Blaise Pascal - Myśli

zamyka się wszystko w jednym słowie (…) w pierwotnym bezładzie, którego chcieliście uniknąć – pokrewna myśl u Montaigne'a ( Próby III. 8). [przypis tłumacza]

Plus poetice quam humane locutus es (łac.) – „Odezwałeś się bardziej jak poeta niż jak człowiek” (Petron., 90.). [przypis tłumacza]

rozprawa Jansenisty – Odnosi się to zapewne do Prowincjałek . [przypis tłumacza]

Poeta, a nie człowiek – W oryg. honnéteté honnéte homme w dawnym znaczeniu słowa. [przypis tłumacza]

Wszystkie fałszywe piękności, które ganimy – Ta liczba mnoga odnosi się do Montaigne'a ( Próby II, 10; II. 31). [przypis tłumacza]

złowróżbny – fatal, przymiotnik wprowadzony wówczas w modę przez Malherbe'a. [przypis tłumacza]

Ale wyobraźmy sobie kobietę wedle tego stylu (…) – Myśl tę podjął Montesquieu w Listach perskich 137. [przypis tłumacza]

jedynie ta ogólna właściwość przypada mi do smaku – Por. Montaigne, Próby II. 17. [przypis tłumacza]

ne quid nimis (łac.) – byle nie zanadto. [przypis tłumacza]

nie stałoby argumentów – tj. porównań poetyckich. [przypis tłumacza]

bylibyśmy w błędzie – tj. gdybyśmy chcieli sprawić mu przyjemność, szydząc z nieszczęśliwych. [przypis tłumacza]

ludzkość zaś etc. – Prawdopodobnie: ludzkość zaś schlebia pożądliwości(Havet.). [przypis tłumacza]

Epigram o dwóch jednookich – Prawdopodobnie, wedle Haveta, ten: Lumine Acon dextro, capta est Leonilla sinistro/ Et potis est forma vincere uterquedeos./ Blande puer, lumen quod habes concede parenti./ Sic tu caecus Amor sic erit illa Venus . [przypis tłumacza]

Ambitiosa recidet ornamenta (łac.) – poobcina pretensjonalne ozdoby (Horat. List do Pizonów , 447–448). [przypis tłumacza]

Języki to są szyfry, w których nie litery zamienione są na litery – Aluzja do systemów kryptograficznych rozpowszechnionych wówczas zwłaszcza w Anglii. [przypis tłumacza]

Są ludzie, którzy dobrze mówią (…) – Moniaigne. I. 10. [przypis tłumacza]

Dział pierwszy w tłumaczeniu kończy się na fragmencie 52 – Fragmenty 53–59 zawierają uwagi stylowe poparte francuskimi przykładami, a tym samym w przekładzie tracące rację bytu. [przypis tłumacza]

Prowincjałki – Pascal (pisze Nicole) nie dał w istocie pierwszym z tych listów żadnego tytułu: drukarz zaś opatrzył je następującym; „ List pisany do mieszkańca prowincji (provincial) w sprawie obecnych sporów w Sorbonie ”. Przez skrót tego długiego tytułu utarła się po prostu nazwa les Provinciales (Prowincjałki). [przypis tłumacza]

Iż natura jest skażona, przez samąże naturę – Czyli: dowiedzioneprzez samą etc. [przypis tłumacza]

Porządek – Jest to najogolniejszy plan dzieła, do którego te „ Myśli ” stanowią materiał. [przypis tłumacza]

panna de Gournay – Ur. w 1565, przyjaciółka i fanatyczna wielbicielka Montaigne'a, wydała w 1595 ostateczną redakcję Prób . W przedmowie swojej broni swobód stylu Montaigne'a w kwestiach erotycznych. [przypis tłumacza]

Łatwowierny: ludzie bez oczu – Aluzja do bajek, jakie Montaigne powtarza za Pliniuszem i Herodotem (II, 12). [przypis tłumacza]

kwadratura koła, świat większy – Również aluzja do ustępów w Próbach Montaigne'a (II, 12, 14). [przypis tłumacza]

bez lęku i bez żalu – III. 4. [przypis tłumacza]

Książka jego nie była pisana, aby skłonić ku pobożności – I. 18: III. 9; III, 12. [przypis tłumacza]

To nie w Montaigne'u, ale w sobie znajduję wszystko, co tam widzę – Ta myśl zapożyczona jest z Montaigne'a ( Próby I, 25; III, 2). [przypis tłumacza]

Nie uczy się ludzi, jak być godnymi ludźmi – Por. Montaigne, Próby , I. 25. [przypis tłumacza]

Jest to nieskończona kula, której środek jest wszędzie, powierzchnia nigdzie – Słynne to określenie znajduje się już w pismach średniowiecza, które przypisują je bądź Empedoklesowi, bądź Hermesowi Trismegistowi. [przypis tłumacza]

kleszcz – owad uchodzący za najdrobniejsze ze zwierząt widzianych gołym okiem. [przypis tłumacza]

O zasadach rzeczy, o zasadach filozofii – Principia philosophie Kartezjusza. [przypis tłumacza]

De omni re scibili (łac.) – Tytuł jednej z dziewięciuset tez, których Pic Mirandola zamierzał bronić publicznie w Rzymie w r. 1486. [przypis tłumacza]

Beneficia eo usque laeta sunt, dum videntur exsolvi posse (…) (łac.) – „Dobrodziejstwa do tego kresu są miłe, dopóki nam się zdaje, że możemy je oddać; gdy zbytnio przechodzą miarę zamiast, wdzięczności oddaje się nienawiści” Tac. Ann. IV [Tacyt, Roczniki ; Red.WL]. [przypis tłumacza]

Modus quo corporibus adhaerent spiritus comprehendi ab hominibus (…) (łac.) – „Sposób, w jaki ciała zespolone są z duchem, niepojęty jest ludziom, a wszelako to jest człowiek”. Św. Augustyn, de Civ. Dei [ O Państwie Bożym ; Red. WL] XXI. 10. [przypis tłumacza]

Felix qui potuit rerum cognoscere causas (łac.) – Georg. II. 490. cyt. u Montaigne'a: „Szczęsny, kto mógł poznać przyczyny rzeczy”. [przypis tłumacza]

nihil mirari prope res una quae possit facere et servare beatum (łac.) – „Niczemu się nie dziwić jest prawie jedyną rzeczą, która może uczynić szczęśliwym i zachować w tym stanie”. Hor. Ep. I. 6. 1. [przypis tłumacza]

395 – odsyłacz do stronicy w Montaigne'a Apologii . Oczywiście ta stronica odnosi się do pierwszego wydania. [przypis tłumacza]

Fellix qui potuit… Nihil admirari (łac.) – „Szczęśliwy kto mógł… Niczemu się nie dziwić” (Hor.). [przypis tłumacza]

280 rodzajów najwyższego dobra u Montaigne'a. – Apologia Rajmonda Sebonda (Montaigne, Próby II. 12). [przypis tłumacza]

iż przedmiotem tego wstrętu jest próżnia – Chodzi tu o starą formułę fizyczną horror vacui . [przypis tłumacza]