Яраслаў Пархута - Апошні гусляр

Здесь есть возможность читать онлайн «Яраслаў Пархута - Апошні гусляр» весь текст электронной книги совершенно бесплатно (целиком полную версию без сокращений). В некоторых случаях можно слушать аудио, скачать через торрент в формате fb2 и присутствует краткое содержание. Жанр: Современная проза, на белорусском языке. Описание произведения, (предисловие) а так же отзывы посетителей доступны на портале библиотеки ЛибКат.

Апошні гусляр: краткое содержание, описание и аннотация

Предлагаем к чтению аннотацию, описание, краткое содержание или предисловие (зависит от того, что написал сам автор книги «Апошні гусляр»). Если вы не нашли необходимую информацию о книге — напишите в комментариях, мы постараемся отыскать её.

Апошні гусляр — читать онлайн бесплатно полную книгу (весь текст) целиком

Ниже представлен текст книги, разбитый по страницам. Система сохранения места последней прочитанной страницы, позволяет с удобством читать онлайн бесплатно книгу «Апошні гусляр», без необходимости каждый раз заново искать на чём Вы остановились. Поставьте закладку, и сможете в любой момент перейти на страницу, на которой закончили чтение.

Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

На гэты раз ён прабег па струнах пальцамі абедзвюх рук і мелодыю, што нарадзілася пад імі, не заглушыў далонямі, а нібы адпусціў на волю, сказаўшы:

— Я іграю тое, што прыходзе да мяне. Бо грамаці нотнай не вучаны.

Зноў прабег пальцамі па струнах і на гэты раз даў ім поўную волю. I яны загамані-лі. Загаманілі так, што, здавалася, толькі тае хвіліны і чакалі, каб расказаць пра сябе і пра тое, што бераглі ў сабе мо не адзін дзень. Хата ўраз напоўнілася гукамі. У іх было нешта спрадвечнае, запаветнае і надзвычай зямное. То чуўся подых вясновага ветру, то пошум баравін, то перазвон рачулак. I раптам у той подых, у той пошум, у той перазвон уліваюцца журботныя ноткі, нябачным вэлюмам агортваюць душу, прымушаюць задумацца. Нібы дзед Максім усё, што жыве ў ягонай душы, спрабуе пераліць у тваю, і ад таго робіцца табе неяк вусцішна. I сум, і роздум, і радасць — адначасова пасяляюцца ў сэрцы...

А якія лёткія рукі ў дзеда Максіма! Пальцы, вузлаватыя ад паўсядзённай сялянскай працы, нястомна бегаюць па струнах, вышукваючы патрэбны гук і дорачы яго табе нібы з выклікам: а дай ты такога фору, калі можаш!.. А не можаш — то слухай!..

I я слухаю. Слухаю і ўспамінаю скрыпача з роднай вёсачкі, дзядзьку Касцюка, які мог зрабіць сваею скрыпкаю гаваркога чалавека — негаваркім, вясёлага — задумлівым, няшчаснага — хоць на хвіліну шчаслівым. Але гэта яму не адразу ўдалося. Напачатку, калі набыў скрыпку, не клеілася. Кінуўся да бацькі майго ды кажа: Іванавіч, дай рады! Скрыпка бытта глухая. Абудзі!..

Бацька іграць не мог нават на бубне, аднак музыку любіў, па-свойму разбіраўся ў музычных інструментах, па-свойму і цаніў іх. Узяў ён у рукі скрыпку, пакруціў, пастукаў пальцам то ў «грудзі», то ў «плечы», дрынкнуў струною, прыслухаўся, цмокнуў і сказаў: калі Касцюк дазваляе, так і быць — паспрабую абудзіць... Разаслаў пасярод хаты гуньку, прынёс калодку і адным ударам аб яе разбіў скрыпку. Я тады спалохаўся не на жарты: разляцелася ж на кавалачкі! Але па тым, як ён спакойна збіраў абломкі, зразумеў: відаць, так трэба. Шмат дзён потым маракаваў бацька над скрыпкаю, складаючы тыя трэсачкі ды склейваючы іх. Нарэшце скрыпка адноўлена. I хоць праглядаліся рубцы і на выгляд была не вельмі, але які голас набыла! I пайшоў тады дзядзька Касцюк з вёскі да вёскі — слугаваць людзям...

— Пашукаю нешта іншае,— чую нібы скрозь сон словы дзеда Максіма.

Цяпер ён перабірае струны паволі, быццам сапраўды шукае між імі новую мелодыю, тое, што патрабавала зараз душа ягоная, тое, чым хацеў усцешыць і мяне. I я зноў апынуўся ў палоне новых гукаў.

Струны — пелі. Кожная па-свойму. Іншая падасць голас і адразу сціхне, быццам да чаго прыслухоўваецца. Іншая гамоніць даўгавата, усё адно як хоча расказаць пра сваё, толькі ёй вядомае, адвечнае, важнае. Іншая гаворыць не спяшаючыся, разважліва, нібы з разлікам пераканаць у нечым, запаланіць надзейна, адразу і надоўга. Яшчэ жывеш тым, што падарыла табе струна папярэдняя, а суседняя возьме раптам і перапыніць дарогу ёй, і пахваліцца сваім — маладым і задор-ным, і пакліча за сабою твае думкі, тваё сэрца — усяго цябе. Іншая, насуперак усім астатнім, як пакрыўджанае дзіцяня, возьме і раптам заплача. I тады плач той падхоплівае ці не ўся іхняя сямейка, і чуцён ён доўга — надрыўны і няўмольны. А потым нібы хто супакоіць тое дзіцяня, і яно ўжо смяецца і смех свой разлівае далёка наўкол. I здаецца ўжо: ты не ў хаце сядзіш, а ідзеш палявою дарогай, а над табою — трапяткі жаваранак. Але той жаваранак — толькі на нейкую хвіліну... Заместа яго раптам узялі і зашчабяталі гаваркія ластаўкі. Яны шчабечуць-расказваюць пра сваю радасць нястомна.

Не стрымліваюся, пытаю:

— Гэта ваша музыка, Максім Пятровіч? Зірнуў на мяне, варухнуў белым вусам, прамовіў:

— А чыя ж? Ува мне заўсягды нешта пяе. Ці ўдзень, ці ўвечары, ці ўранні... Іншы раз лягу спаць, а заснуць не магу — здаецца, што ў вушах сам воздух іграе. Во, думаю, каб і мне гэтак! Устану, вазьму гуслі, пашукаю-пашукаю — і выходзе музыка! Добра нават выходзе!..

Ён зноў зірнуў на мяне і падсумаваў:

— Я чуў некалі такую гісторыю. Даўным-раздаўным сам цар Давід на гуслях іграў! Рашыў тады: а я хіба зломак? I дамогся свайго. Іграць магу-нават не гледзячы на струны. Іграю, калі гуслі да мяне так і калі гэтак, наадварот, значыць. Мне ўсё адно — і басамі яны да мяне, ці галасамі. Рукі самі струну патрэбную знаходзяць...

I, нібы сказанаму ў доказ, павярнуў гуслі басамі да сябе. Пачуўся раздумлівы, нават маркотны найгрыш. Не абрываючы мелодыі, паскардзіўся:

Читать дальше
Тёмная тема
Сбросить

Интервал:

Закладка:

Сделать

Похожие книги на «Апошні гусляр»

Представляем Вашему вниманию похожие книги на «Апошні гусляр» списком для выбора. Мы отобрали схожую по названию и смыслу литературу в надежде предоставить читателям больше вариантов отыскать новые, интересные, ещё непрочитанные произведения.


Отзывы о книге «Апошні гусляр»

Обсуждение, отзывы о книге «Апошні гусляр» и просто собственные мнения читателей. Оставьте ваши комментарии, напишите, что Вы думаете о произведении, его смысле или главных героях. Укажите что конкретно понравилось, а что нет, и почему Вы так считаете.

x