Аркадзь Куляшоў - Хуткасць

М а р ы с ь к а

Спакой.

К а л і н о ў с к і

Лясная ціхая старонка...
У Вільні будзеш, з'явішся ў касцёл,
I скажаш: — Я Хамуціуса жонка.

М а р ы с ь к а

Хамуціус! Хто ён такі — латыш?
Ці, можа, грэк?

К а л і н о ў с к і

Пад гэтай клічкай знае
Ксёндз Кастуся. Табе ён, дарагая,
Дасць адрас мой. Прыедзеш?.. Што ж маўчыш?

М а р ы с ь к а

Кастусь!.. Ты чуеш, пошчак барабанны?
Салдаты.

К а л і н о ў с к і

Так.

М а р ы с ь к а

Спяшайся, мой каханы!

К а л і н о ў с к і

Я не паспею. Брычка на двары.

М а р ы с ь к а

Бяжы праз сад! Майго каня бяры,
За брамкаю стаіць ён, асядланы.
Кастусь пацалаваў Марыську.
Саскочыў з падаконніка ў сад.
Ідзе спакойна. Куляй пагарджае.
За брамку выйшаў. Конь яго вітае
Іржаннем ціхім, тыцкае ў далонь
Вільготнай пысай. Пэўна, чуе конь,
Што ўжо — сваім жыццём i новай доляй
Тутэйшым нівам не належыць болей.
Уваходзіць A р ц ё м. У руках ягоных куфэрак,
які ён асцярожна ставіць на стол.

А р ц ё м

Пакінуў нас Кастусь. Марыська, з ім
Ты гаварыла?

М а р ы с ь к а

Дзядзечка, аб чым?

А р ц ё м

Няўжо ты выйдзеш замуж за другога?

М а р ы с ь к а

То клопат мой... Граф піша, што ў пятлю
Сваёй нязгодай я яго пашлю.
Рагнеда, як жабрачка ля napora,
Ратунку просіць... Сёння сам жаніх
З Геленай будзе тут. Я мушу ix
Прыняць.

А р ц ё м

Не схіб. Яны жадаюць долю
Тваю распяць на графавым крыжы.

М а р ы с ь к а

Свой крыж нясу. Цягнуць на крыж чужы,
Хаця б i залаты, я не дазволю
Сябе, Арцём.
(Заўважыла куфэрак.)
Прынёс куфэрак ты?

А р ц ё м

Як абяцаў... Дар Юрася святы...
Жадаў ён, каб вісеў партрэт Анэлі
Залогам шчасця на тваім вяселлі.
У горкі час такі даваў наказ
Мне бацька твой.

М а р ы с ь к а

Арцём, здымі абраз,
Павесь партрэт. Бог крыўды на мужычку
Не будзе мець.
Арцём здымае абраз i на яго месцы
вешае партрэт Анэлі.
Адыходзіць. Хрысціцца.

А р ц ё м

Абраз!

М а р ы с ь к а

Цяпер, Арцём,
Пакуль няма Гелены з жаніхом,
Паўстанца Кастуся каня i брычку
Ад ix вачэй дапытлівых схавай.
А р ц ё м выходзіць.
Марыська глядзіць на карціну.
Пад засень дрэў зіму зганяе май...
Стаіць каханне ў зрэбнай даматканцы!
Жыццё мне даўшы, на лясной палянцы,
Анэля, ты бязведамнай зямлёй
Не стала. Ты жывеш!.. Нібы паўстанцы,
На варце хвоі за тваёй спіной
Стаяць.
Уваходзяць Г е л е н а i ж а н д а р с к і а ф і ц э р
Капітан вітаецца, цалуючы руку Марыські.

К а п i т a н

Марыі Юр'еўне сардэчны
Праз следчага прывет перадае
Віктор Старжыцкі, апякун яе!

М а р ы с ь к а

Як граф?

К а п i т а н

Нішто... Перыяд небяспечны
He скончыўся. Але міне, дасць бог.
Віктор, нарэшце, трапіў у астрог.

Г е л е н а

Ён вінаваты?

К а п i т а н

Доказаў няма
У следчага.

Г е л е н а

Чаму ж тады турма?

К а п i т а н

Граф сувязь меў, гаворачы між намі,
З даволі падазронымі сябрамі,
Так, так... Быў пад наглядам асабняк...
A хатні арышт, то не ўвагі знак
Да графа, а капкан, падрыхтаваны
Для доказаў магчымых, ад якіх
Своечасова граф ізаляваны
Законнай мерай, што ў руках маіх.
Цяпер, калі Назімаў Мураўёву
Здаў справы, нам — не да сяброў былых.

Г е л е н а

Пайду. А вы працягвайце размову.
Г е л е н а выходзіць.

К а п i т а н

Марысі дваццаць. Мне ўжо трыццаць пяць.
Ёсць розніца ва ўзросце. Разумею.
Але прашу, пакіньце мне надзею.
Хоць год, хоць два гатовы я чакаць...

М а р ы с ь к а

Пытанне можна, капітан, задаць?

К а п i т a н

Прашу.

М а р ы с ь к а