Алесь Рыбак - На раздарожжы

— Ну, чыні, чыні, — Генадзь пайшоў да сябе, пакінуўшы Вадзіма самнасам з цяжкімі думкамі. Вядома, шкада часопіса, але трэба, мусібыць, з ім развітацца, пашукаць сабе што іншае. Успомніўшы, што ў сельгасгазеце было вакантнае месца стыльрэдактара, вырашыў сёння ж зайсці да адказнага сакратара рэдакцыі і папытаць свайго шчасця. Усё ж сельгасгазета — адзін з органаў друку партыі, і там, напэўна ж, зарплата была б у два, а то і тры разы вышэйшая, і з жыллём якім, можа, лягчэй вырашылі б пытанне.

Хацеў, вярнуўшыся ў пакой, сваімі меркаваннямі падзяліцца з Каўко, але перадумаў: яшчэ ж зусім няпэўна, ці свеціць яму што на новым месцы. А загадзя разбалабоніць аб сваім рашэнні — нашкодзіць сабе.

Прынеслі акурат карэктуру, і Вадзім унурыўся ў вычытку. Да абеду звяраў тэксты з арыгіналам, правіў памылкі (на гэты раз набор быў вельмі кепскі), ставіў пытальнікі, каб пасля з тымі супрацоўнікамі, якія рыхтавалі матэрыял, іх зняць. Звычайная карэктарская праца, якую ён ужо і палюбіў і не змяніў бы ні на якую іншую, каб не абставіны.

Абедаць вырашыў тым, што ўзяў з сабою: парэзанае скрылікамі сала, хлеб і салёны са слоіка агурок. Кіпетню, каб заварыць чай, ён возьме ў сакратаркі Людмілы Іванаўны, якая таксама любіць сталавацца на рабоце.

Падсілкаваўшыся і яшчэ раз праверыўшы праўкі, зняўшы пытанні, здаў карэктуру для далейшай работы. Цяпер ён некалькі дзён вольны, і трэба скарыстацца гэтым момантам, каб падумаць пра сваё. Калі ўсе пайшлі з працы дадому, ён замкнуў свой пакой і спусціўся на першы паверх, дзе месцілася рэдакцыя сельгасгазеты. У твар адказнага сакратара Вадзім ведаў, толькі не меў блізкіх кантактаў, таму, не баючыся памыліцца, смела пастукаўся ў дзверы. Яму адказалі, і Вадзім зайшоў усярэдзіну пакоя не без хвалявання.

— Вы да мяне? — яму насустрач падняўся з крэсла стомлены і нейкі хваравіты мужчына гадоў пяцідзесяці ў строгім касцюме пры гальштуку, з разбэрсанымі валасамі.

— Да вас, Віктар Максімавіч. Я не перашкодзіў? Па асабістым пытанні, — Вадзім відавочна хваляваўся. — Мне патрэбна работа. Цяпер я ў сатырычным часопісе на паўстаўцы карэктара. Але ж, не маючы свайго жылля і калі ў цябе на ўтрыманні жонка і нованароджанае дзіця, з такімі грашыма пражыць немагчыма. Таму і прашуся да вас. Чуў, што ў вас было месца. У стыльрэдактуры.

— Яно і зараз ёсць. Але пакуль што падчытчыка, — Віктар Максімавіч прыязна паглядзеў на Вадзіма. — Вядома, не тое, што вы хацелі б, але не ўсё адразу. Зарплата нашмат большая, чым вашы паўстаўкі. Але ж вы, відаць, пішаце, можаце кампенсаваць недахоп грошай ганарарам. Калі вы згодзіцеся, то возьмем. Сходзім разам да рэдактара. То як?

Трэба было даць станоўчы адказ, але Вадзім, памеркаваўшы, папрасіў дзень-два на роздум. Ён ведаў, што гэта яшчэ больш дадасць яму вагі. На тым і пагадзіліся.

Выйшаўшы на вуліцу, Вадзім надумаў пад’ехаць у Жорнаўку, пабачыць жонку і сваю дарагую малюпаську. Там хоць можна ў цяпле пераначаваць. Пашкадаваў, што грошай у яго мала, а так не шкодзіла б іхняй Ірынцы (так назвалі дачушку) купіць якую бразготку ці хоць маленькую ляльку. З пустымі ж рукамі няёмка ехаць. А тут яшчэ на білет туды-сюды. Вырашыў, што хоць зайцам паедзе, а цацку купіць. Можа ж, кантралёра не будзе і як-небудзь праскочыць. Не заўсёды ж правяраюць.

Каля вакзала як не на апошнія грошы купіў маленькага пушыстага мядзведзіка, які, калі трошкі націснуць на яго пальцамі, выдаваў працяжлівы грозны гук. Задаволены пакупкай, зайшоў у будынак вакзала, пацікавіўся раскладам. Аказваецца, трэба яшчэ больш за гадзіну чакаць. Але ж нічога не зробіш. Ён пашукаў вольнае месца на лаўцы, прымасціўся і прыкархнуў. Напружанне апошніх дзён усё ж дало аб сабе знаць. Прачнуўся, адчуўшы, што нехта лезе да яго ў кішэню паліто. Схапіў за руку і сціснуў, бы абцугамі, запясце. Павярнуў галаву і пазнаў аднаго з тых двух, што абчысцілі некалі няшчасную кабету ў вагоне, калі тая ехала на вяселле дачкі.

— Што, гаўнюк, так і не кінуў свой паганы занятак? — не выпускаючы рукі злодзея са сваёй, ціха, каб не прыцягваць увагі збоку, шапнуў Вадзім. — А дзе ж твой хаўруснік? Ну, той, з кім па вагонах шастаеце, няшчасных кабет абчышчаеце?

— З некім вы мяне блытаеце. Адпусціце руку, я выпадкова дакрануўся да вашага паліто. А вы...

— Замаўчы, брыдота. Доўга цацкацца з табой не буду. Зараз жа здам у міліцыю. Хай высветляць, дзе жывеш і чаго шастаеш па цягніках і вакзалах.

— Клічце, клічце, нічога вы не дакажаце. Я што-небудзь украў у вас? Хай абшукаюць усяго, нічога вашага не знойдуць. А тое, што сядзеў побачкі і дакрануўся выпадкова да вашага паліто, ні пра што не кажа. «Вопытны зладзюга, — падумаў Вадзім. — І праўда, што я дакажу». Абвясцілі пасадку на цягнік, і Вадзіму нічога не заставалася, як адпусціць кішэнніка.