— Апранайся, Тонька, i ідзі дадому, — сказаў Генадзь.— Не трэба гэта.
— Ты зусім нядобры, Генка, — пакрыўдзілася Тонька, — Я не люблю цябе.
— Тады ты не ведаеш, як можна любіць, — сказаў Генадзь, — а так ты i Аліка любіш, i таго карэспандэнта любіла, што ў лютым прыязджаў да нас...
— Дык хто я, па-твойму? Ну, скажы? — Тонька, расхваляваная, раззлаваная, устала i падышла да яго, — Культурны, не гаворыш. Тады скажы, назаві мне тую, што ўмее любіць.
— Юлька.
— I я цябе люблю, i даўно, — прыхінулася да яго.— Я добра бачу, бабскім сваім сэрцам чую, што ты яе не забыў, хаваеш у памяці, i я чакала таго дня, калі табе гэта ўсё надакучыць i ты захочаш па-іншаму жыць.— Тонька абхапіла яго рукамі.— Я хацела цябе ўсяляк утрымаць — i гарэлкаю, i ўсім... А з другімі нічога не было... Бачыла, што ты мяне не любіш, думаеш пра другую...
— Прабач, Тонька, ты харошая дзяўчына i будзеш шчаслівая.— Генадзь падняў дзяўчыну, глянуў ёй у вочы.— Жонка яна мне, хоць i хачу забыць яе, але не магу. Ды сын у мяне ёсць...
— Не забываецца яна, твая Юля?
— Не.
— А я?
— Ты, Тонька, добрая дзяўчына. Каб я быў халасцяком, то ніколі ад цябе не адмовіўся б. А так...
Тонька глянула на яго, жаласліва сціснула вусны i заплакала: бачыла — любіць ён сваю жонку, не забудзе...
12
— Мама, хадзі сюды, — убег у хату i паклікаў Пецька, — хадзі нешта пакажу.
Юля мыла посуд, паслухала сына i ўсміхнулася: заўсёды нешта заўважыць і выдумае ён, да чаго яна ніколі не дадумалася б. Неба было чыстае, днямі шэрыя, як попел, хмары, што нізка віселі над зямлёю, крануліся i папаўзлі на захад. Каторы ўжо дзень дыхала сакавіцкім цяплом.
— Глянь, мама, — паказаў сын на страху.
Яна паглядзела i ўбачыла зеленаватую гонту, што цяпер была мокрая, цёмная; толькі з краёў, дзе шастаў вецер, выдзімалася, высыхала.
— Ну, што? — здзівілася Юля.
— Ды ты на ваду глядзі, — падказаў сын.
Толькі цяпер Юля ўбачыла, што здзівіла сына: на сярэдзіне страхі, дзе быў раўчучок ад стрэшкі акенца, вада цякла ручайком, звонка лілася на зямлю, а на астатніх месцах страхі збіраліся кроплі, буйнелі, абвісалі i падалі ўніз.
— Бачыла? — спытаў сын.
— Бачыла, — усміхнулася Юля.
— Што вы там угледзелі? — пацікавілася маці, якая не выцерпела i таксама выйшла з хаты.
Юля паказала ёй на кроплі.
— Падзяцінелі: i сталая, i малое, — сказала маці i вярнулася ў хату, дадала адтуль: — Ідзі мый посуд, а то вада астыне.
— Ну, ты паглядзі, — сказала Юля, — а я пайду, бо, чуеш, баба злуецца.
— Мама, я намалюю гэта.
— Намалюй, сынок, хто ж табе не дае, — усміхнулася Юля.— Калі ўбачыў, то намалюй.
Юля зайшла ў хату, узялася дамываць посуд, на душы ў яе было легка. Каб не маці, то i заспявала б.
— Сёння настаўніка вашага спаткала, — сказала Наталля— Затрымаў мяне, паздароўкаўся. Пра цябе распытваўся...
— Кіньце вы, мама.
— Гавару, што чула, — сказала маці.— Кажа: мне лягчэй з вамі гаварыць, як з Юльянай.
— Яму пара ўжо ўнукаў гадаваць, а не...
— Не такі ён ужо стары, — запярэчыла маці.
— Ну i не маладзёнак, — сказала Юля, — лысіна на галаве...
— Добры, кажуць людзі. Не п'е. Кажа: хацеў я з вашай Юльянай пагаварыць, але саромеюся.
— Яшчэ што! — абурылася Юля.
— Прыйдзе вечарам.
— Уцяку з хаты, — сказала Юля.— Не трэба ён мне.
— А я б на тваім месцы, дзеўка, не завіхалася гнаць такога чалавека, — прамовіла Наталля.— Жывеш зіму, а твой табе ніводнага пісьма не прыслаў, значыць, не трэба ты яму. Нядобры ён, я гэта i тады, на вяселлі вашым, бачыла, але што магла сказаць. Сама выбірала...
Юля адказала б нешта, але ля акна мільгануўся чалавек. Яна глянула: Уладзімір Сямёнавіч.
Зайшоў у хату, павітаўся.
Наталля запрасіла яго прысесці, загаварыла з ім пра надвор'е, пра школу, згаджалася, што не хочуць цяпер вучыцца дзеці.
Юля вымыла посуд, выпаласкала яго, з настаўнікам не загаварыла, хацела ўцячы з дому, але пасаромелася.
Пасля Наталля пачаставала госця. Мусіла з ім сесці i Юля, хоць i адмаўлялася выпіць, скардзілася, што баліць галава. Уладзімір Сямёнавіч, відаць, здагадаўся, што Наталля перагаварыла з дачкою i што Юля супроць, каб выйсці за яго.
— Я, Наталля Пятроўна, пайду, мусіць, ужо дадому, — пагаварыўшы ca старою пра вёску, сказаў ён.
— Пасядзіце яшчэ, — гаварыла Наталля.— Ноч вялікая, выспіцеся.
— Ночы вялікія цяпер, але спаць не хочацца, — сказаў Уладзімір Сямёнавіч, паглядаючы на гладка прычасаную, у новай кофце Юлю, якая сумавала цэлы вечар, не піла, не ведала, дзе прыкласці рукі, куды глядзець.
Читать дальше