Сакрат Яновіч - Самасей

— Я ж не п'ю!

— Вып'ем баржомі, лайце безграшовы.

— Ты, Кабыла, не гавары да мяне гэтак; не люблю.

— Ці я да цябе з чым благім? Мінералка ж здаровіць жывот. Зразумей тое, мужык ты.

— Ідзі ты сабе і перастань мне дурыць галаву! — зазлаваў Пугаўка.

Не, Малявіцкая Кабыла не з тых, каго можна лёгка абразіць ды пазбыцца; ён настойлівы.

— Чакай, не гарачыся... Я да цябе — за справаю, а ты б'еш у хамут. Будзе — і мне і табе... Падпішы, чуеш?

— А гэта пра што ты зноў?

— Не, дык не...

— У мяне часу няма на такія глуповіны!

— А ці я кажу, што ў цябе ёсць? Думаеш, у мяне яго поўна?

— Ну, хопіць, — Пугаўка прыняў позу тонкае энергічнасці. — Да пабачэння.

Малявіцкая Кабыла аціх, быццам хуліган, які раптам дастаў у зубы ад свае ахвяры. Міжвольна падумалася яму: «Няўжо ён што пранюхаў?..»

— Табе спешна кудысьці? — ён уважліва прыгледзеўся да Пугаўкі вачмі таго начэплівага тыпа, што, неспадзеўна самому сабе, убачыў у свайго размоўца новыя, лепшыя, якасці.

— Не, — адказаў ён Малявіцкай Кабыле коратка, як камусьці малафарматнаму.

— Гэ-гэ, касмічнае становішча. — Трэба было разумець гэта наступным чынам: немагчыма за што-колеч ухапіцца.

Адзін з іх павінен зараз жа ўстаць, каб развітацца. У такім становішчы, якое ўжо ўзнікла, не было б важнае — менавіта хто, хоць зусім натуральнае тое, што гэта зрабіць належыць Малявіцкай Кабыле.

— Што ж: толькі. напісанае застаецца...

Пугаўка, з нейкаю заядласцю, нічога не адказаў, і ён, Малявіцкая Кабыла, памутнеў, апусціў вушы, можна сказаць, пахарашэў далікатнейшымі рысамі твару, што праявіліся на ім ад няўдачы.

Малявіцкая Кабыла ніяк не спадзяваўся гэткага рэагавання ў Пугаўкі. Ён ад таго нават, даволі сваевольна, усміхнуўся, яшчэ раз выбліснуў радасцю, быццам; сонейка, што заходзіць за пахмурны небасхіл. «Э-э-эгэ-гэ-гэ-э, — хацеў, здавалася, азвацца Малявіцкая Кабыла. — Ты, Пугаўка, аказваецца, разжыўся на начальніцкія гуморы. Ну і ну, ашаламіў ты мяне, братка. Э-э-гэгэ-э, не адзін свет змяняецца, але і людзі на ім...»

Каб не прамарноўваць часу, ён вырашыў, што паспее сёння наведаць Булаву і ўладкуе з ім іншае, няхай сабе і ў запас. «Вунь колькі прырода патраціць крылатага насення, пакуль вырасціць аднаго клёніка!.. Гэтак і са справаю: бегай, ног не шкадуючы, сушы галаву сваю думкамі ды хітрыкамі, круці-выкручвайся», — асэнсоўваў сваё Малявіцкая Кабыла, выходзячы з даваеннага будынка дырэкцыі прадпрыемства для закупак утыльсыравіны і прастуючы ў Гандлёвую вуліцу, што ў Пяскоўскім квартале з уцямнелымі камяніцамі.

У сераду пад абед.

Уздоўж Брукавай, усё неасфальтаванае, маячыла недаваленая сцяна часовага домрабочага, пад якою ляжалі, — у выкачаным пустазеллі, — мардатыя мужчыны ў камбінезонах і пілі з бутэлек. Вецер гнаў на іх шмаццё газеты, сыплючы пяском у вочы. Пахацела спелым асатом ды асаблівай сумессю ад удзірванелых пажарышчаў.

Наперадзе ж, сярод садоў нязнішчанае вайною Сасновай, па-местачковаму высілася будыніна майстэрняў механічнае школы, з дабудаваным потым другім паверхам, а таксама з прыліплай унізе кузняй на падабенства маянтковае дрывотні. З нястрымнай чуллівасцю, не вельмі жаданай мною, я глядзеў туды, дзе менавіта пачыналася сваё першае і ўласнае адчуванне фабрычнага горада, пілавіння металу, грукату, маторнага рыку... Ужо тады з халадком у мяне да людзей, непазбежным у кожнага, як аказваецца, ды з сумотаю, гэткім бессяброўем, апрыкрэлым мне ў сталасць.

Ад цэркаўкі, што на гары Магдаліны, відаць Сасновую і Брукавую за прыплюснутымі дахамі задворкаў і амфітэатр. які прафануе частку жыдоўскага могільніку. Тут чамусьці лепей уяўляць твары сяброў, заўчасна памерлых; забываюцца яны таму, што не паспелі пакінуць пасля сябе чаго-кольвек важнага. Падабнюткія — да іх! — згледзіш у велікоднае гасціннае падарожжа праз нашы беларускія лясы, аднак і ад таго ўсё роўна не верыцца ў смяротнасць. Непаўторныя — ці то ва ўсмешцы, ці ў задуменні, хоць і адчувальна далёкія ад разумення жыцця (у якім самая вялікая рызыка, гэта заставацца бескарыслівым). — Калі без пакут не бывае чалавечнасці, дык ці варта зайздросціць Георгію, ніштаватаму перадпенсіянеру, ягонай мужыцкай задаволенасці тратуарнай лёгкахлебнасцю, здольнасцямі выдушваць прапацелыя грошы нават з камення?!

Я, цалкам бязвольна, прыйшоў у гэты закутак непатрэбшчыны, да якогасьці прывакзалля, што на вялікагарадскім пайку; калі можна так сказаць, з закляклаю душою. Не ведаючы, што з сабою рабіць ды куды падзецца (?). З тым настроем, які апаноўвае мяне па меры паглыблення ў старасць, што лічу прычынаю нашае дбайнасці пра месцы вечнага спачыну блізкіх.