen, Eines Freundes Freund zu sein, Wer ein holdes Weib errungen, Mische seinen Jubel ein ! Eines Freundes Freund zu sein, Wer ein holdes Weib errungen, Mische seinen Jubel ein ! Ja - wer auch nur eine Seele
(5) Ja - wer auch nur eine Seele Sein nennt auf dem Erdenrund ! Und wer’s nie gekonnt, der stehle Weinend sich aus diesem Bund. CHOR Sein nennt auf dem Erdenrund ! Und wer’s nie gekonnt, der stehle Weinend sich aus diesem Bund. Freude trinken alle Wesen An den Brüsten der Natur.
(6) Was den großen Ring bewohnet, Huldige der Sympathie ! Zu den Sternen leitet sie, Wo der Unbekannte thronet. Alle Guten, alle Bösen Folgen ihrer Rosenspur. Küsse gab sie uns und Reben, Einen Freund, geprüft im Tod;
(7) Freude trinken alle Wesen An den Brüsten der Natur ; Alle Guten, alle Bösen, Folgen ihrer Rosenspur. Wollust ward dem Wurm gegeben, Und der Cherub steht vor Gott. Und der Cherub steht vor Gott. Froh, wie seine Sonnen fl iegen
(8) Küsse gab sie uns und Reben, Einen Freund, geprüft im Tod ; Wollust ward dem Wurm gegeben, Und der Cherub steht vor Gott. CHOR Durch des Himmels prächt’gen Plan, Laufet Brüder, eure Bahn, Freudig, wie ein Held zum Siegen. *Freude, schöner Götterfunken, **Tochter aus Elysium,
(9) Ihr stürzt nieder, Millionen ? Ahnest Du den Schöpfer, Welt ? Such’ ihn überm Sternenzelt ! Über Sternen muß er wohnen. **Wir betreten feuertrunken, **Himmlische, dein Heiligtum ! **Deine Zauber binden wieder, **Was die Mode streng geteilt;
(10) Freude heißt die starke Feder In der ewigen Natur. Freude, Freude treibt die Räder In der großen Weltenuhr. **Alle Menschen werden Brüder, **Wo dein sanfter Flügel weilt. Seid umschlungen, Millionen ! Diesen Kuß der ganzen Welt !
(11) Blumen lockt sie aus den Keimen, Sonnen aus dem Firmament, Sphären rollt sie in den Räumen, Die des Sehers Rohr nicht kennt. CHOR Brüder - überm Sternenzelt Muß ein lieber Vater wohnen. Ihr stürzt nieder, Millionen ? Ahnest Du den Schöpfer, Welt ? Such’ ihn überm Sternenzelt !
(12) Froh, wie seine Sonnen fl iegen Durch des Himmels prächt’gen Plan, Wandelt, Brüder, eure Bahn, Freudig, wie ein Held zum Siegen. Über Sternen muß er wohnen.
Las tres versiones vascas (1914, 1959, 1979)
O adiskide, ez ots motel ori; entzun dezagun ozenago baten durundia ta pozgarriagoa Poza, Jainkotsinpart eder Eliseoko alaba gogo beroz gijoatzin ire Juarestegira. Ire tseraz biltzen ditun Apetaz banatuak, Ire egapean anaitzen Gozarotsu gizonak. Adiskide on bat duela Zinez zoritsu dana, Emazte ederdun batekin Ager bedi iregana. Maite bakar bat gaberik Bizi oi aizen ori Pozezko baltzu ontarik Negartsu ostu adi. O Poz! Ez eresi itunik Geigo, abots pozgarri ta alaiagorik baizik! Poza! Poza! Jainko txinpart eder, Eliseo’ko alaba, Suz ordiak sartzen gaitun zerutar gaindegira. Ire lilurak berriz din l otu bizkerak etena. Gizon oro anai gatxin ire egak ikututa. Lagunen-lagun irauten Zoria dunak lortu, ta andre laztan bat maitatzen gukin bedi alaitu. Naiz arima soil bat « bere» dei baleza munduan. Ori ezin ba’lu alare, Adiskideok! Ez gaitezen doinu zarata hoietan eror. Beste zerbait alaiago eta atseginagorekin has gaitezen! (Alaitasunaren abestia) Alaitasun, Jainkozko argi eder. Eliseon jaioa. Zure aldareruntz goaz, sutsuki. Gogortasunak zatitua. Zure dizdiraz berriro batua. Zure eragipen ongilea erdietsi arte. Gizon guztiak anai izango dira. Zoriontasunak emandako egiazko zoriontasuna. Eta andra zintzoa aurkituko duenak. Ager dezala bere poza: Lurraren borobiltasunean, anima zoriontsu batean jabe bait da. Eta lortu duenak Zorizgaitzpean negar egin beharko du.
Sorkuraren bularretik Poza edoskitzen degu; On ta gaizto, orren egarriz Beti bizi gera gu. Musuak eman zizkigun Masti, lagun ta indarra: Berea da arren zoria Ta aingeruen poz-garra. ¡Ots! So eki eder oyek Oskoroan kurika, bizkor zabilz anaika pozik garai-zale legez. Diru-metak guk besarka Izadiaren musuz Izar-gainean goituz Bego negarrez atean. Poza edan oi du gizonak Natura bularretik, gaizto ala on diranak doaz aren atzetik. Musu ta ardo eman zigun adiskide il arte. Arrak griña izan zizun, Aingeru’k Jaink-aurre. Alai! Egan, eguzkiak Ortz garbian bezela. Jarrai pozik, anaiak! Garailari antzera. Poza! Jainko-txinpart eder, Eliseo’ko alaba, Izadiaren magalean. Denok dastatzen dugu bere poza Nola gaizto, ala zintzoek Bere bide loretsutik jarraitzen dute. Laztantzen gaitu, asetzen gaitu. Heriotzeraino adiskidetasun zihur bat eskeintzen dugu. Besarkatu zaitezte denok! Lazten honek batu dezala mundu osoa! Izar gainen anaiok. Aita maitagarri bat biziko da! Poz zaitezte bere eguzkia hegaka ikusiaz zeruan
Aita samur bat bizi da. ¿Zer?¿Ondatu, diru-metak? ¿Izargina nai aldek? Oskoroan galde zak, goyan zoritsu an dukek. suz ordiak sartzen gaitun zerutar gaindegira. Ire lilurak berriz din lotu bizkerak etena. Gizon oro anai gatxin ire egak ikututa. Besarka elkar milloika! Musu mundu danari Anaiok! Izar zearka dago Aita’ren jauregi. Auzpez jarririk asmatu Nun ote Jauna izango? Ortze gaiñean billatu, Izar tartean bait-dago. Besarka elkar milloika! Musu mundu danari! Poza! Jainko-txinpart eder, Eliseo’ko alaba, Suz ordiak sartzen gaitun zerutar gaindegira. Jarraitu anaiok jarraitu, zuen bide alaitsuetatik. Mozorroei atsegina ematen die Eta jainkoruntz doa kerubina. Oraindik zalantzan ahal zaudete? Ez al duzue aurkez ikusten Sortzailea? Izan gainean bila zazu. Han aurkitu behar bait da.

BIBLIOGRAFÍA

Читать дальше
Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Похожие книги на «Friedrich Schiller»

Представляем Вашему вниманию похожие книги на «Friedrich Schiller» списком для выбора. Мы отобрали схожую по названию и смыслу литературу в надежде предоставить читателям больше вариантов отыскать новые, интересные, ещё непрочитанные произведения.


Отзывы о книге «Friedrich Schiller»

Обсуждение, отзывы о книге «Friedrich Schiller» и просто собственные мнения читателей. Оставьте ваши комментарии, напишите, что Вы думаете о произведении, его смысле или главных героях. Укажите что конкретно понравилось, а что нет, и почему Вы так считаете.