Blaise Pascal - Myśli

Skąd pochodzi, iż człowiek chromy nie drażni nas, a umysł chromy drażni – Por. Montaigne, Próby , III. 8. [przypis tłumacza]

Ta harda potęga, nieprzyjaciółka rozumu (…) – Ustęp ten pełen jest reminiscencji z Montaigne'a Prób III, 8. [przypis tłumacza]

Największy filozof w świecie na desce aż nadto szerokiej (…) – Por. Montaigne, Próby . I. 20; II, 12. [przypis tłumacza]

D ella opinione regina del mondo (łac.) – O opinii królowej świata. [przypis tłumacza]

Kłamią i oszukują się na wyprzódki – Por. Montaigne, Apologia Rajmonda Sebond [w:] Próby II, 12. [przypis tłumacza]

Nae iste magnoconatu magnas nugas dixerit (łac.) – Terencjusz, Heaut III, 5, 8. „Zaiste, ów z wielkim przygotowaniem powiedział wielkie głupstwo” (cyt. u Montaigne'a III. 1.). [przypis tłumacza]

Quasi quidquam infelicius sit homine cui sua figmenta dominantur (łac.) – Pliniusz, II. 7. cyt. u Montaigne'a Próby II, 123. „Jak gdyby było coś nieszczęśliwszego od człowieka, nad którym panują urojenia”. [przypis tłumacza]

Quod crebro videt non miratur (…) (łac.) – de Divin. II. 22.; cyt. u Montaigne'a, II, 30. „Co kto często widzi, temu się nie dziwi, chociażby nie wiedział, dlaczego to się dzieje; czego przedtem nie widział, to jeśli się zdarzy, uważa za dziw”. [przypis tłumacza]

Spongia solis (łac.) – Plamy na słońcu będące zapowiedzią, iż kiedyś ono zgaśnie. [przypis tłumacza]

omne animal (łac.) – Rdz 7, 14. [przypis tłumacza]

omne animal (łac.) – wszelkie zwierzę. [przypis edytorski]

słowa – prawda i szaleństwo. [przypis tłumacza]

Z tych to przyczyn dzikiemu nie nadałaby się Prowansja – Por. Montagne, I, 22. [przypis tłumacza]

Miłość własna – Ustęp ten stanowi właściwie oddzielny rękopis, ale wszyscy wydawcy włączyli go do Myśli . [przypis tłumacza]

Człowiek jest tedy jeno przebraniem (…) – Myśl Pascala zmierza ku temu, że człowiek jest naturą skażoną, co może objaśnić jedynie grzechem pierworodnym. [przypis tłumacza]

Lustravit lampade terras (łac.) – „Oświeciło pochodnią ziemię” (Lukrecjusz). [przypis tłumacza]

Humor mój w małym stopniu zależy od pogody – Pascal odpowiada tu na ustęp z Montaigne'a ( Próby II, 12). [przypis tłumacza]

Niestałość i dziwaczność. – Żyć jedynie ze swej pracy (…) – Wedle tradycji, której ślad znajduję się jeszcze w Emilu Rousseau'a, ks, III. [przypis tłumacza]

Czy to wszystko? (…) – Por. Montagne, II, 37. [przypis tłumacza]

i to są Francuzi, ale nie ci sami – Aluzja do minionych wojen Ligi. [przypis tłumacza]

Cezar był zbyt stary, o ile mi się zdaje (…) dojrzalszy – Por. Montaigne, Próby II, 34. [przypis tłumacza]

Lada co nas pociesza, lada co bowiem nas zasmuca – Por. Montaigne, Próby III, 4. [przypis tłumacza]

Człowiek z natury pobijaczem dachów lub jakiekolwiek inne powołanie (…) – Objaśnienie w następnym paragrafie. [przypis tłumacza]

Próżność, przyjemność pokazywania drugim… – To zdanie było na marginesie [przypis tłumacza]

Trzeba, aby się rozpalał (…) same umazały – [por.] Montaigne, Próby II, 14. [przypis tłumacza]

Rozrywka jest dla ludzi światowych rzeczą tak potrzebną (…) – Przekreślone ręką Pascala zapewne dlatego, iż zużytkowane gdzie indziej. [przypis tłumacza]

aby zatrudniać jego duszę troską o dostrojenie kroku do rytmu melodii – Aluzja do zamiłowań tanecznych Ludwika XIV. [przypis tłumacza]

skąpy zakres obcowania – Skąpa liczba ludzi, z którymi można obcować w tym zakresie. [przypis tłumacza]

Nie zadowalamy się życiem (…) – Por. Montaigne, Próby II, 16. [przypis tłumacza]

A jeżeli posiadamy albo spokój (…) – Por. Montaigne, Próby I, 41. [przypis tłumacza]

Port-Royal – Siedziba jansenistów. [przypis tłumacza]

Nie mam przyjaciół (ku waszej korzyści) – Zdanie to wykreślone w rękopisie pozostaje w związku z następującym paragrafem [przypis tłumacza]

Ferox gens, nullam esse vitam sine armis rati. (łac.) – Tit. Liv. XXXIV.17 [Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu ; Red. WL]; cyt. u Montaigne'a I. 40. „Dziki lud sądził, że nie ma życia bez wojny”. [przypis tłumacza]

na str. 184 – Wydanie Montaigne'a, którym się Pascal posługiwał. (I, 40.). [przypis tłumacza]

potrzeba – W Pierwszej wersji poprawiono na rozkosz. Jest to aluzja do ustępu z Montaigne'a. ( Próby III, 5 i 6). [przypis tłumacza]

coś dziwnego(Corneille) – [por.] Medea , II. 6; Rodoguna I, 5: „ je ne sais quoi ”. [przypis tłumacza]

In omnibus rebus quaesivi (łac.) – Koh 14, 11: „We wszystkich rzeczach szukałem”. [przypis tłumacza]

król wrócił, na tron – Karol II w r. 1660. [przypis tłumacza]

Gdyby ktoś posiadał przyjaźń króla angielskiego (…) – Karola I ścięto w r. 1649; królowa Krystyna złożyła koronę w r. 1654; Jan Kazimierz musiał uchodzić z kraju w 1635 r. [przypis tłumacza]

perpetuum mobile (łac.) – Tzn. zarówno nieosiągalne. [przypis tłumacza]

List – czyli rozdział, jaki Pascal zamierzał napisać w tym przedmiocie. [przypis tłumacza]

terrorem potius quam religionem (łac.) – Raczej postrach niż religię. [przypis tłumacza]

Ne si terrerentur et non docerentur, improba quasi dominatio videretur (łac.) – Aby w razie, gdyby działano postrachem, a nie nauką, panowanie nie wydało się niegodziwym. [przypis tłumacza]

Trzeba we wszelkiej dyspucie (…) – Odnosi się zapewne do Prowincjałek [przypis tłumacza]

Quid fiet hominibus qui minima contemnunt, majora non credunt (łac.) – „Co zdarzy się ludziom, którzy lekceważą rzeczy bardzo małe, a nie wierzą większym?”. [przypis tłumacza]