Генрых Далідовіч - Пабуджаныя

Здесь есть возможность читать онлайн «Генрых Далідовіч - Пабуджаныя» весь текст электронной книги совершенно бесплатно (целиком полную версию без сокращений). В некоторых случаях можно слушать аудио, скачать через торрент в формате fb2 и присутствует краткое содержание. Город: Мінск, Год выпуска: 1988, ISBN: 1988, Издательство: Мастацкая літаратура, Жанр: Современная проза, на белорусском языке. Описание произведения, (предисловие) а так же отзывы посетителей доступны на портале библиотеки ЛибКат.

Пабуджаныя: краткое содержание, описание и аннотация

Предлагаем к чтению аннотацию, описание, краткое содержание или предисловие (зависит от того, что написал сам автор книги «Пабуджаныя»). Если вы не нашли необходимую информацию о книге — напишите в комментариях, мы постараемся отыскать её.

Новы раман вядомага пісьменніка Генрыха Далідовіча — працяг папярэдняга рамана «Гаспадар-камень», удастоенага Літаратурнай прэміі імя Івана Мележа. Тут мы зноў сустрэнемся з людзьмі з Налібоцкай пушчы, прасочым за драматычным лёсам кахання Зосі i Янкі, станем сведкамі падзей першай сусветнай вайны i Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі на Беларусі. У кнізе нямала старонак з вострасюжэтнымі сітуацыямі, напісаных на ўзроўні высокай паэтычнасці i ўзнёсласці.

Пабуджаныя — читать онлайн бесплатно полную книгу (весь текст) целиком

Ниже представлен текст книги, разбитый по страницам. Система сохранения места последней прочитанной страницы, позволяет с удобством читать онлайн бесплатно книгу «Пабуджаныя», без необходимости каждый раз заново искать на чём Вы остановились. Поставьте закладку, и сможете в любой момент перейти на страницу, на которой закончили чтение.

Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

— От многа ты ведаеш! — незалюбіла маці.— Кацярына Кацярынаю! Жыў без яе i пражыве, а вот... Можа, вывезлі куды, на вайну паслалі...— Уздыхнула.— Цяжкую выбраў ён сабе дарогу. Дзе паліціка, там i згуба...

Бацька ляжаў побач з сонным унукам (яго не адпусцілі з Ядзяю, пакінулі пры сабе) амаль насупраць Янкі — на былым нявестчыным ложку, маўчаў, толькі час ад часу ўздыхаў. Відаць, ён думаў тое ж, што цяпер казала гаспадыня: недзе i днямi i начамі яны шмат пра ўсё гэта перагаварылі.

— I пра Гіполя, сынок, мы даўно ўжо нічога не ведаем,— расказвала маці.— Тэж не знаем: жывы ён ці не жывы ў той Амэрыцы. З год ужо ні слыху ні дыху. Калі будзе ўсё добра, дык увосень, на пакровы, павінен ужо вярнуцца.

— Як напісала я, што ад нас Ядзя сышла, дык ён i не абзываецца,— прызналася Кастуся.

— А чаго яна сышла? — запытаў Янка.— Пасварыліся?

— Мы табе, сынок, пра гэта не пісалі, не хацелі трывожыць,— пасля некаторага маўчання прамовіла маці.— Але ці маўчы, ці таіся — усё адно... Не мы самі скажам, дык нехта скажа... У вёсцы, як i сам бачыш, салдаты стаяць. У кожную хату далі па пяць-шэсць пастаяльцаў. Усякія людзі. Зблізку i здалёку, старыя i маладыя, добрыя i паганыя... Пазалетась стаялі ў нас казакі. Чорныя, як гракі, кучаравыя ды такія чэрці, што ўсё на ix аж гарыць. A такія бабадуры! Каторая дзяўчына ці кабета міргнуць не паспее, як ён яе ўжо абдурыць...

— Ды што тут многа гаварыць, некага вінаваціць?! — перапыніў жончыную асцярожную гамонку бацька.— Лярва ест лярва, хоць у рыззі яна ці ў барве!.. Хіхікала-хіхікала наша з адным маладым казаком ды знюхалася, як сучка з сабакам. Казак той скора выехаў, след яго выстыў, а яна прынесла ў прыполе. Пры жывым мужу будзе ўвесь век мець байструка...

«Папалася-такі!» — падумаў Янка, успамінаючы, як раней Ядзя спакушала i яго, швагра, лезла сляпіцаю. Але на братавую не зазлаваў, бо не адчуў крэўнай нянавісці. Маладая, здаровая, агняная кабета, a які ўжо год без мужа. Трапіўся ўрвіцель, не ўпусціў свайго. Яму ўцеха, вясёлы ўспамін цяпер, а ёй — бяда, гора на ўсё жыццё. Іншае — не бацькава ды матчына, а яго асабістае — паласнула па сэрцы: i ў Гарбацэвіча, пэўне ж, стаяць салдаты. Можа, i да Зосі падбіўся які смелы, пакінуў пра сябе памяць?..

— Не адна наша такая распусная,— яшчэ дадала яму трывогі маці.— I Марыся Драздовічава, i Галена, нявестка нашага Вінцэся, тэж чортаваю скураю падшытыя. Адна дачку ад чужога нарадзіла, другая не нарадзіла, але не надта чакае свайго Аляксандру з Амэрыкі... Дзяўчаты асцеражнейшыя, а каторыя кабеты як падурэлі. Як канец свету чуючы.

«А Зося? А Зося?» — ужо хацелася выкрыкнуць яму, але стрымліваўся звыш могі. Адчуў: бацькі пра Зосю нічога яму не скажуць. Hi добрага, ні кепскага. Каб не вярэдзіць яго старой раны. Скажа толькі Кастуся. Заўтра. Сам-насам.

— Як каторая пагляднейшая, дык сляпіцаю ліпнуць да яе i сама аж шалее,— асудзіла маці распусных кабет. Ix, канечне, у Янкавінах мала, але старыя людзі заўсёды папікаюць ix строга.

— Не ўсе паглядныя распусныя,— зноў перабіла матчыную гамонку Кастуся.— Наша ж суседка, Зося, самая файная ў вёсцы, але не гуляе з салдатамі.

Бацькі замаўчалі; у Янкі адразу ж палягчэла на душы. Калі Зося будзе мець дзіця ад Віці, гэта — адно, такая зрэшты яе жаночая доля, калі ж зацяжарала ад чужога чалавека, гэта —зусім іншае. Тады яна здрадзіла не толькі мужу, але i яму, Янку.

— Скора зноў народзіць,— сказала Кастуся.— Першаму ці не два гады ўжо,— прасунула руку праз лясткі, па-змоўніцку шкрэбнула яму па галаве, каб ён падсунуўся бліжэй ды навастрыў вуха, прашаптала: — Яе Антонік на цябе падобны. Як крошкі падабраў.

У яго зноў шалёна, як i некалі ў акопе, калі атрымаў з дому ліст з весткаю пра Зосіна дзіця, закалацілася сэрца: i ад адчування, што ён, мабыць, бацька ўжо, i ад няёмкасці. Як ні шаптала сястра ціха, але маці, канечне, калі не пачула, дык пра ўсё здагадалася. Ды маці зноў мудра не абзыўнулася.

— I Віця, i свякроў надта Зосю глядзяць,— парушыла напружаную цішыню Кастуся.— Нават за яе на гаспадара сыкаюць...

— Можа, не будзем тлуміць, дачка, хлопцу галаву, — прамовіла маці,— Апоім мы яго сваімі навінамі. Здарожыўся, дык няхай спіць. Заўтра ўжо пра ўсё раскажам.

— Час будзе, высплюся,— адказаў ён.— Мне якраз хочацца ўведаць, што тут робіцца i чуваць.

Маці нейкі час памаўчала, паўздыхала, а пасля пачала расказваць:

— Як табе i казалі, мала што добрае робіцца i чуваць... Каторыя маладыя кабеты шалеюць, старыя людзі гаруюць, а маладыя мужчыны i хлопцы — на вайне. Гарбук, Дзежка, як мы кажам, Лявон Вінцэсеў, Антон Емельяновіч, Пётрык Сцяпана Чорнага, наш настаўнік... Нават лекара, старога Чарнова, забралі. I Уладака Дземідовічавага. Праўда, Дземідовіч падмазваў, каб яго шаленца не ўзялі. Але сяроўна не выбавіў ад вайны — падгрэблі. Ды, кажуць, Уладак i сам захацеў уцячы з вёскі. Збаяўся, што Чорныя заб'юць. Мы, здаецца ж, пісалі табе: ён дзеўцы Міхайлы Чорнага, Верцы, дзіця прыстараўся. Праўда, сам ён, можа, i ўзяў бы Верку, але старыя Дземідовічы — супраць. Уга, каб яны ды з Чорнымі парадніліся! Яны ж — шляхта, а Чорныя — хто? Мужыкі! Галота!.. Два гадэ ўжо байстручку. Увесь у Дземідовічаву пароду. Лупаценькі, скалазубы. Чорны хацеў спаліць Дземідовіча з рымасці, ледзь не да смерці збіў Верку, з хаты выганяў, а потым здаўся. Гадуе байстручка... Ведама, жывое, малое. Чалавек жа, унук... Многіх нашых людзей ужо i няма, Яначак. Касцюкевічаў сын склаў галаву недзе ў немцаў, Хлябовічаў — у пінскім балоце, стары Драздовіч летась памёр, жонка Сцяпана Чорнага, Паўліна, сёлета аддала богу душу, а самога Сцяпана было спаралізавала, i сусед наш, Гарбацэвіч, з месяц зімою з пасцелі не ўставаў. Ногі было скруціла, надта жылы на ix павыпірала. Але выцыльгаў, ходзіць i робіць. Мы з бацькам зусім слабыя ўжо. Каб вы ўсе паварочаліся дадому, дык мы ўжо маглі б i спакойна памерці. Няма ўжо моцы трымацца праз сілу...

Читать дальше
Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Похожие книги на «Пабуджаныя»

Представляем Вашему вниманию похожие книги на «Пабуджаныя» списком для выбора. Мы отобрали схожую по названию и смыслу литературу в надежде предоставить читателям больше вариантов отыскать новые, интересные, ещё непрочитанные произведения.


Генрых Далідовіч - Кліч роднага звона
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Жывы покліч [Выбранае]
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Маладыя гады
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Свой дом
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Міг маладосці
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - На новы парог
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Міланькі
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Цяпло на першацвет
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Сярод лесу, сярод поля
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - БНР i БССР
Генрых Далідовіч
Генрых Далідовіч - Станаўленне
Генрых Далідовіч
Отзывы о книге «Пабуджаныя»

Обсуждение, отзывы о книге «Пабуджаныя» и просто собственные мнения читателей. Оставьте ваши комментарии, напишите, что Вы думаете о произведении, его смысле или главных героях. Укажите что конкретно понравилось, а что нет, и почему Вы так считаете.

x