Франц Сіўко - Выспы

— Бог ды сам Бэнэт, мабыць, — сказаў прэзідэнт. Фраза перакладчыка здалася яму даволі цьмянай, але перапытваць, што той мае на ўвазе, не хацелася, і ён прадоўжыў: – Не ведаю, у каго як, а ў мяне склалася такое ўражанне, што аўтару кніжкі згадкі пра гэтага француза абыходзяць куды больш, чым каралеве.

— Гэта значыць, вы чыталі твор уважліва, — сказаў госць. – Няшмат хто здольны яго так чытаць.

— Уважліва! – употай адзначаючы камплімент суразмоўцы на свой адрас ды робячы выгляд, што не заўважыў яго, сказаў прэзідэнт. — Але што з таго? Якою важнаю дзяржаўнаю высновай магу я, прэзідэнт краіны, узбагаціць свой досвед праз чытанне такога твора? Штосьці ж мела на ўвазе ваша Вольга Андрэеўна, скіроўваючы мяне да знаёмства з ім... Не так жа проста падсу... дала яна мне гэтую кніжку.

— Ну, у дачыненні да Жэнэ – наўрад. Калі яна і мела на ўвазе на што-небудзь вас скіраваць, дык для гэтага і без знаёмства з жыццёвымі прыярытэтамі Жэнэ ў рамане ўзораў дастаткова.

— І ў чым жа яны, тыя ўзоры, на ваш погляд, палягаюць?

— У тым, што вы і самі, без маёй падказкі, мабыць, выдатна ведаеце: у наканаванасці справы. Хіба не так?

— Можа быць... відаць... канечне, — пагадзіўся па хвіліне вагання прэзідэнт. – Але... Як вы добра гэта сказалі – у наканаванасці.

На хвіліну ў кабінеце ўсталявалася маўчанне. І зноў першым парушыў яго прэзідэнт:

— Мы тут падшукваем чалавека для камандзіроўкі ў Рым для вырашэння пытання з усталяваннем дошкі з надпісам на мове на магіле Кірыла і Мяфодзія ў адной з тамтэйшых базылік. Вы памятаеце, напэўна, — нунцый згадваў пра тое захаванне падчас нашага прыёму з нагоды Дня рэспублікі. Ну, дык вось, паглядзець, што там ды як, перамовіцца з кім трэба – справаў не так шмат, а тым часам… Нунцый абяцае падтрымку. Дык ці не згодзіцеся вы ўзяць на сябе такі клопат? На зваротным шляху ў Вену, дарэчы, маглі б заехаць, там, я чытаў днямі ў інтэрнэце, мае адбыцца гэты... гей-парад, ці як там яго... Калі гэта асабістых вашых планаў не парушыць, то вось – і добра было б... Казаў той, двух зайцоў адным стрэлам…

— Усё гэта вельмі цікава і завабліва, спадар прэзідэнт, і няёмка адмаўляцца ад такой прапановы, ды ў мяне шлюбная цырымонія на носе, — сказаў Арсень. – Два тыдні таму заяву падалі ў ЗАГС…

— Жэніцеся? Дык тым больш! – падхапіў з энтузіязмам прэзідэнт. – То тым больш: чаму б не зрабіць падарунак да гэткай падзеі сабе і … і свайму абранніку? Але хто ён, калі не сакрэт?

— Не ён, а яна… Абранніца, — сказаў Арсень. — Былая аднагрупніца, цяпер разам у аспірантуры вучымся.

— О, прабачце, даруйце! – сказаў прэзідэнт. – Зусім збілі мяне з тропу сваімі дурнымі намёкамі ды інсінуацыямі тутэйшыя інтрыганы.

— Нічога, усяк бывае, — сказаў Арсень і, робячы выгляд, што пазяхае, а насамрэч хаваючы за тым жэстам усмешку, прыкрыў рот даланёй. – Да таго ж з рэштаю кандыдацкага мінімуму трэба мне тэрмінова ва ўніверсітэце разлічыцца, час падціскае. Так што, прабачце, наўрад атрымаецца паехаць. Ды ўсё адно дзякую за прапанову.

— Наша справа прапанаваць, — спатыкаючыся на думцы, што вось ужо другі раз падчас размовы кажа пра сябе, бы англійская каралева ў творы Бэнэта, у множным ліку, зазначыў прэзідэнт і лагодна дадаў: — Але гэтая ваша адмова, спадзяюся, не значыць, што мы ў будучыні не пасупрацоўнічаем? Ёсць у мяне яшчэ сёе-тое наўме... Калі вы не супраць, канечне…

— Канечне, я не супраць, — сказаў Арсень. – Спадзяюся, гэта будзе што-небудзь датычнае мовы?

— Магчыма, — ухіліўся ад прамога адказу прэзідэнт. – Што да дэталяў, дык пра іх пазней даведаецеся, усяму свой час. Казаў той, маўчок – пятачок, а два маўчкі – грывеннік.

Урачыстасць прызначылі на другую палову дня, на пятнаццаць гадзін у Бела-Чырвона-Белай зале, перайменаванай гэтак два гады таму з Зялёнай. Спачатку мелі намер ладзіць яе ў Вялікай, ды там якраз былі ў разгары распачатыя днямі працы па замене падлогі і падваконнікаў. Рассылкай запрашэнняў займаліся новы памочнік з сакратаркай. Усіх цікавіў сцэнар мерапрыемства, але яго – у агульнапрынятым сэнсе – не было. Выступ прэзідэнта ды слова тых, хто палічыць патрэбным выказацца. Гранічна дэмакратычна: ніякага даклада, нязмушаная размова, магчыма, дыялог – вось і ўся праграма. Нават ад запрашэння замежных амбасадараў, хоць спачатку гэта і планавалася, вырашана было ўстрымацца. Адзінае, што кожны ведаў дакладна, – імпрэза будзе ладзіцца на мове. Сярод звыклага да жорсткага пратакола апарата Адміністрацыі і міністраў усё гэта выклікала неўразуменне. Затое прэзідэнт быў настроены рашуча. Што і прадэманстраваў адразу ж, як толькі прысутныя занялі месцы ў зале.